Tỉnh Cao Bằng sở hữu nguồn tài nguyên rừng phong phú với tổng diện tích đất lâm nghiệp chiếm hơn 82% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Tỷ lệ che phủ rừng đạt hơn 55%, trong đó diện tích có tiềm năng để phát triển kinh tế rừng là hơn 515.000 ha.

Theo bản đồ hiện trạng rừng, tại Cao Bằng có hơn 87.000 gia đình đang quản lý diện tích có rừng, chiếm hơn 70% tổng số hộ. Đây là dư địa quan trọng để phát triển ngành lâm nghiệp gắn với bảo tồn hệ sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập cho người dân miền núi, tạo sinh kế cho người dân từ rừng.

Các địa phương của Cao Bằng đặc biệt chú trọng phát triển kinh tế dưới tán rừng. Đơn cử, tại xã Bạch Đằng, địa phương có tổng diện tích tự nhiên hơn 14.161 ha, trong đó diện tích đất lâm nghiệp hơn 12.000 ha.

Để phát triển kinh tế rừng, những năm qua, xã tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân chăm sóc, bảo vệ khoảng 8.000 ha rừng tự nhiên; trồng mới gần 3.000 ha rừng với các loại cây chủ lực như keo, thông, bạch đàn, mỡ. Theo chia sẻ của người dân xóm Nà Liển, hiện trồng hơn 10 ha rừng sản xuất, chủ yếu cây keo và bạch đàn. Đa phần diện tích rừng của gia đình trồng được 5 - 6 năm, trong đó có khoảng 30% diện tích đang cho khai thác.

Để phát triển rừng theo hướng gắn với khai thác bền vững, người dân đã đầu tư mở đường nội vùng và mua sắm phương tiện vận chuyển phục vụ sản xuất. Sau mỗi chu kỳ khai thác, người dân trồng lại rừng ngay, không để đất trống. Trừ các chi phí sản xuất, thu nhập bình quân của gia đình đạt khoảng 200 triệu đồng/năm.

Với những diện tích rừng gần đường giao thông, thuận lợi cho việc chăm sóc và đi lại, người dân dự định trồng xen canh sa nhân tím và thảo quả nhằm nâng cao giá trị kinh tế trên cùng một đơn vị diện tích, góp phần tăng hiệu quả sử dụng đất lâm nghiệp.

Theo lãnh đạo UBND xã Bạch Đằng, xã đã ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình trọng tâm phát triển kinh tế rừng - trồng cây dược liệu có giá trị kinh tế cao dưới tán rừng giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, tập trung tuyên truyền, vận động người dân trồng cây quế, đến nay toàn xã phát triển được khoảng 250 ha, cây sinh trưởng tốt, một số diện tích đã bắt đầu cho khai thác. Riêng trong quý I/2026, xã vận động người dân trồng mới 23,5 ha rừng tập trung, sản lượng gỗ keo khai thác đạt hơn 3.200 m3 mang về giá trị 4,3 tỷ đồng.

Xã phấn đấu đến năm 2030 trồng mới thêm 300 ha rừng trồng, trong đó có 100 ha quế trồng tập trung tại các xóm: Khuổi Pất, Sẻ Pản, Khuổi Thin, Bốc Thượng, Tài Hồ Sìn; 200 ha cây keo, mỡ trồng tập trung tại các xóm trên địa bàn xã Bình Dương cũ, Nà Roác 1, Nà Roác 2, Bản Sẳng. Ngoài ra, phối hợp với các doanh nghiệp trồng hơn 10 ha cây dược liệu dưới tán rừng như: ba kích, hà thủ ô đỏ, sa nhân tím, trà hoa vàng, thảo quả...

Người dân các địa phương đẩy mạnh phát triển kinh tế rừng và mở rộng vùng trồng cây dược liệu dưới tán rừng.

Không chỉ xã Bạch Đằng, cùng với chính sách hỗ trợ bảo vệ rừng, người dân xã Canh Tân đã có nguồn kinh tế ổn định từ rừng. Hiện nay, mỗi năm người dân xã Canh Tân khai thác được gần 900 m3 gỗ keo, mỡ, xoan... mang lại thu nhập đều đặn. Lãnh đạo UBND xã Canh Tân cho biết, Nghị quyết của xã nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định việc phát triển kinh tế rừng và các sản phẩm đặc hữu là mục tiêu xuyên suốt.

Địa phương đang nỗ lực tuyên truyền để bà con hiểu rằng giữ rừng không chỉ để bán gỗ, mà rừng còn giúp chống biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường. Xã sẽ vận động các nguồn lực xã hội hóa để giải quyết khâu đường giao thông lâm nghiệp, đồng thời xử lý nghiêm những ai phá rừng, đảm bảo an tâm cho người dân sản xuất.

Ngoài trồng rừng, từ đầu năm đến nay, các địa phương trong tỉnh Cao Bằng tập trung trồng mới được 337,3 ha cây dược liệu, gồm: 13 ha cây đương quy, 6 ha cây đẳng sâm, 0,3 ha cây sâm nữ hoàng tại xã Thành Công; 18 ha cây bách bộ tại 2 xã Nguyên Bình, Minh Tâm; 401,95 ha cây quế, 7 ha cây hồi. Tham gia trồng rừng gắn với phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, một số doanh nghiệp chủ động phối hợp với địa phương rà soát hiện trạng, xây dựng kế hoạch liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm.

Thực hiện chương trình trọng tâm về phát triển cây dược liệu dưới tán rừng giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 đạt và duy trì tỷ lệ che phủ rừng khoảng 60%; mở rộng diện tích trồng hồi, quế lên 3.000 ha; phát triển ít nhất 10 ha các loại dược liệu quý; nâng cao tỷ trọng kinh tế lâm nghiệp và đưa thu nhập bình quân đầu người đạt 38 triệu đồng/người/năm.

Việc phát triển kinh tế và cây dược liệu dưới tán rừng tại Cao Bằng không chỉ mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế lâm nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng. Khi người dân có thu nhập ổn định từ rừng, ý thức gìn giữ và phát triển rừng cũng được nâng lên, tạo sự gắn kết giữa lợi ích kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái.

Thời gian tới, địa phương tiếp tục đẩy mạnh quy hoạch vùng trồng, mở rộng liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học - kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng dược liệu. Đây là nền tảng quan trọng để Cao Bằng xây dựng mô hình kinh tế lâm nghiệp bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống người dân miền núi.

Nguồn: Phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, tạo sinh kế bền vững