Du lịch cộng đồng đang trở thành hướng phát triển kinh tế phù hợp tại nhiều địa phương, đặc biệt ở những nơi có cảnh quan tự nhiên, văn hóa và sản vật đặc trưng như xã Tả Van (tỉnh Lào Cai). Thông qua các mô hình homestay, ẩm thực, trải nghiệm văn hóa, sản phẩm thủ công và nông sản địa phương, người dân có thêm cơ hội việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống.

Quan trọng hơn, quá trình này giúp cộng đồng chủ động tham gia vào hoạt động du lịch, nâng cao giá trị các nguồn lực sẵn có. Khi được đầu tư bài bản, du lịch cộng đồng có thể tạo động lực hình thành những sinh kế mới, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn bản sắc. Trong bức tranh kinh tế của địa phương, du lịch tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Riêng tháng 8, Tả Van đón trên 134.000 lượt khách, nâng tổng số khách du lịch từ đầu năm đến nay lên gần 658.000 lượt. Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của cảnh quan, văn hóa bản địa và các sản phẩm du lịch cộng đồng tại Tả Van.

Địa phương hiện có 174 cơ sở lưu trú và 58 cơ sở tiểu thủ công nghiệp, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 749 lao động địa phương. Đây là những điều kiện quan trọng để hoạt động du lịch gắn với tạo việc làm, thu nhập cho người dân. Theo một chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, lưu trú tại xã Tả Van, Lào Cai cho biết, lượng khách đến với Tả Van thường tăng đột biến vào tháng 7, 8 hàng năm. Riêng trong 2 tháng vừa qua, cơ sở của chị đã đón hơn 300 lượt khách du lịch, qua đó tạo thêm nhiều việc làm cho gia đình và lao động địa phương.

Về thu nhập, nhờ kinh tế du lịch, bà con vùng cao có thêm nhiều nguồn thu trong các đợt cao điểm của năm, qua đó bù đắp khoảng trống thu nhập vào những tháng ngoài mùa vụ. Bên cạnh cung cấp dịch vụ lưu trú, các hộ kinh doanh tại xã Tả Van còn phát triển một số dịch vụ du lịch như: Trải nghiệm làm thủ công mỹ nghệ địa phương, hướng đạo leo núi, trải nghiệm các hoạt động nông nghiệp địa phương...

Đây cũng là những dịch vụ mang lại nguồn thu kinh tế lớn cho mô hình du lịch tại Tả Van cũng như gia tăng cơ hội việc làm cho cộng đồng dân cư địa phương một cách rõ nét. Bên cạnh những nỗ lực phát triển kinh tế du lịch, nhiều gia đình vẫn duy trì hoạt động nông nghiệp. Từ khi phát triển kinh tế du lịch, những hộ kinh doanh và người dân trong khu vực có thêm nguồn thu nhập đều đặn quanh năm, cùng với đó bộ mặt nông thôn xã Tả Van ngày càng khởi sắc, bà con vùng cao thêm tin tưởng và hy vọng cùng chính quyền xây dựng nông thôn mới của xã ngày càng phát triển.

Đáng chú ý, tại phiên họp thường kỳ tháng 9, lãnh đạo UBND xã Tả Van thống nhất chủ trương thành lập Hợp tác xã du lịch, nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động và huy động nguồn lực từ cộng đồng. Theo báo cáo, trong 8 tháng đầu năm 2026, kinh tế - xã hội của xã tiếp tục ổn định, đạt nhiều kết quả tích cực; sản xuất nông - lâm nghiệp được triển khai đúng khung thời vụ, thu hoạch 100% diện tích ngô, tương đương 275 ha.

Cây lúa phát triển tốt, tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức cao, xấp xỉ 80%; địa phương đã trồng mới 5.800 cây phân tán. Trong lĩnh vực nông nghiệp, xã dự kiến triển khai mô hình trồng thí điểm sâm Ngọc Linh tại một số thôn.

Việc triển khai mô hình sẽ là cơ sở thực tiễn để đánh giá mức độ phù hợp về khí hậu, thổ nhưỡng, kỹ thuật canh tác và hiệu quả kinh tế trước khi tính đến quy mô lớn hơn. Cùng với sản xuất, hạ tầng nông thôn tiếp tục được quan tâm đầu tư. Một số công trình đã hoàn thành như đường nội thôn Ý Lình Hồ II, đường nội đồng dọc suối Mường Hoa và Nhà văn hóa Tả Chải Dao.

Nhờ kinh tế du lịch cộng đồng, bà con vùng cao có thêm nhiều nguồn thu.

Đường trục xã, trục thôn đã được kiên cố hóa 100%; toàn bộ các thôn được sử dụng điện lưới quốc gia. Đến nay, Tả Van duy trì 14/19 tiêu chí nông thôn mới. Một nguồn lực khác đang được địa phương chú trọng là chuyển đổi số và phát triển kinh tế số.

Thực hiện Công văn số 1538 của Tỉnh ủy Lào Cai về việc tham dự Hội nghị tập huấn chuyên đề về ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển kinh tế số do Thành ủy Hà Nội tổ chức theo chương trình hợp tác giữa hai địa phương, chiều 27/8, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Tả Van đã tổ chức điểm cầu trực tuyến tại Phòng họp số 1 trụ sở xã. Trong công cuộc đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với đời sống kinh tế địa phương, các hộ kinh doanh tại Tả Van đang từng bước làm quen và ứng dụng công nghệ vào hoạt động du lịch.

Các chủ cơ sở có hoạt động trong lĩnh vực du lịch đã chủ động sử dụng các nền tảng mạng xã hội như: Facebook, TikTok, Instagram... để giới thiệu homestay, quảng bá cảnh quan, văn hóa và các sản phẩm du lịch cộng đồng, đồng thời cập nhật thông tin, hình ảnh về dịch vụ để tiếp cận du khách. Việc ứng dụng nền tảng số giúp các hộ kinh doanh mở rộng kênh quảng bá, kết nối trực tiếp với du khách, tiếp nhận đặt phòng, đặt tour và từng bước nâng cao hiệu quả kinh doanh du lịch. Với những kết quả đạt được trong du lịch, nông nghiệp, hạ tầng và chuyển đổi số, Tả Van đang có những nền tảng quan trọng để tiếp tục thực hiện các mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Đặc biệt, việc phát huy giá trị du lịch cộng đồng, tổ chức lại hoạt động thông qua Hợp tác xã du lịch, duy trì sản xuất nông nghiệp, bảo vệ rừng và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển kinh tế số đã được đặt trong tổng thể nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Từ những giá trị bản địa, du lịch cộng đồng đang mở ra nhiều hướng sinh kế mới cho người dân, đồng thời tạo thêm động lực phát triển kinh tế địa phương tại Tả Van. Sự tham gia trực tiếp của cộng đồng giúp các sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc, tạo sức hút đối với du khách và gia tăng giá trị cho cảnh quan, văn hóa, nông sản, nghề truyền thống.

Để mô hình phát triển bền vững, thời gian tới, Tả Van tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, đào tạo kỹ năng, quảng bá sản phẩm và bảo vệ tài nguyên tự nhiên, văn hóa. Góp phần đẩy mạnh phát triển ngành du lịch cộng đồng, trở thành nền tảng cho sinh kế ổn định của người dân bản địa.

Nguồn:Du lịch cộng đồng tạo động lực phát triển sinh kế