Theo đánh giá từ các chuyên gia tại Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, ngành logistics nước ta hiện còn phụ thuộc nhiều vào đường bộ và phát triển không đồng đều giữa các phương thức vận tải. Theo đó, khoảng 75% hàng hoá vẫn được vận chuyển qua đường bộ, trong khi 12% hàng hóa được vận chuyển qua đường biển và chỉ 2% vận chuyển qua đường sắt; có đến 95% phương tiện giao thông tại Việt Nam còn phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch.

Bên cạnh phát thải lớn, ngành logistics Việt cũng chịu ảnh hưởng từ các chính sách, quy định và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng khắt khe hơn. Các hiệp định thương mại thế hệ mới đều yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao tiêu chuẩn, giảm “dấu chân” carbon trong hoạt động logistics để hướng tới phát triển bền vững chuỗi cung ứng.

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 xác định rõ định hướng cần đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu tiến bộ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong lĩnh vực dịch vụ logistics, nâng cao hiệu quả hoạt động logistics gắn với sản xuất, xuất nhập khẩu, lưu thông phân phối trong nước và quốc tế.

Thúc đẩy phát triển các dịch vụ logistics trong kế hoạch tái cơ cấu các ngành, lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, giao thông vận tải, hải quan,... gắn với việc thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển nền sản xuất và hệ thống lưu thông phân phối trong nước và quốc tế xanh, sạch, bền vững.

Hướng dẫn và hỗ trợ các doanh nghiệp dịch vụ logistics áp dụng và đạt các chứng chỉ về tăng trưởng xanh, tăng trưởng bền vững, phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo trung hòa carbon thông qua việc giảm phát thải hoặc trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon. Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp logistics Việt Nam hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế.

Nhằm tăng cường công tác bảo vệ môi trường, kiểm soát phát thải trong hoạt động logistic, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố đánh giá kiểm soát chặt chẽ tác động môi trường từ hoạt động logistics.

Hoạt động logistics, đặc biệt các hoạt động đầu tư có cấu phần xây dựng và vận hành quy mô lớn như cảng biển, cảng thủy nội địa, cảng cạn, trung tâm logistics, kho bãi (bao gồm kho LNG, LPG, xăng dầu, hóa chất,..) sẽ phát sinh nhiều tác động môi trường từ bụi, khí thải, nước thải, chất thải rắn, chất thải nguy hại; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, sự cố hóa chất, tràn dầu và sự cố môi trường khác.

Do vậy, cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và yêu cầu nhà đầu tư thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường trong quá trình chuẩn bị đầu tư, xây dựng và vận hành dự án, đặc biệt là các quy định về đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường và đăng ký môi trường; đánh giá đầy đủ tác động và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường.

Đối với bụi, khí thải: Đánh giá đầy đủ lượng phát thải từ các phương tiện vận tải, thiết bị phục vụ hoạt động logistics; áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm phát thải khí nhà kính (CO₂, CH₄, N₂O), bụi, NOx, SO₂, VOC và các chất ô nhiễm khác; ưu tiên sử dụng phương tiện, máy móc, thiết bị thân thiện với môi trường và từng bước chuyển đổi sang năng lượng sạch theo lộ trình phù hợp;

Kiểm soát chặt chẽ nước thải phát sinh từ hoạt động rửa sàn, vệ sinh phương tiện, container, kho bãi, khu bảo dưỡng thiết bị, kho lạnh và nước mưa chảy tràn có chất ô nhiễm; bảo đảm có công trình thu gom, xử lý đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trước khi thải ra môi trường. Đối với hoạt động cảng biển, cần thực hiện nghiêm quy định về quản lý nước dằn tàu và các loại chất thải phát sinh từ tàu thuyền nhằm hạn chế nguy cơ xâm nhập sinh vật ngoại lai và tác động đến hệ sinh thái biển;

Kiểm soát phát thải, thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành logistics là nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh triển khai.

Thực hiện phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý các loại chất thải phát sinh theo quy định; chú trọng kiểm soát các loại chất thải phát sinh từ bao bì, vật liệu đóng gói, pallet, container thải bỏ, giẻ lau dính dầu, bao bì nhiễm hóa chất và các chất thải nguy hại khác; thực hiện các biện pháp tái sử dụng, tái chế chất thải rắn phát sinh và sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, đặc biệt trong hoạt động logistics phục vụ thương mại điện tử.

Đồng thời đánh giá đầy đủ nguy cơ cháy nổ, tràn dầu, rò rỉ xăng dầu, khí gas, hóa chất và các sự cố môi trường khác trong quá trình vận chuyển, lưu giữ hàng hóa, đặc biệt đối với các kho bãi lưu chứa LNG, LPG, xăng dầu, hóa chất. Đồng thời xem xét các tác động môi trường khác từ hoạt động nạo vét, nhận chìm, gia tăng mật độ giao thông vận tải và các tác động đối với khu vực nuôi trồng, đánh bắt thủy, hải sản, khu vực có hệ sinh thái nhạy cảm, đa dạng sinh học cao. Chủ đầu tư phải xây dựng và thực hiện các phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường theo quy định.

Để thúc đẩy phát triển hoạt động logistics xanh, Bộ Nông nghiệp đề nghị các sở, ngành, địa phương quan tâm lồng ghép yêu cầu về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong quy hoạch, kế hoạch phát triển hạ tầng logistics trên địa bàn; ưu tiên thu hút đầu tư các trung tâm logistics, cảng cạn (ICD), kho bãi, trung tâm phân phối và các công trình hạ tầng logistics theo hướng hiện đại, đồng bộ, ứng dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường;

Khuyến khích các doanh nghiệp logistics đầu tư, cải tạo và vận hành cơ sở hạ tầng theo hướng xanh, tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, vật liệu thân thiện với môi trường; áp dụng các tiêu chuẩn, chứng nhận công trình xanh và các mô hình quản lý môi trường tiên tiến phù hợp với điều kiện thực tế;

Đối với kho bãi, trung tâm logistics, cảng cạn và các cơ sở hậu cần, cần ưu tiên thu hút các dự án đầu tư có áp dụng giải pháp thiết kế và vận hành theo hướng tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, kiểm soát chặt chẽ chất thải rắn, chất thải nguy hại, nước thải, hóa chất và các yếu tố có nguy cơ gây ô nhiễm thứ cấp; không gây tác động lớn tới môi trường trong giai đoạn vận hành;

Đối với hoạt động đóng gói, lưu giữ, bốc dỡ và phân phối hàng hóa, khuyến khích áp dụng các giải pháp giảm thiểu chất thải, hạn chế sử dụng bao bì nhựa dùng một lần, tăng cường tái sử dụng, tái chế và sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường; Tổ chức hoạt động vận tải theo hướng tối ưu hóa hành trình, giảm quãng đường vận chuyển, giảm tỷ lệ phương tiện chạy rỗng, nâng cao hiệu quả khai thác phương tiện, đồng thời từng bước chuyển đổi sang phương tiện, nhiên liệu và công nghệ có mức phát thải thấp, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm môi trường;

Đẩy mạnh việc áp dụng các giải pháp quản trị hiện đại, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động logistics nhằm nâng cao hiệu quả, giảm tiêu hao năng lượng và giảm phát thải. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý thông minh, chứng từ điện tử, nền tảng số trong điều hành vận tải, kho bãi và phân phối; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các khâu trong chuỗi logistics nhằm tối ưu hóa dòng hàng hóa, giảm chi phí và giảm tác động môi trường.

Khuyến khích doanh nghiệp từng bước xây dựng, theo dõi và công bố các chỉ số về tiêu thụ năng lượng, phát thải khí nhà kính và hiệu quả sử dụng tài nguyên trong hoạt động logistics; chủ động triển khai các giải pháp giảm phát thải, hướng tới phát triển logistics xanh, phát thải thấp và bền vững./.

Nguồn: Kiểm soát phát thải, thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành logistics