Qua quá trình hình thành đã giúp đặc khu Lý Sơn mang dấu ấn độc đáo, hiếm có của năm miệng núi lửa trải đều trên khắp hòn đảo, nhiều vách đá hùng vĩ, hang động, vòm đá kỳ thú. Đây là di sản địa chất tầm quốc tế, tạo lợi thế phát triển du lịch trải nghiệm và khám phá. Cùng với đó, hệ sinh thái biển phong phú với rạn san hô nhiều chủng loại, thảm cỏ biển, các bãi biển hoang sơ và nước biển trong xanh tạo nên tiềm năng lớn cho du lịch sinh thái biển đảo...

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, ở Lý Sơn, sự kết hợp giữa biển và núi lửa tạo thành một chùm đặc sản độc đáo. Đồng thời, sự đa dạng, độc đáo về hệ thống văn hóa phi vật thể đan xen, tích hợp lẫn nhau tạo nên một dòng chảy lịch sử, văn hóa trên đất đảo. Các chứng tích lịch sử, giá trị văn hóa, di tích, lễ hội được duy trì từ hàng trăm năm nay gắn liền với quá trình cắm mốc, xác lập chủ quyền biển đảo như: Âm linh tự, mộ lính Hoàng Sa, Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, vừa là chứng tích lịch sử, vừa là “địa chỉ đỏ” giáo dục lòng yêu nước, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước.

Đặc khu Lý Sơn sở hữu nhiều lợi thế để hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm du lịch biển đảo của cả nước (Ảnh minh họa: TP).

Lý Sơn còn mang đậm bản sắc văn hóa biển đảo độc đáo, là nơi giao thoa văn hóa Sa Huỳnh, Chămpa, Đại Việt. Hệ thống các di tích như chùa Hang, các lăng thờ cá Ông, tiêu biểu là lăng Tân, nơi thờ hai bộ xương cá voi lớn nhất Việt Nam, những giá trị phi vật thể như lễ hội đua thuyền tứ linh, các phong tục, tập quán truyền thống tạo nên nét hấp dẫn riêng biệt, góp phần làm tăng sức hút và sự hấp dẫn riêng biệt của Lý Sơn trong mắt du khách.

Mặc dù thương hiệu “Du lịch đảo Lý Sơn” ngày càng được biết đến rộng rãi, song thực tế cho thấy, tiềm năng và lợi thế vẫn chưa được khai thác tương xứng. Trước thực tế trên, tỉnh Quảng Ngãi triển khai Đề án Phát triển đặc khu Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Quảng Ngãi phát triển du lịch bền vững, theo hướng tăng trưởng xanh, tuần hoàn, gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc; giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường, ứng phó linh hoạt và hiệu quả với rủi ro, biến đổi khí hậu; bảo đảm an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội. Phát triển đồng thời du lịch biển đảo, du lịch văn hóa và du lịch sinh thái trên cơ sở khai thác hiệu quả tài nguyên; trong đó, du lịch biển đảo và khám phá địa chất làm mũi nhọn, du lịch văn hóa làm nền tảng

Đến năm 2030, Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển đảo vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, phát huy hiệu quả tiềm năng của địa phương với các khu du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi, giải trí ven biển cao cấp, có tính đặc thù và cạnh tranh cao, kết hợp với du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn và được công nhận là Khu du lịch quốc gia.

Đến năm 2045, Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển đảo của cả nước, phát triển các loại hình du lịch đặc sắc, độc đáo; là điểm đến quan trọng trên tuyến du lịch đường biển quốc tế. Khai thác tối ưu các lợi thế của đảo Lý Sơn trong các mối liên hệ cấp vùng, quốc gia và quốc tế, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và tiếp cận thị trường từ các trung tâm du lịch, điểm đến khác.

Tại đặc khu Lý Sơn phát triển các sản phẩm du lịch chủ đạo, trong đó du lịch biển đảo: Đến năm 2030: Tiếp tục đẩy mạnh phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch biển đảo, khám phá sinh thái, địa chất, trải nghiệm văn hóa như: du lịch tham quan, tắm biển, lặn biển, các dịch vụ thể thao biển… Khai thác hiệu quả các quỹ đất ven biển thu hút phát triển các khu nghỉ dưỡng cao cấp và phát triển mới các bãi tắm nhân tạo. Sau năm 2030: Nâng cao chất lượng du lịch nghỉ dưỡng biển đảo, du lịch tắm, lặn biển. Phát triển du lịch thể thao biển đảo: Khai thác không gian mặt nước gắn với các bãi tắm nhân tạo, các khu vực khác phục vụ lướt sóng, chèo thuyền kayak, cano bãi biển, dù lượn, bơi vượt biển…

Du lịch khám phá địa chất, khảo cổ, núi lửa: Đến năm 2030: Đẩy mạnh các hoạt động du lịch tìm hiểu lịch sử hình thành, phát triển của đảo Lý Sơn. Sau năm 2030: Xây dựng các chương trình trải nghiệm và nghiên cứu chuyên sâu với Bảo tàng địa chất - thám hiểm Lý Sơn; đẩy mạnh nghiên cứu và phục dựng quá trình hình thành các di chỉ khảo cổ, địa chất qua phim ảnh, trải nghiệm 4D, Du lịch trải nghiệm đặc sắc Lý Sơn

Về phát triển du lịch cộng đồng, nông nghiệp: Đến năm 2030, khai thác các sản phẩm tham quan, trải nghiệm ẩm thực từ tỏi và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ tỏi. Xây dựng Trung tâm nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao Tỏi Lý Sơn phục vụ du lịch. Sau năm 2030, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch, hình thành điểm du lịch đặc sắc hàng đầu cả nước gắn với thương hiệu tỏi Lý Sơn.

Du lịch trải nghiệm văn hóa biển đảo Lý Sơn: Đến năm 2030, tham quan, khám phá hệ thống di tích lịch sử, văn hóa và các công trình độc đáo tại Lý Sơn; tìm hiểu và tham gia các lễ hội đua thuyền Tứ Linh, Lễ Khao lề Thế lính Hoàng Sa… Sau năm 2030, tăng cường khai thác và đa dạng hóa các sản phẩm trải nghiệm; phát triển mới các lễ hội hấp dẫn như lễ hội tỏi phục vụ khách du lịch và kết hợp quảng bá sản phẩm nông nghiệp của địa phương.

Tại đặc khu Lý Sơn phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch, thu hút du khách.

Ngoài ra, địa phương này phát triển lịch sinh thái gắn với Khu bảo tồn biển Lý Sơn: Tham quan khám phá san hô với các hoạt động lặn biển, đi thuyền thúng,…Đến năm 2030, đa dạng hóa các hoạt động gắn với bảo tồn và khôi phục các giá trị sinh thái của Khu bảo tồn biển Lý Sơn. Sau năm 2030, nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụ, đẩy mạnh các sản phẩm gắn với nghiên cứu, học tập và khai thác Bảo tàng Hải dương học Lý Sơn...

Tỉnh sẽ tạo điều kiện thúc đẩy sự liên kết khai thác sản phẩm du lịch giữa Lý Sơn và các địa phương khác; góp phần đa dạng hóa các trải nghiệm của khách du lịch. Các khu vực liên kết chính: - Liên kết Lý Sơn với tuyến du lịch “Con đường di sản miền Trung”; Đà Nẵng - Hội An; Cù Lao Chàm. - Liên kết du lịch Vạn Tường - Đông Sơn - Lý Sơn; Lý Sơn - Đức Phổ - Sa Huỳnh; Cẩm Thành - Tịnh Khê - Lý Sơn; Măng Đen - Đông Sơn - Lý Sơn; Cửa khẩu Bờ Y - Măng Đen - Đông Sơn - Lý Sơn; Cửa khẩu Bờ Y - Măng Đen - Sa Huỳnh - Lý Sơn;…

Xây dựng, định vị thương hiệu du lịch Lý Sơn gắn với sản phẩm du lịch độc đáo, riêng có như du lịch khám phá địa chất, núi lửa biển Lý Sơn và các sản phẩm du lịch văn hóa, sinh thái biển đặc sắc riêng, tạo ấn tượng sâu sắc đối với khách du lịch như: Du lịch văn hóa gắn với chủ quyền quốc gia (Lễ Khao lề Thế lính Hoàng Sa và các di tích gắn với hải đội Hoàng Sa), Lễ hội đua thuyền truyền thống tứ linh, văn hóa Sa Huỳnh…, du lịch thể thao (bơi vượt biển, dù lượn...); du lịch trải nghiệm địa chất 5 ngọn núi lửa cổ độc đáo (cảnh quan địa chất kỳ vĩ, Cổng Tò Vò trên cạn và dưới nước...), du lịch sinh thái biển, du lịch trải nghiệm nông nghiệp trồng hành tỏi...

Quảng Ngãi xây dựng các ưu đãi đặc thù về đất đai (chuyển đổi đất đai, thu hồi giải phóng mặt bằng…) và hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật cho các dự án đầu tư phát triển du lịch (giao thông, cấp điện, cấp nước…) tại Lý Sơn. Nghiên cứu xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp với quy định của pháp luật để huy động các nguồn lực thực hiện: Ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt đối với các dự án tiềm năng về du lịch; Phân cấp, ủy quyền chấp thuận chủ trương đầu tư dự án;

Phân cấp, uỷ quyền thẩm định Báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án; Rà soát, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính; Phí, lệ phí; Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực Ưu tiên đầu tư phát triển hệ thống phương tiện giao thông kết nối Lý Sơn với các trung tâm du lịch khác; hoàn thiện các dự án về điện, bảo vệ môi trường, xử lý nước thải, rác thải; có cơ chế hỗ trợ vận chuyển rác tái chế, chất thải nguy hại về đất liền để xử lý đảm bảo theo đúng quy định.

Khuyến khích, ưu đãi thu hút phát triển sản phẩm du lịch mới, ưu tiên thu hút các nhà đầu tư lớn, có thương hiệu mạnh về phát triển sản phẩm du lịch cao cấp, khu du lịch phức hợp, quy mô lớn. Ban hành chính sách đặc thù nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn, các chương trình trải nghiệm trồng, thu hoạch hành, tỏi.

Hỗ trợ các doanh nghiệp triển khai công nghệ “3R” trong hoạt động phát triển du lịch; chuyển đổi sang kinh doanh số; hỗ trợ quảng bá thương hiệu trong xúc tiến du lịch gắn với các hoạt động quảng bá du lịch của tỉnh (Tham gia hội chợ, sự kiện, quảng bá trên trang web du lịch tỉnh, các ấn phẩm…)./.

Nguồn: Phát triển đặc khu Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển đảo