Với vị trí địa kinh tế nằm trên các tuyến hàng hải, hàng không, hành lang kinh tế khu vực, cùng quy mô xuất nhập khẩu lớn và mạng lưới Hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng khắp thế giới, Việt Nam có cơ hội chuyển từ "điểm trung chuyển hàng hóa" thành "điểm tổ chức chuỗi cung ứng". Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng, logistics cần được phát triển đồng bộ với chiến lược phát triển thị trường, thông qua vận tải đa phương thức, hiện đại hóa hệ thống cảng và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả, bền vững.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, vận tải logistics đang phải đối mặt với thách thức môi trường kép đó là vừa là nguồn gây ô nhiễm lớn, vừa chịu áp lực phải “xanh hóa” để đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu. Nếu không chuyển đổi kịp thời, logistics sẽ trở thành điểm nghẽn trong quá trình phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Đáng chú ý, vận tải đường bộ chiếm 85% hoạt động logistics của Việt Nam. Trong khi đó, mức phát thải khí nhà kính của vận tải đường bộ cao gấp 22 lần hàng không, 20 lần đường biển và 250 lần đường sắt. Bởi vậy, hệ thống giao hàng hoạt động với cường độ cao: hàng nghìn xe tải, ô tô, xe máy di chuyển mỗi ngày sẽ làm gia tăng phát thải CO₂. Theo Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính, mỗi năm vận tải tại Việt Nam thải ra 50 triệu tấn CO₂, dự kiến sẽ tăng lên 90 triệu tấn vào năm 2030.

Theo các chuyên gia, logistics xanh là phương thức quản lý và vận hành chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến môi trường. Điều này bao gồm: Sử dụng năng lượng tái tạo, phương tiện vận tải thân thiện môi trường; tối ưu hóa lộ trình vận chuyển, giảm tình trạng xe rỗng; sử dụng bao bì tái chế, tái sử dụng; ứng dụng công nghệ số và AI để giảm chi phí, nâng cao hiệu quả.

Logistics xanh sẽ đem lại lợi ích “kép” vừa kinh tế và môi trường. Theo đó, doanh nghiệp tiết kiệm chi phí bởi vận tải chiếm 60-80% chi phí logistics, nhưng nếu tối ưu hóa có thể giảm 30-40% chi phí. Tăng uy tín, thương hiệu khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên doanh nghiệp “xanh”. Đồng thời, bảo vệ môi trường khi cắt giảm khí thải.

Xanh hóa ngành dịch vụ logistics giữ vai trò quan trọng trong thực hiện mục tiêu giảm phát thải.

Trước yêu cầu tăng trưởng xanh, ngành logistics đứng trước nhu cầu đổi mới phương thức vận hành theo hướng tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Phát triển logistics xanh được xem là hướng đi phù hợp để cân bằng giữa yêu cầu lưu thông hàng hóa và mục tiêu bảo vệ môi trường.

Với lợi thế về sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và hoạt động giao thương, nhu cầu vận chuyển, lưu kho, phân phối hàng hóa tại tỉnh Tây Ninh ngày càng tăng. Đây cũng là cơ sở để địa phương thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải trong lĩnh vực logistics như tối ưu hóa hành trình, khuyến khích phương tiện tiết kiệm nhiên liệu, ứng dụng công nghệ trong quản lý vận tải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng tại kho bãi.

Những chuyển đổi này góp phần hình thành chuỗi cung ứng hiện đại, tiết kiệm chi phí và thân thiện hơn với môi trường. Tây Ninh cũng là địa phương sở hữu lợi thế hiếm có khi trong cùng một không gian phát triển hội tụ vùng sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, cửa khẩu quốc tế, hệ thống cảng, đường thủy và các hành lang giao thông kết nối Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ với Campuchia và ASEAN.

Hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường bền vững, mới đây Chủ tịch UBND tỉnh đã có công văn gửi các sở, ban ngành cũng như các xã, phường về tăng cường công tác bảo vệ môi trường, kiểm soát phát thải trong hoạt động logistics và thúc đẩy phát triển hoạt động logistics xanh.

Theo đó, thực hiện chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Văn bản số 6595/BNNMT-MT về việc tăng cường công tác bảo vệ môi trường, kiểm soát phát thải trong hoạt động logistics và thúc đẩy phát triển hoạt động logistics xanh, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và yêu cầu nhà đầu tư có cấu phần xây dựng và vận hành quy mô lớn như cảng biển, cảng thủy nội địa, cảng cạn…

Song song đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường phải yêu cầu nhà đầu tư đánh giá đầy đủ các tác động môi trường và đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường đối với hoạt động logistics, trong đó chú trọng: Đối với bụi, khí thải: Đánh giá đầy đủ lượng phát thải từ các phương tiện vận tải, thiết bị phục vụ hoạt động logistics; áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm phát thải khí nhà kính, bụi, NOx, SO₂, VOC và các chất ô nhiễm khác; ưu tiên sử dụng phương tiện, máy móc, thiết bị thân thiện với môi trường và từng bước chuyển đổi sang năng lượng sạch theo lộ trình phù hợp.

Kiểm soát phát thải là một trong những nhiệm vụ quan trọng để từng bước chuyển đổi, phát triển logistics xanh.

Đối với nước thải phải kiểm soát chặt chẽ nước thải phát sinh từ hoạt động rửa sàn, vệ sinh phương tiện, container, kho bãi, khu bảo dưỡng thiết bị, kho lạnh và nước mưa chảy tràn có chất ô nhiễm; bảo đảm có công trình thu gom, xử lý đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trước khi thải ra môi trường.

Đối với hoạt động cảng biển, cần tuân thủ quy định về quản lý nước dằn tàu, chất thải từ tàu thuyền nhằm hạn chế sinh vật ngoại lai và bảo vệ hệ sinh thái biển. Chất thải rắn, chất thải nguy hại phải được phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý đúng quy định. Đồng thời, tăng cường tái sử dụng, tái chế bao bì, pallet, container thải bỏ, giẻ lau dính dầu, bao bì nhiễm hóa chất và sử dụng vật liệu thân thiện môi trường.

Đối với các tác động khác đánh giá đầy đủ nguy cơ cháy nổ, tràn dầu, rò rỉ xăng dầu, khí gas, hóa chất và các sự cố môi trường khác trong quá trình vận chuyển, lưu giữ hàng hóa; xem xét các tác động môi trường khác từ hoạt động nạo vét, nhận chìm, gia tăng mật độ giao thông vận tải và các tác động đối với khu vực nuôi trồng, đánh bắt thủy, hải sản, khu vực có hệ sinh thái nhạy cảm, đa dạng sinh học cao; yêu cầu chủ đầu tư xây dựng và thực hiện các phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường theo quy định.

Tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn các doanh nghiệp, cơ sở hoạt động logistics thực hiện đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm; hướng dẫn doanh nghiệp áp dụng các giải pháp kỹ thuật, công nghệ và quản trị nhằm giảm phát thải, nâng cao hiệu quả hoạt động và chuyển đổi sang mô hình logistics xanh.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Tài chính tham mưu, đề xuất việc ưu tiên thu hút đầu tư các trung tâm logistics, cảng cạn (ICD), kho bãi, trung tâm phân phối và các công trình hạ tầng logistics theo hướng hiện đại, đồng bộ, ứng dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường.

Sở Xây dựng lồng ghép yêu cầu về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong quy hoạch, kế hoạch phát triển hạ tầng logistics, bảo đảm đồng bộ giữa quy hoạch phát triển logistics với hạ tầng thu gom, thoát nước, xử lý chất thải và các công trình bảo vệ môi trường;

Tổ chức vận tải theo hướng tối ưu hành trình, giảm quãng đường, phương tiện chạy rỗng và nâng hiệu quả khai thác; từng bước chuyển sang phương tiện, nhiên liệu, công nghệ phát thải thấp. Sở Công Thương phối hợp khuyến khích doanh nghiệp logistics phát triển xanh, tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng tái tạo, vật liệu thân thiện môi trường và áp dụng tiêu chuẩn xanh.

Đối với kho bãi, trung tâm logistics, cảng cạn và cơ sở hậu cần, khuyến khích đầu tư theo hướng tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, kiểm soát hóa chất và giảm chất thải. Doanh nghiệp tăng tái sử dụng, tái chế, hạn chế bao bì nhựa dùng một lần, theo dõi tiêu thụ năng lượng, phát thải khí nhà kính và hiệu quả tài nguyên. UBND xã, phường tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp chấp hành pháp luật môi trường, phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm, thúc đẩy logistics xanh, phát thải thấp.

Giảm phát thải trong hoạt động logistics không chỉ góp phần hạn chế tác động đến môi trường mà còn tạo động lực đổi mới phương thức vận tải và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Từ tối ưu hành trình đến chuyển đổi phương tiện, nhiên liệu phát thải thấp…, các giải pháp xanh đang từng bước thay đổi cách thức vận hành của ngành logistics. Cùng với sự đồng hành của cơ quan quản lý, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đầu tư công nghệ, tiết kiệm năng lượng và sử dụng tài nguyên hiệu quả. Đây là nền tảng để logistics Tây Ninh phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững./.

Nguồn:Giảm phát thải, thúc đẩy phát triển logistics xanh