Những năm qua, các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh không chỉ mở rộng quy mô, đa dạng hóa ngành nghề mà còn chủ động liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Đáng chú ý, các HTX nông nghiệp ngày càng khẳng định vai trò chủ đạo trong mối liên kết giữa hộ nông dân, doanh nghiệp, hình thành chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản bền vững.

Được thành lập từ năm 2025 với 8 thành viên là hộ nông dân sản xuất nhỏ lẻ, khi liên kết lại theo mô hình kinh tế tập thể, HTX Dâu tằm Cách Linh, xã Bế Văn Đàn đã nhanh chóng cho thấy hiệu quả rõ rệt. Sau khi thành lập, HTX đầu tư trồng hơn 10 ha dâu; xây dựng cơ sở hạ tầng, nhà nuôi, nhà lạnh gần 2.000 m2; tổ chức sản xuất đồng bộ, áp dụng kỹ thuật, liên kết bao tiêu sản phẩm.

Các hộ dân liên kết nâng cao hiệu quả sản xuất nghề trồng dâu nuôi tằm.

Ngay từ lứa nuôi đầu tiên, HTX đã thu được trên 200 kg kén tằm, tiêu thụ ổn định với giá bán khoảng 200 - 250.000 đồng/kg, từng bước tạo nguồn thu bền vững cho các thành viên; giải quyết việc làm thường xuyên cho từ 10 - 20 lao động địa phương với mức thu nhập ổn định, cao gấp 2 - 3 lần so với các cây nông nghiệp truyền thống.

Phát triển theo mô hình kinh tế tập thể gắn với chuỗi giá trị nông sản, HTX Nông nghiệp Ba Sạch Hưng Đạo (phường Thục Phán) được thành lập năm 2017 với 7 thành viên. Đến nay, HTX có 9 thành viên, liên kết với khoảng gần 600 hộ dân, hỗ trợ bà con sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp.

Theo đại diện HTX: Liên kết theo chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp hiện nay là yếu tố mang tính quyết định đối với hiệu quả hoạt động của các HTX. Ngay từ khi thành lập, HTX đã xác định đây là hướng đi xuyên suốt nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và giảm thiểu rủi ro cho người sản xuất. Thông qua HTX, người dân được tiếp cận khoa học kỹ thuật, nguồn vốn, thông tin thị trường, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.

Thực tế từ vụ thu mua dong riềng cuối năm 2025 là minh chứng rõ nét cho hạn chế trong liên kết sản xuất. Mặc được mùa, sản lượng tăng, nhưng do thiếu liên kết chặt chẽ giữa người trồng, HTX và doanh nghiệp tiêu thụ, giá thu mua giảm mạnh, đầu ra bấp bênh, tái diễn tình trạng “được mùa mất giá”. Trước tình hình này, UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo yêu cầu các địa phương, các HTX có phương án hỗ trợ nông dân tiêu thụ nông sản.

HTX nông nghiệp giữ vai trò quan trọng kết nối hoạt động sản xuất, tiêu thụ tại các địa phương (Ảnh: TH).

Để tạo điều kiện cho các mô hình KTTT, HTX phát triển, Liên minh HTX tỉnh kết nối KTTT, HTX, tổ hợp tác với các doanh nghiệp, tổ chức ứng dụng thiết bị công nghệ cao vào phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể tổ chức tập huấn, kiểm tra, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho KTTT, HTX...

Giai đoạn 2020 - 2025, Liên minh HTX phối hợp với các tổ chức, các sở, ban, ngành và đơn vị liên quan tổ chức hội nghị tuyên truyền với 463 lượt người tham dự; phối hợp với Ban điều phối Dự án kinh doanh cho nông hộ (CSSP) tỉnh hỗ trợ một số nhóm sở thích điểm thành lập HTX tại 30 xã trong vùng dự án. Đồng thời, đẩy mạnh hỗ trợ KTTT, HTX chuyển đổi số đáp ứng nhu cầu thị trường và xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng dịch vụ, sản phẩm...

Các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã chủ động thích ứng với hoàn cảnh mới, duy trì ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh, đa dạng hóa sản xuất kinh doanh ở nhiều ngành nghề như: chăn nuôi, cung ứng giống, thức ăn chăn nuôi, trồng và bảo vệ rừng, thu hoạch và thu mua sản phẩm nông nghiệp, vệ sinh môi trường, chế biến nông sản.

Những năm qua hoạt động KTTT, HTX giữ vai trò chủ đạo trong mối liên kết giữa hộ nông dân, KTTT, HTX doanh nghiệp, hình thành chuỗi sản xuất và tiêu thụ một số sản phẩm nông nghiệp hữu cơ của tỉnh, góp phần nâng cao giá trị sản xuất, tăng thu nhập bình quân đầu người, đồng thời tạo ra những thay đổi căn bản diện mạo ở khu vực nông thôn./.

Nguồn: Cao Bằng phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới