Theo báo cáo của Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nền nhiệt trung bình trên phạm vi cả nước trong thời gian tới có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1,5°C. Các đợt nắng nóng có thể kéo dài hơn, xuất hiện trên diện rộng, làm tăng nhu cầu sử dụng điện, nước, gia tăng bốc thoát hơi, giảm độ ẩm đất và nguy cơ cháy rừng.

Tổng lượng mưa mùa mưa năm 2026 tại nhiều khu vực được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-30%. Dòng chảy trên nhiều hệ thống sông lớn có khả năng suy giảm, kéo theo nguy cơ thiếu nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, vận hành công trình thủy lợi, hồ thủy điện và duy trì dòng chảy tối thiểu.

Trên cơ sở này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng Báo cáo dự báo El Nino 2026-2027, nhận định ban đầu về nguy cơ tác động và đề xuất khung kỹ thuật dự báo dựa trên tác động phục vụ quản trị rủi ro thiên tai. Theo báo cáo, hiện tượng El Nino đã hình thành và có khả năng tiếp tục ảnh hưởng đến điều kiện khí tượng thủy văn tại Việt Nam trong nửa cuối năm 2026, mùa khô 2026 - 2027 và một phần năm 2027.

Nhóm nguy cơ cần ưu tiên theo dõi gồm nền nhiệt cao, nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa theo mùa, suy giảm dòng chảy, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và điều kiện khí tượng làm gia tăng nguy cơ cháy rừng. Khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long là các vùng cần được quan tâm trong giai đoạn tới.

Để chủ động nghiên cứu, theo dõi, thường xuyên cập nhật diễn biến, rà soát các nguy cơ có thể tác động đến địa bàn tỉnh và chuẩn bị phương án phòng ngừa, ứng phó, xử lý phù hợp khi tình huống phát sinh, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương nghiên cứu chủ động phòng ngừa và chuẩn bị phương án ứng phó trên địa bàn.

Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh, các sở, ngành, đơn vị và địa phương nghiên cứu kỹ nội dung Báo cáo; thường xuyên theo dõi, cập nhật các bản tin về ENSO, dự báo khí hậu, khí tượng thủy văn và các cảnh báo có liên quan; hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương vận dụng phù hợp trong công tác phòng ngừa, ứng phó với các tình huống có thể xảy ra trên địa bàn tỉnh.

Đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt trước tác động của tình hình nắng nóng, khô hạn là nhiệm vụ quan trọng.

Trên cơ sở các nhận định, cảnh báo và kịch bản nêu tại Báo cáo, chủ trì rà soát, nhận diện các nguy cơ có thể tác động đến tỉnh Lai Châu theo từng thời đoạn, nhất là: nắng nóng, hạn hán, thiếu nước cục bộ; thiếu nước phục vụ sinh hoạt nông thôn và sản xuất nông nghiệp; suy giảm dòng chảy và khả năng tích nước của hồ chứa; nguy cơ cháy rừng; mưa lớn cực đoan, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng; sự cố hồ đập, công trình thủy lợi.

Xác định khu vực, công trình và nhóm đối tượng cần ưu tiên theo dõi để chủ động xây dựng phương án, kịch bản ứng phó phù hợp. Chủ trì rà soát hiện trạng nguồn nước, công trình thủy lợi, hồ chứa, công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn và các nguồn cấp nước tại khu vực nông thôn; xác định khu vực có nguy cơ thiếu nước, khả năng cấp nước, trữ nước và nguồn nước dự phòng; hướng dẫn các đơn vị, địa phương có phương án đảm bảo nước sinh hoạt nông thôn, nước phục vụ sản xuất trong trường hợp nắng nóng, hạn hán hoặc nguồn nước suy giảm.

Hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương rà soát, cập nhật thông tin về khu dân cư, đối tượng dễ bị tác động; nguồn nước, hồ chứa, công trình cấp nước; vùng sản xuất, cây trồng, vật nuôi; vùng rừng trọng điểm; công trình xung yếu; lực lượng, phương tiện, vật tư và khả năng ứng phó. Trên cơ sở đó, đối chiếu với các nhận định, cảnh báo trong Báo cáo để đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án xử lý phù hợp với điều kiện thực tế;

Rà soát, cập nhật các phương án, kế hoạch về phòng, chống thiên tai; phòng, chống hạn hán, thiếu nước; đảm bảo an toàn hồ đập, công trình thủy lợi; phòng cháy, chữa cháy rừng; phòng ngừa, ứng phó lũ quét, sạt lở đất. Chủ động xây dựng các tình huống, kịch bản và phương án dự phòng về cấp nước, cơ cấu cây trồng, sử dụng nước tiết kiệm, vận hành công trình, bảo vệ rừng, di dời và sơ tán dân để sẵn sàng triển khai khi nguy cơ xuất hiện.

UBND tỉnh giao Sở Công Thương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các đơn vị quản lý, vận hành nhà máy thủy điện theo dõi chặt chẽ lượng nước về hồ, mực nước, dung tích hữu ích, trạng thái vận hành và yêu cầu cấp nước hạ du; đối chiếu với các nhận định, cảnh báo và kịch bản để chủ động nhận diện nguy cơ ảnh hưởng đến vận hành thủy điện, cung ứng điện và cấp nước hạ du.

Rà soát, cập nhật phương án vận hành các hồ thủy điện và kịch bản xử lý tình huống khi nắng nóng kéo dài, đặc biệt lưu ý các công trình thủy điện trên lưu vực sông Đà và giai đoạn tháng 5 đến tháng 6 năm 2027 theo khuyến nghị tại Báo cáo. Chỉ đạo các đơn vị liên quan chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, thiết bị và phương án phối hợp điều tiết, vận hành hệ thống điện...

Các địa phương, đơn vị cần chủ động đảm bảo nguồn nước không để xảy ra gián đoạn trong sản xuất nông nghiệp.

Sở Xây dựng rà soát nguồn cấp nước, công suất, khả năng vận hành và năng lực dự phòng của các hệ thống, công trình cấp nước sinh hoạt đô thị; xác định các khu vực đô thị có nguy cơ thiếu nước hoặc gián đoạn cấp nước trong trường hợp nắng nóng kéo dài, nguồn nước suy giảm hoặc công trình xảy ra sự cố;Hướng dẫn các đơn vị quản lý, vận hành hệ thống cấp nước đô thị xây dựng, cập nhật phương án và kịch bản bảo đảm cấp nước an toàn; chuẩn bị nguồn nước, công trình, thiết bị và phương tiện dự phòng; thực hiện các giải pháp hạn chế thất thoát, điều tiết cấp nước

UBND các xã, phường; rà soát khu dân cư, nguồn nước tại chỗ, công trình cấp nước, hồ chứa, vùng sản xuất, diện tích rừng và khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, ngập úng. Xây dựng, rà soát và cập nhật các phương án, kịch bản đảm bảo nước sinh hoạt, nước phục vụ sản xuất; phòng, chống cháy rừng, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm.

Khi xuất hiện dấu hiệu bất lợi hoặc có bản tin dự báo, cảnh báo về thiếu nước, cháy rừng, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và các tình huống nguy hiểm khác, chủ động thông tin, cảnh báo nhân dân; tổ chức triển khai phương án ứng phó theo thẩm quyền; kịp thời báo cáo diễn biến, tác động và nhu cầu hỗ trợ cho Sở Nông nghiệp và Môi trường và cơ quan có liên quan.

Các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa thủy lợi, thủy điện, công trình cấp nước đô thị và công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn vận hành công trình đúng quy trình, bảo đảm an toàn; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước; thực hiện đầy đủ yêu cầu cấp nước hạ du; thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng công trình, thiết bị và cung cấp đầy đủ, kịp thời số liệu thực tế cho cơ quan quản lý nhà nước.

Theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng thủy văn, nguồn nước, mực nước, dung tích hồ chứa, trạng thái công trình; đối chiếu với các nhận định, cảnh báo và kịch bản nêu tại Báo cáo để rà soát, cập nhật phương án vận hành, xây dựng các tình huống ứng phó với nguồn nước suy giảm, nắng nóng kéo dài, nhu cầu sử dụng điện, nước tăng cao, mưa lớn cực đoan và sự cố công trình;

Chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, vật tư, thiết bị và phương án để sẵn sàng triển khai theo diễn biến thực tế; khi xuất hiện tình huống bất lợi, chủ động thực hiện các biện pháp xử lý theo phương án được duyệt, kịp thời báo cáo cơ quan quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương đối với khó khăn, vướng mắc hoặc tình huống vượt khả năng xử lý./.

Nguồn: Lai Châu: Rà soát hiện trạng nguồn nước, ứng phó tác động của El Nino