Lào Cai là một trong những địa phương có diện tích rừng lớn của cả nước với tổng diện tích trên 860.000 ha, tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 đạt 61,5%. Không chỉ đóng vai trò là “lá phổi xanh”, hệ sinh thái rừng của tỉnh còn sở hữu nguồn tài nguyên đa dạng về cảnh quan, đa dạng sinh học và các sản vật dưới tán rừng.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang từng bước khẳng định vai trò là công cụ kinh tế quan trọng trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại Lào Cai. Không chỉ tạo nguồn lực ổn định cho công tác giữ rừng, chính sách này còn mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng cao, góp phần củng cố an ninh sinh thái và thúc đẩy phát triển lâm nghiệp theo hướng xanh.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng giữ vai trò quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng tại tỉnh.

Giai đoạn 2021-2025, tổng nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh đạt trên 1.438 tỷ đồng. Trong đó, tổng kinh phí chi trả cho các chủ rừng đạt gần 1.257 tỷ đồng. Bình quân mỗi năm, nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng đạt từ 250-300 tỷ đồng. Nguồn thu không chỉ góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế cho người dân miền núi mà còn tăng cường nguồn lực phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng tại cơ sở.

Tại thôn Cồ Dề Sang A, xã Lao Chải, hiệu quả chính sách thể hiện rõ qua sự thay đổi về hạ tầng và sinh kế. Với 260 hộ dân, hơn 1.165 nhân khẩu quản lý trên 1.000 ha rừng, mỗi năm nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng mang lại gần 1 tỷ đồng.

Từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng trong những năm gần đây, người dân đã đóng góp trên 800 triệu đồng để cứng hóa nhiều tuyến đường nội thôn và tuyến đường chính nối ra Quốc lộ 32. Từ khi có tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng, bà con cùng nhau đóng góp làm đường bê tông, việc đi lại thuận lợi hơn. Giao thông thuận lợi không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn mở ra cơ hội phát triển các mô hình kinh tế mới. Nhiều hộ mạnh dạn mở rộng sản xuất nông, lâm nghiệp, phát triển chăn nuôi, trồng cây dược liệu, cây ăn quả hoặc kết hợp làm du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ rừng.

Khi người dân trực tiếp hưởng lợi từ rừng sẽ chủ động giữ rừng tốt hơn.

Tại xã Púng Luông, toàn xã hiện có gần 19.000 ha rừng được giao cho người dân tại 25 thôn, bản quản lý; trong đó hơn 11.000 ha được chi trả dịch vụ môi trường rừng với số tiền khoảng 10 tỷ đồng mỗi năm.

Ở thôn Nả Háng Tâu, với hơn 374 ha rừng nhận khoán, mỗi năm cộng đồng được chi trả khoảng 221 triệu đồng, chia đều cho 84 hộ dân sau khi nghiệm thu đạt yêu cầu. Dù mức thu nhập chưa lớn, nhưng đây là nguồn tài chính ổn định giúp nhiều gia đình trang trải sinh hoạt và cho con đi học. Nguồn tiền từ chính sách đã giúp thôn xã hội hóa xây dựng nhiều tuyến đường bê tông, đồng thời hỗ trợ dựng các chòi phòng chống cháy rừng, nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng.

Tại xã Bát Xát, tổng diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng tại xã là hơn 3.900 ha, số tiền dịch vụ môi trường rừng được tiếp nhận trong năm qua hơn 1,2 tỷ đồng. Nguồn kinh phí này đã được xã chi cho các nội dung như khoán bảo vệ rừng cho các tổ, nhóm cộng đồng; hỗ trợ công tác tuần tra, kiểm tra; tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân; mua sắm trang thiết bị phục vụ bảo vệ rừng...

Theo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lào Cai, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Quỹ là tổ chức thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Trong 6 tháng đầu năm, công tác thu tiền từ các cơ sở sử dụng dịch vụ môi trường rừng tiếp tục được thực hiện theo đúng quy định; việc ký kết hợp đồng ủy thác với các đơn vị phát sinh mới được triển khai kịp thời, góp phần mở rộng phạm vi thực hiện chính sách.

Song song với đó, Quỹ đã chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tổ chức chi trả ngay sau khi kết quả xác định diện tích rừng được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm nguồn kinh phí đến đúng đối tượng thụ hưởng. Để việc chi trả bảo đảm chính xác và công bằng, Quỹ đã phối hợp với Chi cục Kiểm lâm, UBND cấp xã và các chủ rừng rà soát, cập nhật bản đồ, xác định diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng trên phạm vi toàn tỉnh.

Thời gian tới, Quỹ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và địa phương để hoàn thành các nhiệm vụ theo kế hoạch; tập trung tổ chức chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng đúng tiến độ, tăng cường kiểm tra, giám sát, đẩy mạnh tuyên truyền và tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý./.

Nguồn: Hiệu quả từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tại Lào Cai