Tại nhiều địa phương như phường Phượng Sơn, phường Chũ, xã Nam Dương, xã Kiên Lao người dân đã mạnh dạn áp dụng kỹ thuật trồng cây có múi theo quy trình VietGAP, sử dụng phân bón hữu cơ theo hướng bền vững nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, mang lại giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều so với cây trồng truyền thống.

Nhà vườn của ông Trần Đình Én, tổ dân phố Tân Trường, phường Chũ là một trong số những hộ tiêu biểu phát triển kinh tế địa phương. Với diện tích vườn khoảng 1,5ha, hiện gia đình ông Én trồng trên 700 gốc cây có múi gồm bưởi diễn, bưởi da xanh, bưởi đỏ và khoảng 100 gốc vải, nhãn. Bình quân mỗi năm, vườn bưởi diễn của gia đình ông Én cho thu hoạch khoảng 5 vạn quả, giá bán trung bình 18.000-20.000 đồng/quả đối với bưởi ăn và 25.000-30.000 đồng/quả đối với bưởi thờ.

Từ năm 2006, gia đình ông Nguyễn Văn Hữu (tổ dân phố Xẻ Cũ, phường Chũ) chuyển đổi từ trồng vải thiều sang cây có múi. Trên diện tích rộng hơn 10 ha, gia đình trồng cam lòng vàng, cam ngọt, bưởi da xanh, bưởi đỏ. Ông Hữu cho biết, thời điểm bắt đầu trồng đã đi đến những trang trại lớn tại Hòa Bình và một số tỉnh khu vực Đông Nam Bộ để học hỏi kinh nghiệm. Khi chăm sóc, ông áp dụng quy trình VietGAP, sử dụng phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học (cá ngâm vi sinh, đỗ tương lên men vi sinh)…

Tại các vùng trồng cây ăn quả, người dân đẩy mạnh sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP.

Để phòng trừ sâu bệnh, ông Hữu luôn rắc vôi bột, phun chế phẩm vôi với đồng. Với phương thức canh tác mới, cam, bưởi có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, giá bán tăng khoảng 20 - 30% so với cách làm truyền thống, đầu ra ổn định hơn.

Toàn tỉnh hiện có gần 54.000 ha cây ăn quả, trong đó hơn 8.600 ha là cây có múi; sản lượng đạt trên 80 nghìn tấn, giá trị khoảng 1.800 tỷ đồng. Riêng cây bưởi có hơn 3.700 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP. Ngày 15/4/2026, Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi và quả chanh xuất khẩu. Đây là dấu mốc quan trọng mở cơ hội đưa bưởi Việt Nam vào thị trường Trung Quốc theo đường chính ngạch. Đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với tổ chức sản xuất, quản lý vùng trồng, kiểm soát sinh vật gây hại, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc.

Trước cơ hội này, tỉnh Bắc Ninh định hướng phát triển các vùng bưởi đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, từng bước nâng cao giá trị và xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Trọng tâm là quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm soát sinh vật gây hại, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc.

Theo Nghị định thư, vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi xuất khẩu sang Trung Quốc phải được đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt trước khi xuất khẩu. Các vùng trồng phải được quản lý chặt chẽ, người dân tuân thủ quy trình sản xuất và ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất để bảo đảm khả năng truy xuất. Đồng thời, vùng trồng phải áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP) hoặc tương đương, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), giám sát và kiểm soát các sinh vật gây hại mà phía Trung Quốc quan tâm.

Để xuất khẩu bưởi sang thị trường Trung Quốc, các vùng trồng phải tuân thủ đầy đủ quy định trong Nghị định thư, trong đó đặc biệt chú trọng biện pháp bao trái nhằm kiểm soát ruồi vàng gây hại. Bên cạnh bao trái, vùng trồng cần đặt bẫy để theo dõi ruồi đục quả, thường xuyên điều tra đồng ruộng và chủ động áp dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp. Việc kiểm soát sinh vật gây hại cần được thực hiện xuyên suốt vụ sản xuất thay vì chỉ tập trung trước thời điểm thu hoạch.

Bắc Ninh triển khai đồng bộ giải pháp khai thác cơ hội xuất khẩu bưởi chính ngạch sang thị trường Trung Quốc.

Kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật là một trong những nhiệm vụ quan trọng để duy trì thị trường xuất khẩu. Người sản xuất phải sử dụng thuốc đúng quy định, đúng đối tượng, đúng liều lượng và tuân thủ thời gian cách ly. Toàn bộ quá trình sử dụng thuốc tại vùng bưởi phục vụ xuất khẩu cần được ghi chép trong nhật ký sản xuất, tạo cơ sở kiểm soát dư lượng và truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, cần tăng cường các biện pháp sinh học, canh tác, sử dụng bẫy, bao trái và quản lý dịch hại tổng hợp để giảm phụ thuộc vào thuốc hóa học.

Đối với cơ sở đóng gói, quả bưởi phải được phân loại, làm sạch, loại bỏ quả bị bệnh, nhiễm sinh vật gây hại, thối hỏng hoặc biến dạng. Cành, lá, đất và tàn dư thực vật cũng phải được loại bỏ. Các cơ sở đóng gói cần xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng từ khi tiếp nhận nguyên liệu đến khi hoàn thành lô hàng.

Trước yêu cầu trên, thời gian tới, tỉnh Bắc Ninh định hướng rà soát các vùng bưởi có tiềm năng, lựa chọn vùng đủ điều kiện xây dựng vùng sản xuất phục vụ xuất khẩu, tập trung tại các xã Lục Ngạn, phường Phượng Sơn và phường Chũ. Đồng thời hoàn thiện hồ sơ, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, tăng cường giám sát sinh vật gây hại, hướng dẫn người dân bao trái, đặt bẫy ruồi đục quả và ghi chép đầy đủ hồ sơ sản xuất./.

Nguồn: Bắc Ninh phát triển vùng trồng cây ăn quả đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu