Steve Jobs đã thay đổi cuộc đời nhiều người và góp phần viết lại diện mạo của xã hội hiện đại. Nhưng có một khía cạnh trong di sản của ông vẫn đáng để chúng ta suy ngẫm: ông đã giúp hàng trăm triệu người hiểu được một ý tưởng tưởng như rất đơn giản – hãy tạo ra thứ gì đó thật tuyệt vời cho người khác.

Dĩ nhiên, Steve Jobs thực hiện điều đó ở một quy mô lớn hơn rất nhiều so với những gì phần lớn chúng ta có thể làm. Ông từng nhìn nhận việc tạo ra những sản phẩm có ý nghĩa như một cách “thể hiện sự trân trọng đối với loài người”. Chúng ta thường nhắc đến niềm tin nổi tiếng của ông rằng con người nên cố gắng “tạo ra một vết lõm trong vũ trụ”. Nhưng chúng ta lại không nói đủ về việc có rất nhiều cách khác nhau để làm điều đó, với những quy mô và động lực hoàn toàn khác nhau.

“Vết lõm trong vũ trụ” có thể mang ý nghĩa rất khác đối với mỗi người. Không phải ai cũng cần xây dựng một công ty trị giá hàng nghìn tỷ USD hay tạo ra một cuộc cách mạng công nghệ. Đôi khi, đó chỉ đơn giản là tạo ra một thứ tốt hơn, hữu ích hơn và có thể khiến cuộc sống của người khác trở nên tốt đẹp hơn.

Steve Jobs trong bức ảnh nổi tiếng khi đang ngồi cùng chiếc iMac đời đầu.

Steve Jobs không chỉ ép mọi người làm tốt hơn, ông còn luôn muốn học hỏi

Khi đọc cuốn sách mới “Shop Different” của Ron Johnson, mọi người như được đưa trở lại những ngày tháng Steve Jobs và Ron Johnson chuẩn bị khai trương những cửa hàng Apple Store đầu tiên.

Cuốn sách khắc họa Steve Jobs một cách chi tiết, thậm chí có thể nói là đầy vẻ đẹp. Đó vẫn là một Steve Jobs phức tạp như mọi người từng biết, nhưng đồng thời cũng là một con người tỉ mỉ, cẩn trọng và luôn suy nghĩ sâu sắc về những gì mình đang làm.

Steve Jobs thường được nhớ đến với hình ảnh một nhà lãnh đạo luôn thúc ép những người xung quanh phải tạo ra công việc tốt nhất có thể. Ông đặt ra những tiêu chuẩn cao đến mức đôi khi khiến người khác cảm thấy khắc nghiệt. Nhưng một điều ngày càng trở nên rõ ràng là ông cũng rất yêu thích việc học hỏi từ chính những người mà mình đang dẫn dắt.

Ron Johnson kể rằng khi hai người xây dựng triết lý bán lẻ cho Apple, ông từng đề xuất ý tưởng “yêu khách hàng”. Steve Jobs không thoải mái với từ “yêu” trong bối cảnh đó. Tuy nhiên, nhiều năm sau, trong cuộc họp báo về sự cố “Antennagate” liên quan đến iPhone 4, Steve Jobs lại đứng trên sân khấu Town Hall và trình chiếu một slide đơn giản với dòng chữ: “Chúng tôi yêu người dùng của mình”.

Nhìn lại, có cảm giác tình yêu và sự quan tâm ấy đã tồn tại ngay từ đầu, ngay cả khi chính Steve Jobs có thể chưa nhận ra điều đó.

Sự tò mò và quan tâm sâu sắc của ông đối với những người sẽ sử dụng sản phẩm Apple ngày càng trở nên hiếm thấy trong ngành công nghệ hiện nay. Cụm từ ban đầu của Apple là “enrich lives” (làm phong phú cuộc sống) cũng thể hiện cùng một khát vọng theo cách ít mang màu sắc cảm xúc hơn.

Bởi làm cho một sản phẩm dễ sử dụng hơn hay đơn giản hơn chưa chắc đồng nghĩa với việc thực sự làm cho cuộc sống của con người phong phú hơn.

15 năm qua, vẫn chưa xuất hiện “Steve Jobs tiếp theo”

Kể từ khi Steve Jobs qua đời, chúng ta thường xuyên nghe câu nói rằng ai đó có thể trở thành “Steve Jobs tiếp theo”. Nhưng mỗi khi nghe điều đó, mọi người lại nghĩ đến những người từng làm việc và hiểu ông rõ nhất. Họ là những người có khả năng nhìn thấy rõ nhất động lực thực sự phía sau những gì Steve Jobs làm.

Không ai khác trong ngành công nghệ thực sự tiến gần đến việc xứng đáng với danh hiệu “Steve Jobs tiếp theo”, bởi không ai có thể hội tụ đầy đủ tất cả những phẩm chất ấy.

Thậm chí không chắc văn hóa công nghệ ngày nay có thể tạo ra một con người sở hữu sự kết hợp phi thường như Steve Jobs từng có.

Bạn có thể là một nhà tiên phong. Bạn có thể tạo ra những sản phẩm đáng kinh ngạc. Bạn có thể “tạo ra một vết lõm trong vũ trụ”. Nhưng Steve Jobs còn nhiều hơn thế.

Việc cố gắng tìm kiếm “Steve Jobs tiếp theo” thực chất khiến chúng ta bỏ lỡ điều làm nên sự đặc biệt của ông.

Steve Jobs quan tâm đến từng chi tiết nhiều hơn hầu hết mọi người. Ông từng trải qua những thất bại, học cách khiêm tốn, chấp nhận trách nhiệm và tập trung vào việc giải phóng sức sáng tạo của con người thay vì chỉ quan tâm đến số lượng người dùng có thể thu hút hay số lượt tương tác có thể đạt được.

Di sản lớn nhất của Steve Jobs không nằm ở những con số

Steve Jobs đơn giản muốn tạo ra những sản phẩm tốt nhất để giúp con người khai phá khả năng sáng tạo của chính mình.

Những tiêu chuẩn khắt khe chắc chắn là một phần quan trọng làm nên thành công của ông. Nhưng trái tim cũng quan trọng không kém.

Càng tìm hiểu về Steve Jobs, điều đó càng trở nên rõ ràng.

Có lẽ chúng ta không nên tiếp tục tìm kiếm “Steve Jobs tiếp theo”. Điều đáng làm hơn là nhớ lại những gì ông đã cho chúng ta thấy: công nghệ hoàn toàn có thể mang tham vọng lớn, tạo ra những thay đổi làm rung chuyển cả thế giới, nhưng đồng thời vẫn giữ được chiều sâu rất con người.

Những sản phẩm tốt nhất không chỉ được tạo ra bởi các chỉ số kinh doanh, doanh thu hay thị phần. Chúng còn được thúc đẩy bởi tình yêu và sự quan tâm dành cho những người sẽ sử dụng chúng.

Có rất nhiều cách để “tạo ra một vết lõm trong vũ trụ”. Nhưng chúng ta tin Steve Jobs muốn nói đến một trong số đó: tạo ra những công cụ tuyệt vời, giúp bất kỳ ai cũng có thể sáng tạo ra thứ gì đó của riêng mình và cảm nhận được sự quan tâm, tâm huyết đã được đặt vào chính những công cụ ấy.

Đó có lẽ mới là phần quan trọng nhất trong di sản Steve Jobs để lại sau 15 năm.

Không phải việc tìm ra một “Steve Jobs tiếp theo”, mà là nhiều người trong chúng ta nên cố gắng tiếp nối sứ mệnh mà ông từng theo đuổi: tạo ra những thứ thật tốt cho người khác, trao cho họ những công cụ để sáng tạo và khiến công nghệ trở nên nhân văn hơn.

Nguồn:15 năm sau khi Steve Jobs, vì sao thế giới chưa có ‘Steve Jobs tiếp theo’?