Pù Hu được ví như “lá phổi xanh” của miền Tây Thanh Hóa, với hệ sinh thái rừng nhiệt đới đa dạng, phong phú. Theo thống kê, Pù Hu là nơi cư trú của nhiều loài động, thực vật quý hiếm, trong đó có những loài được ghi tên trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Từ các loài linh trưởng, bò sát, chim rừng đến các cây cổ thụ lâu năm, tất cả tạo nên một bức tranh sinh thái phong phú và đầy sức sống. Đây cũng là vùng rừng được các nhà khoa học đánh giá cao về tiềm năng nghiên cứu, bảo tồn cũng như phát triển du lịch sinh thái gắn với giáo dục môi trường.

Pù Hu còn là không gian sinh tồn của đồng bào các dân tộc Thái, Mường, Mông... Những bản làng nhỏ nằm ven rừng, dựa núi, hướng suối, vẫn gìn giữ nếp sống gắn bó mật thiết với thiên nhiên. Từ bao đời nay, rừng Pù Hu đã che chở cho con người qua những mùa mưa lũ, hạn hán. Con người cũng học cách nương vào rừng, khai thác vừa đủ, giữ gìn để rừng mãi xanh.

Song song với bảo tồn, Pù Hu đang từng bước mở ra hướng đi mới – phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo vệ rừng và sinh kế cho người dân. Những cung đường trekking xuyên rừng, những bản làng bình yên, những nét văn hóa bản địa độc đáo... đang dần trở thành điểm nhấn thu hút du khách yêu thiên nhiên và khám phá.

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu có nhiều lợi thế phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Mới đây, UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 với mục tiêu phát triển du lịch sinh thái tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu như một mô hình du lịch kiểu mẫu, chuyên nghiệp có tính bền vững và trách nhiệm; Góp phần thúc đẩy, tạo cơ chế tăng nguồn thu ngoài ngân sách nhà nước để góp phần tạo bước đệm cho Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu từng bước thực hiện phương án tự chủ thông qua cơ chế cho thuê môi trường rừng, liên doanh liên kết, tự tổ chức hoạt động du lịch sinh thái.

Địa phương này đặt mục tiêu đến năm 2030, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu phấn đấu đón 10.000 lượt khách/năm Tỷ lệ khách quốc tế đạt 20%, khách nội địa đạt 80%; khoảng 3.000 khách lưu trú qua đêm (tương đương 30%). Chi tiêu bình quân đạt 1,1 triệu đồng mỗi khách. Tổng doanh thu du lịch đạt 11,0 tỷ đồng/năm, trong đó thu từ cho thuê môi trường rừng đạt 1,0 tỷ đồng mỗi năm. Thu hút ít nhất 02 nhà đầu tư tham gia liên doanh, liên kết và thuê môi trường rừng để phát triển du lịch sinh thái tại các điểm trọng tâm của Khu bảo tồn.

Ưu tiên đầu tư xây dựng Trung tâm thông tin du lịch và triển khai các điểm tham quan, giáo dục môi trường và trải nghiệm gồm: Điểm nghỉ dưỡng sinh thái Pù Hu; Điểm trải nghiệm nông nghiệp Bản Chiềng; Điểm trải nghiệm nông nghiệp Bản Yên; thác Khặt, thác Pù Hu, đỉnh Pù Hu và quần thể cây Chò xanh. Hoàn thiện 03 tuyến du lịch nội vùng và 08 tuyến du lịch kết nối liên vùng. Hình thành 10 cơ sở lưu trú cộng đồng đáp ứng tiêu chuẩn phục vụ du khách. Tăng cường kết nối tuyến điểm giữa Khu bảo tồn với các bản của người Thái, Mông, Mường tại 8 xã, tạo sản phẩm bổ trợ, góp phần tăng thu nhập cho cộng đồng và giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

UBND tỉnh yêu cầu cần tuân thủ các nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái của UNESCO như: Tôn trọng thiên nhiên, tôn trọng văn hóa, lợi ích kinh tế, giáo dục du khách, tối thiểu hoá tác động, quản lý có trách nhiệm và tham gia của các bên liên quan; Không tổ chức hoạt động nghỉ dưỡng, giải trí trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt; không cho thuê môi trường rừng hoặc hợp tác, liên kết để kinh doanh du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt.

Đối với các tuyến du lịch nội vùng đi qua phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, chỉ được tổ chức tham quan theo các tuyến đường mòn hiện có; không xây dựng công trình mới; không tổ chức hoạt động lưu trú; việc khai thác phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên, đa dạng sinh học và tuân thủ quy định của pháp luật về lâm nghiệp, bảo vệ môi trường và các quy định pháp luật có liên quan. Không ảnh hưởng tiêu cực đến mục tiêu bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học, không chặt phá rừng; các công trình xây dựng phải dựa vào thiên nhiên, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường;

UBND tỉnh yêu cầu phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên, môi trường (Ảnh minh họa).

Địa phương này hỗ trợ xây dựng hạ tầng thiết yếu: Đầu tư hạ tầng phục vụ bảo vệ rừng và hỗ trợ du lịch như đường tuần tra kết hợp tham quan du lịch, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh, hệ thống biển chỉ dẫn tại các điểm du lịch Pù Hu, Pha Khao, Khe Yên và Trung tâm Giáo dục Môi trường và Dịch vụ. Nâng cấp hệ thống cấp thoát nước, điện năng lượng mặt trời tại Trung tâm thông tin du lịch và các trạm kiểm lâm Trung Sơn, Trung Thành, Phú Sơn để phục vụ tuần tra, giám sát và hỗ trợ hoạt động du lịch.

Hỗ trợ nhiệm vụ bảo tồn và sinh kế vùng đệm: Bảo vệ và phát triển rừng, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, trồng rừng, làm giàu rừng và cứu hộ các loài nguy cấp quý hiếm. Đầu tư nghiên cứu hệ sinh thái, áp dụng công nghệ theo dõi diễn biến rừng, phòng cháy chữa cháy rừng. Hỗ trợ người dân vùng đệm phát triển sinh kế, khuyến lâm và đào tạo nâng cao kiến thức du lịch cộng đồng.

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu sẽ hợp tác cộng đồng tổ chức các dịch vụ lưu trú cộng đồng, biểu diễn văn nghệ, ẩm thực, hướng dẫn viên bản địa và trải nghiệm nông nghiệp. Khuyến khích các hộ dân và cá nhân có khả năng tài chính đầu tư dịch vụ ăn uống, sản phẩm lưu niệm và dịch vụ du lịch khác trong khu bảo tồn; Phát triển các mô hình sinh kế du lịch qua việc xây dựng mô hình chia sẻ lợi ích giữa chủ rừng và cộng đồng trong cung ứng dịch vụ du lịch. Tạo điều kiện đào tạo kỹ năng du lịch, quản trị dịch vụ, an toàn du lịch và bảo tồn.

Thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát các tuyến đường mòn, tuyến du lịch trong Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu để kịp thời nắm bắt tình hình, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm đến rừng và đất rừng của khu bảo tồn bao gồm các hoạt động du lịch và hoạt động của du khách. Tăng cường công tác giám sát các hoạt động du lịch có sự phối hợp với lực lượng kiểm lâm tại các trạm kiểm lâm trên địa bàn và đưa ra các quy định về hoạt động tham quan, hoạt động lưu trú, đi lại tự do và các khu vực cấm, thời gian của các hoạt động tại khu vực lưu trú đảm bảo không ảnh hưởng tới hệ sinh thái và hệ động thực vật tại khu vực;

Tăng cường công tác tuyên truyền, định kỳ phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các đợt tuyên truyền các văn bản pháp luật có liên quan đến lĩnh vực bảo vệ rừng cũng như đánh giá tác động của hoạt động du lịch tới môi trường rừng để các đối tượng như cộng đồng địa phương các xã vùng đệm, khách du lịch nhận thức và nâng cao trách nhiệm trong công tác bảo vệ rừng, tiếp tục vận động và tuyên truyền cho người dân các xã vùng đệm cam kết không khai thác lâm sản trái phép trong Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu.

Xây dựng các chương trình du lịch tham quan, xem động vật hoang dã, các chương trình tìm hiểu về hệ thống thực vật đặc trưng. Các chương trình tham quan này cần có sự giám sát chặt chẽ của lực lượng hướng dẫn viên, kiểm lâm viên nhằm đảm bảo an toàn cho khách du lịch và các loài động thực vật, đảm bảo không ảnh hưởng đến tập tính của các loài động vật hoang dã.

Thực hiện các đề tài khoa học, dự án liên quan đến công tác bảo tồn, phát triển bền vững như: Nghiên cứu trồng các loài cây bản địa, trồng các loài dược liệu dưới tán rừng để gắn với hoạt động tham quan, học tập của khách du lịch; Dự án tìm kiếm, cứu hộ, bảo tồn và tái thả động vật quý hiếm, động vật đặc hữu, hoang dã gắn với hoạt động trải nghiệm sinh thái cho khách du lịch; Giám sát các hoạt động kinh doanh du lịch về nội dung hoạt động và các yếu tố an toàn cho người tham gia. Giám sát các hoạt động theo báo cáo tác đánh giá tác động môi trường, hoặc cam kết bảo vệ môi trường để đảm bảo tính tuân thủ và việc thực hiện các biện pháp giảm thiểu, bồi hoàn.../.

Nguồn: Phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu