Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có 103 xã; trong đó, 80 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 3 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 1 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Tại nhiều địa phương, việc xây dựng nông thôn mới không còn chỉ là đầu tư hạ tầng hay hoàn thiện các chỉ tiêu theo quy định mà đã trở thành quá trình đổi mới toàn diện về môi trường sống, đời sống văn hóa và phương thức quản trị cộng đồng.

Những năm qua, chương trình xây dựng nông thôn mới ở các xã phía Đông Nam tỉnh đã làm thay đổi rõ nét diện mạo nông thôn. Không chỉ hoàn thành các tiêu chí, chương trình còn tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân, góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh.

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, xã Minh Hòa tiếp tục được lựa chọn tiên phong xây dựng “Thôn không rác thải”. Kinh tế phát triển giúp đời sống vật chất của người dân ngày càng nâng cao. Nhưng cùng với sự phát triển cũng đặt ra những áp lực về môi trường, nếu không có biện pháp quản lý phù hợp có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và diện mạo nông thôn.

Với sự tham gia nhiệt tình của người dân, các hoạt động bảo vệ môi trường được triển khai sôi nổi tại nhiều địa phương.

Ban điều hành thôn Minh Hòa và các thành viên trong 8 tổ tự quản đều tích cực tuyên truyền người dân tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng tuyến đường xanh - sạch - đẹp, đóng tiền rác và bỏ rác thải đúng nơi quy định. Nhiều gia đình chủ động dọn dẹp, giữ gìn cảnh quan trước nhà, trồng thêm cây xanh, hoa kiểng, tạo nên những khoảng xanh mát trong khu dân cư.

Tại xã Trà Tân, mở rộng địa giới hành chính tạo ra nhiều thuận lợi nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Quy mô diện tích và dân số tăng giúp xã có điều kiện thu hút đầu tư, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp. Cụm công nghiệp phát triển đã tạo thêm việc làm ổn định, đa dạng hóa nguồn thu nhập và nâng cao mức sống người dân. Tuy nhiên, địa bàn rộng và phân tán cũng khiến việc kết nối hạ tầng giao thông, hệ thống cấp thoát nước giữa các khu dân cư trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi cách làm bài bản và lâu dài.

Gắn với xây dựng nông thôn mới, xã Trà Tân triển khai nhiều mô hình điểm để nâng cao chất lượng các tiêu chí theo hướng bền vững. Nổi bật là mô hình “Đường hoa nông thôn” với các tuyến hoa trồng dọc trục đường liên thôn, khu dân cư, kết hợp chỉnh trang hàng rào, cổng ngõ và vệ sinh môi trường. Phong trào đã thu hút sự tham gia của Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân và đông đảo người dân. Qua đó, ý thức bảo vệ môi trường được nâng lên, tình trạng xả rác bừa bãi từng bước giảm, nếp sống văn minh dần hình thành trong cộng đồng.

Song song đó, mô hình “Ánh sáng an ninh” được triển khai trên nhiều tuyến đường nông thôn, khu dân cư và khu vực trọng điểm về an ninh, trật tự. Xã lắp đặt hệ thống chiếu sáng theo phương châm Nhà nước và Nhân dân cùng làm, huy động sự đóng góp của người dân, doanh nghiệp và các đoàn thể. Hệ thống đèn đường không chỉ bảo đảm an toàn giao thông ban đêm mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sinh hoạt, sản xuất.

Nhiều mô hình, cách làm sáng tạo trong công tác bảo vệ môi trường gắn với xây dựng nông thôn mới được đẩy mạnh triển khai.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, những năm qua mô hình như phân loại rác tại nguồn, tuyến đường hoa kiểu mẫu, khu dân cư xanh - sạch - đẹp đã trở thành điểm sáng và là cơ sở xây dựng tiêu chí môi trường trong chương trình nông thôn mới. Đặc biệt, đối với những khu vực từng tồn tại “điểm đen” rác thải hoặc ô nhiễm cục bộ, nhiều địa phương đã huy động sự vào cuộc của cả cộng đồng để xử lý dứt điểm và giám sát nhằm tránh tái diễn. Việc gắn phong trào với các hoạt động đoàn thể, thi đua yêu nước và xây dựng nông thôn mới giúp hành động bảo vệ môi trường trở thành một phần của đời sống xã hội.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường trong xây dựng nông thôn mới, UBND tỉnh vừa ban hành Bộ tiêu chí về nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030, trong đó quy định chi tiết tiêu chi về môi trường và cảnh quan nông thôn. Theo đó, các địa phương cần hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn (nếu có) trên địa bàn đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được phân loại, thu gom, xử lý đạt ≥80%; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt chôn lấp trực tiếp ≤50% tổng lượng chất thải rắn phát sinh;

Tỷ lệ chất thải chăn nuôi, chất thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp được thu gom, xử lý, tái chế thành sản phẩm, nguyên liệu, nhiên liệu, phân bónTỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ (bao gồm cả cơ sở chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, chế biến nông lâm thuỷ sản), làng nghề (nếu có) theo quy hoạch và tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường

Đồng thời cần có phương án và thực hiện phương án phù hợp về thoát nước, thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tại các khu dân cư nông thôn trên địa bàn xã đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường; Cảnh quan, không gian xanh - sạch - đẹp, an toàn; có mô hình cải tạo, phục hồi cảnh quan, xử lý chất lượng nước mặt ao hồ, kênh mương trên địa bàn./.

Nguồn: Lâm Đồng tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong xây dựng nông thôn mới