Trước tốc độ đô thị hóa nhanh và sự gia tăng dân số, tỉnh Bắc Ninh đang đối mặt với áp lực lớn trong công tác thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt. Nhằm giải quyết bài toán môi trường, địa phương đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản lý dịch vụ này. Trọng tâm là việc hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý rác.

Bên cạnh đó, Bắc Ninh chú trọng đầu tư hạ tầng kỹ thuật, nâng cấp các khu xử lý rác thải theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường. Công tác phân loại rác tại nguồn cũng từng bước được triển khai, góp phần giảm tải cho các bãi chôn lấp và nâng cao hiệu quả tái chế. Ngoài ra, tỉnh còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, từ theo dõi khối lượng rác đến tối ưu hóa lộ trình thu gom.

Một yếu tố quan trọng khác là nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua các chương trình tuyên truyền, vận động người dân tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường. Sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân đã tạo nên những chuyển biến tích cực bước đầu, góp phần cải thiện chất lượng môi trường sống. Đặc biệt, mới đây, UBND tỉnh Bắc Ninh ban hành Quyết định số 20/2026/QĐ-UBND quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Theo đó, Quyết định áp dụng đối với các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Quyết định đã xác định rõ tên gọi, chủng loại dịch vụ trong toàn bộ quy trình quản lý chất thải rắn sinh hoạt, bao gồm các khâu: thu gom, vận chuyển, trung chuyển và xử lý.

Công tác thu gom rác thải tại Bắc Ninh được quy định rõ ràng.

Các dịch vụ được phân loại chi tiết theo nhiều tiêu chí như phương thức thực hiện (thủ công hoặc cơ giới), tính chất chất thải (tái chế, chất thải thực phẩm, chất thải còn lại, chất thải nguy hại phát sinh từ hộ gia đình), cũng như quy mô, công suất và loại hình phương tiện, công nghệ xử lý.

Trong đó, hoạt động thu gom được chia thành hai hình thức chính là thu gom thủ công và thu gom cơ giới. Thu gom thủ công bao gồm việc thu gom các loại chất thải từ hộ gia đình, cá nhân tại đường phố, ngõ xóm đến các điểm tập kết, như: chất thải có khả năng tái chế, chất thải thực phẩm và các loại chất thải sinh hoạt khác. Đối với thu gom cơ giới, Quyết định quy định việc sử dụng phương tiện chuyên dụng để thu gom, vận chuyển trực tiếp từ hộ gia đình, cá nhân đến cơ sở tiếp nhận. Các phương tiện được phân loại theo tải trọng, từ dưới 1,5 tấn đến trên 10 tấn, phù hợp với từng loại chất thải và điều kiện thực tế.

Hoạt động vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt từ điểm tập kết đến cơ sở tiếp nhận, từ trạm trung chuyển đến cơ sở xử lý gồm nội dung: Vận chuyển chất thải có khả năng tái chế, tái sử dụng từ điểm tập kết đến cơ sở tiếp nhận bằng xe ô tô tải thùng tải trọng; vận chuyển chất thải có khả năng tái chế, tái sử dụng từ điểm tập kết đến cơ sở tiếp nhận bằng xe cuốn ép tải trọng …Ngoài ra, Quyết định cũng quy định các hoạt động trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt (có và không sử dụng thiết bị ép), vận chuyển chất thải cồng kềnh, chất thải nguy hại phát sinh từ hộ gia đình, cũng như vận chuyển nước thải phát sinh trong quá trình thu gom, vận chuyển, xử lý.

Đối với khâu xử lý, Quyết định nêu rõ các phương pháp xử lý như: Chôn lấp hợp vệ sinh, đốt chất thải rắn sinh hoạt (có thu hồi và không thu hồi năng lượng), xử lý nước thải với các công nghệ và công suất cụ thể, bảo đảm đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường theo quy định. Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 5/3/2026. UBND tỉnh giao thủ trưởng các cơ quan thuộc UBND tỉnh, Chủ tịch UBND các xã, phường và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Theo thống kê năm 2025, toàn tỉnh Bắc Ninh hiện phát sinh hơn 2.000 tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày. Tuy nhiên, 100% các địa phương đã thành lập tổ, đội thu gom rác từ hộ gia đình đến điểm tập kết. Việc vận chuyển do 173 đơn vị đảm nhiệm với gần 80 xe ép rác chuyên dụng, 79 xe ô tô, 315 xe tự chế và hơn 4.000 xe đẩy tay cùng hàng nghìn lao động.

Tại Bắc Ninh các địa phương đã thành lập tổ thu gom rác. (Ảnh: KN).

Cùng với đó, tỉnh có 82 khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt, hiện mỗi ngày xử lý khoảng 1.800 tấn. Tỷ lệ thu gom đạt 97,6%, tương đương khoảng 1.956 tấn/ngày; tỷ lệ xử lý đạt khoảng 92% lượng rác thu gom. Các hình thức xử lý chủ yếu gồm công nghệ đốt phát điện, đốt không phát điện và chôn lấp hợp vệ sinh.

Do đó việc nâng cao quản lý dịch vụ thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt tại Bắc Ninh không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài nhằm hướng tới phát triển bền vững. Những nỗ lực trong việc hoàn thiện cơ chế, đầu tư hạ tầng và nâng cao nhận thức cộng đồng đã tạo nền tảng quan trọng cho sự chuyển biến tích cực trong công tác bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều thách thức đặt ra, như tình trạng phân loại rác chưa đồng bộ, hạ tầng xử lý chưa đáp ứng hoàn toàn nhu cầu, hay ý thức của một bộ phận người dân còn hạn chế. Do đó, trong thời gian tới, Bắc Ninh cần tiếp tục đẩy mạnh đổi mới, ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường xã hội hóa dịch vụ môi trường để nâng cao hiệu quả quản lý.

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ, minh bạch nhằm đảm bảo các đơn vị thực hiện đúng quy định và nâng cao chất lượng dịch vụ. Vai trò của cộng đồng cũng cần được phát huy mạnh mẽ hơn, bởi đây là yếu tố trọng tâm quyết định sự thành công của các chính sách môi trường. Khi chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng chung tay, công tác thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt sẽ đạt hiệu quả cao hơn, góp phần xây dựng Bắc Ninh trở thành đô thị xanh, sạch, đáng sống.

Nguồn: Bắc Ninh: Nâng cao quản lý hoạt động thu gom, xử lý rác sinh hoạt