Theo kết quả báo cáo của UBND các xã, phường, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh toàn tỉnh hiện nay là 2.119 tấn/ngày. Tỷ lệ thu gom, xử lý đạt 98,7 % (khoảng 2.093 tấn/ngày) Công tác thu gom, vận chuyển tiếp tục được thực hiện thông qua các đơn vị dịch vụ vệ sinh môi trường với 173 đơn vị; 97 xe chuyên dụng vận chuyển. Các xã, phường bố trí 16 ga rác, khoảng trên 1.000 điểm tập kết, trung chuyển chất thải sinh hoạt.

Hiện nay trên địa bàn tỉnh rác thải được xử lý tại 03 nhà máy điện rác (tổng công suất thiết kế 1.150 tấn/ngày) đang tiếp nhận, xử lý cho 47 xã, phường; với tổng khối lượng trung bình 1.135 tấn/ngày (đạt 98,7%). Còn tại 03 nhà máy xử lý không phát điện với tổng công suất thiết kế 780 tấn/ngày, hiện nay đang tiếp nhận, xử lý cho 21 xã, phường, với tổng khối lượng khoảng 345 tấn/ngày.

Trên địa bàn tỉnh vẫn còn xảy ra tình trạng quá tải cục bộ tại một số nhà máy xử lý.

Mặc dù tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải đạt cao, tuy nhiên trên địa bàn tỉnh vẫn còn xảy ra tình trạng quá tải cục bộ tại một số nhà máy xử lý (nhà máy bị sự cố, hoặc phải đảm nhận thêm việc xử lý rác tồn lưu lâu ngày của các địa phương, nên quá tải), dẫn đến việc tiếp nhận, xử lý rác chưa kịp thời, làm phát sinh tồn đọng tại các nhà máy và các địa phương.

Trong đó, nhà máy xử lý rác tại xã Kiên Lao phải tạm dừng sửa chữa trong 30 ngày, toàn bộ rác thải sinh hoạt của 07 phường, xã (địa bàn huyện Lục Ngạn cũ) phải vận chuyển về nhà máy phường Yên Dũng để xử lý, làm gia tăng áp lực cho hệ thống tiếp nhận.

Bên cạnh đó, nhà máy xử lý rác thải tại phường Tự Lạn đang trong giai đoạn vận hành thử nghiệm, công suất thực tế chỉ đạt trung bình khoảng 70-80 tấn/ngày (công suất thiết kế 180 tấn/ngày), nên không đáp ứng đầy đủ nhu cầu xử lý theo phân vùng (phường Nếnh, với khối lượng phát sinh trung bình khoảng 90-100 tấn/ngày, đề nghị chuyển Nhà máy khác để xử lý, do nhà máy không có khả năng tiếp nhận, tồn đọng gây mất mỹ quan).

Nhà máy đốt phát điện (nhà máy xã Phù Lãng và nhà máy phường Song Liễu) đang phải tiếp nhận khối lượng xử lý vượt công suất thiết kế để xử lý đồng thời rác phát sinh hàng ngày và rác tồn lưu lâu ngày của các địa phương, dẫn đến tồn đọng chất thải tại nhà máy và một số địa phương.

Ngoài ra, hệ thống xử lý phân tán, lò đốt quy mô nhỏ còn nhiều khó khăn: Nhiều lò đốt và khu xử lý quy mô nhỏ tại các xã, phường đã hoạt động trong thời gian dài, công nghệ lạc hậu, công suất thấp, không còn phù hợp với khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hiện nay; một số nơi thường xuyên xẩy ra tình trạng quá tải, tồn đọng chất thải, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường (xã Hợp Thịnh, Mỹ Thái, Hoàng Vân, Kép,…).

Tiến độ xử lý rác tồn lưu còn chậm: Khối lượng rác tồn lưu từ các năm trước còn lớn (khoảng 170.000 tấn, mới xử lý được khoảng 12.000 tấn), rác phát sinh hàng ngày lớn, trong khi năng lực tiếp nhận của một số Nhà máy còn hạn chế. Bên cạnh đó, trong quá trình xử lý rác tồn lưu tiếp tục phát sinh thêm lượng rác lưu chưa tại một số địa phương do sự cố kỹ thuật và tình trạng quá tải tại các cơ sở xử lý quy mô nhỏ.

Việc phân vùng xử lý hiện nay chưa có cơ chế điều chỉnh linh hoạt, kịp thời khi các nhà máy gặp sự cố hoặc phát sinh quá tải; chưa có phương án dự phòng để ứng phó với các tình huống khẩn cấp, dẫn đến nguy cơ ùn ứ rác thải cục bộ tại một số địa phương. Trước tình hình trên, Chủ tịch UBND tỉnh đã có chỉ đạo đối với công tác xử lý rác thải tồn đọng và rác thải phát sinh hàng ngày trên địa bàn.

Trong đó, đối với ccông tác điều hành, phân vùng xử lý rác thải sinh hoạt: UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường căn cứ theo quy định của UBND tỉnh, chủ động rà soát, điều chỉnh phân vùng thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo thực tế phát sinh cho các địa phương;

Đồng thời được phép điều phối tạm thời giữa các nhà máy xử lý trong trường hợp phát sinh sự cố kỹ thuật, bảo dưỡng, quá tải hoặc các tình huống khẩn cấp nhằm bảo đảm chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý hằng ngày, không để tồn đọng kéo dài gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến đời sống nhân dân. Chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra, hướng dẫn các địa phương xử lý xong rác thải tồn đọng trên địa bàn tỉnh xong trong năm 2026.

Việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu thu gom, xử lý rác thải là nhiệm vụ quan trọng cần được đẩy mạnh triển khai.

Về xử lý rác tồn lưu: UBND các xã, phường chủ động xây dựng kế hoạch xử lý dứt điểm tồn lưu rác thải trên địa bàn; lựa chọn đơn vị có đủ năng lực, công nghệ và hồ sơ pháp lý để thực hiện xử lý theo quy định, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh ưu tiên cân đối, bố trí và bổ sung kinh phí phục vụ công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt cho các xã, phường. Các sở, ngành, địa phương liên quan tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, hỗ trợ nhà đầu tư đẩy nhanh tiến độ đầu tư, hoàn thiện xây dựng, sớm đưa các dự án nhà máy điện rác tại Đa Mai và Hiệp Hòa vào hoạt động, góp phần nâng cao năng lực xử lý chất thải của tỉnh và giảm áp lực cho các cơ sở hiện hữu;

UBND các xã, phường: Tổ chức thu gom, vận chuyển, xử lý toàn bộ lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn; rà soát, hoàn thiện đơn giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo quy định; tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thực hiện phân loại, lưu giữ, chuyển giao chất thải đúng quy định; thường xuyên kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đổ, đốt, chôn lấp chất thải trái quy định.

Trong giai đoạn 2026-2027 tỉnh đặt mục tiêu đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng thu gom, vận chuyển chất thải sinh hoạt. Từng bước chuyên nghiệp hóa toàn bộ quy trình thu gom, vận chuyển từ khu dân cư đến nhà máy xử lý, tỉnh sẽ xây dựng khoảng 200 điểm tập kết rác, 116 ga trung chuyển đạt tiêu chuẩn; đầu tư bổ sung phương tiện chuyên dụng gồm xe ép, xe điện thu gom, xe đẩy tay, thùng chứa rác…

Bắc Ninh phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt từ 98,5% trở lên; khoảng 90% lượng rác sinh hoạt được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện, chỉ còn khoảng 10% xử lý bằng các công nghệ khác./.

Nguồn: Bắc Ninh yêu cầu xử lý dứt điểm tình trạng rác thải tồn đọng