Đồng Tháp, vùng đất được mệnh danh là “thủ phủ nông sản” của miền Tây Nam bộ, đang cho thấy bước chuyển mình mạnh mẽ trong hành trình xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững. Trong đó, ứng dụng công nghệ chế biến sau thu hoạch đang trở thành giải pháp quan trọng giúp nâng cao giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh và khẳng định vị thế của nông sản địa phương trên thị trường trong và ngoài nước.

Nhờ áp dụng các công nghệ hiện đại như: Cấp đông nhanh IQF, tiệt trùng bằng hơi nước, bao gói khí điều chỉnh (MAP), chiếu xạ, tạo màng sinh học bảo quản trái cây, chiết xuất phụ phẩm... mà sản phẩm nông sản chế biến của tỉnh Đồng Tháp ngày càng đa dạng, đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng của các thị trường khó tính như: Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc…

Không chỉ xuất khẩu gạo nguyên liệu, địa phương còn phát triển mạnh các sản phẩm sau gạo như: Cháo ăn liền, hủ tiếu, miến, phở khô, bột dinh dưỡng và đặc biệt là ống hút gạo, sản phẩm sáng tạo đang được xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu. Ngoài ra, các phụ phẩm như cám gạo được chế biến thành dầu cám, viên nén trấu được sản xuất từ vỏ trấu với 26 cơ sở đang hoạt động, phục vụ xuất khẩu sang các thị trường: Hàn Quốc, Đài Loan, EU.

Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong chế biến đang góp phần nâng cao giá trị nông sản tại các địa phương.

Ngành hàng cá tra vốn là thế mạnh của Đồng Tháp và được các doanh nghiệp áp công nghệ chế biến sau thu hoạch. Ngoài sản phẩm cá tra phi-lê đông lạnh truyền thống, các doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ hiện đại để tạo ra nhiều sản phẩm giá trị gia tăng cao như: Chả giò, cá tra bọc bột, cá tra ốp rau củ, cá viên, fish burger, cháo cá, cá tra xiên que. Đặc biệt, các phụ phẩm như: da cá, mỡ cá được chiết xuất thành collagen, gelatin, dầu cá tinh luyện bột cá dùng làm thức ăn gia súc.

Ngành hàng xoài và rau củ quả tận dụng công nghệ để vượt qua tính mùa vụ và nâng cao giá trị. Ngoài sản phẩm tươi đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP, nông dân và doanh nghiệp còn phát triển nhiều sản phẩm chế biến như: Xoài sấy dẻo, nước ép xoài, mứt xoài, rượu xoài, tận dụng trái không đạt chuẩn làm bột xoài, dưa xoài...Việc áp dụng các công nghệ bảo quản như IQF, hút chân không, MAP, tiệt trùng bằng hơi nước, chiếu xạ... giúp kéo dài thời gian bảo quản, mở rộng thị trường tiêu thụ và giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch.

Ngoài các ngành hàng trên, ngành hàng sen đã được đầu tư phát triển thành chuỗi sản phẩm đa dạng với khoảng 500 sản phẩm từ thực phẩm, mỹ phẩm đến thủ công mỹ nghệ. Các sản phẩm nổi bật gồm: Trà tim sen, sữa sen, hạt sen sấy, tinh dầu sen, phô mai hạt sen, bánh mochi sen, trà sấy đông khô, snack củ sen...Ngoài ra, nhiều sản phẩm thủ công như tranh lá sen, thư pháp, lụa tơ sen, hoa sen ướp tươi, túi sen được gắn với phát triển du lịch, văn hóa và Chương trình OCOP đạt từ 3 - 5 sao.

Thực tế cho thấy, xuất khẩu nông sản dưới dạng nguyên liệu thô hoặc sơ chế đơn giản khiến giá trị gia tăng của sản phẩm không cao, đồng thời làm gia tăng mức độ phụ thuộc vào nhu cầu nhập khẩu của từng thị trường và tính nhạy cảm trước những biến động của thị trường quốc tế. Xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ theo hướng ưu tiên các sản phẩm tiện lợi, an toàn và có giá trị dinh dưỡng cao. Đây chính là cơ hội để nông sản chế biến của Đồng Tháp nói riêng và của Việt Nam nói chúng tiếp cận sâu hơn vào các thị trường lớn.

Cá tra là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh Đồng Tháp (Ảnh minh họa).

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, hiện nay, toàn tỉnh có trên 800 doanh nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản và lương thực. Trong bối cảnh xuất khẩu còn nhiều khó khăn, việc thúc đẩy chế biến sâu không chỉ giúp nâng giá trị sản phẩm, mà còn mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô. Để phát triển mạnh công nghiệp chế biến nông sản, trong thời gian tới, Đồng Tháp sẽ tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp.

Theo đó, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021 - 2030 với mục tiêu đưa Đồng Tháp trở thành một trong những trung tâm chế biến nông sản của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ngành Nông nghiệp sẽ phối hợp cùng các sở, ngành liên quan tập trung thực hiện Đề án Phát triển công nghiệp chế biến chuyên sâu đến 2030 mà UBND tỉnh đã ban hành; coi chế biến nông sản là mũi nhọn và phát triển các chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất nguyên liệu đến chế biến, tiêu thụ.

Tỉnh sẽ rà soát, hoàn thiện các chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư (thuế, đất đai, tín dụng). Đồng thời, đẩy mạnh xúc tiến đầu tư và cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép dự án. Đồng Tháp cũng chuẩn bị sẵn quỹ đất sạch tại các khu, cụm công nghiệp để thu hút nhà đầu tư xây dựng nhà máy chế biến nông sản. Tỉnh ưu tiên mời gọi các dự án chế biến sâu, ứng dụng công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường nhằm tạo ra sản phẩm giá trị gia tăng cao từ những nông sản chủ lực.

Một trong những định hướng quan trọng của tỉnh là tập trung phát triển vùng nguyên liệu bền vững bằng việc quy hoạch và phát triển các vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ…, gắn kết chặt chẽ với các nhà máy chế biến./.

Nguồn: Đồng Tháp đẩy mạnh chế biến sâu, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản