Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất dày hơn, cường độ mạnh hơn, việc chủ động phòng ngừa, ứng phó thiên tai từ sớm, từ xa là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của hệ thống chính trị và cộng đồng.

Quảng Ngãi với diện tích rộng, địa hình đa dạng từ miền núi, đồng bằng đến ven biển nên địa phương này thường phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai nguy hiểm. Đặc biệt là tình trạng sạt lở đất, lũ quét tại khu vực miền núi, đe dọa đến tính mạng, tài sản của người dân và hệ thống hạ tầng kinh tế, xã hội. Theo số liệu thống kê, chỉ từ đầu năm 2026 đến nay, thiên tai đã khiến 162 nhà bị tốc mái, hư hỏng, 26ha cây nông nghiệp bị thiệt hại, 9 tuyến đường xã bị sạt lở, 6 trụ sở cơ quan và 6 điểm trường bị hư hỏng, tốc mái do dông lốc, mưa lớn. Tổng thiệt hại ước tính khoảng 16,4 tỷ đồng.

Qua rà soát, năm 2026 toàn tỉnh có gần 2,2 triệu người dễ bị tổn thương bởi thiên tai. Toàn tỉnh có 211 hồ chứa nước (tổng dung tích trữ gần 487,3 triệu m3), 1.108 công trình đập dâng, 8 đập ngăn mặn và 151 trạm bơm; 4.681km kênh mương... Tuy nhiên, trước mùa mưa bão năm 2026, toàn tỉnh còn 31 hồ, đập bị xuống cấp cần được đầu tư, gia cố để bảo đảm an toàn. Trước tình hình trên, việc đảm bảo an toàn các công trình thủy lợi được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai.

Các địa phương tăng cường công tác rà soát, đảm bảo an toàn công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ.

Triển khai hiệu quả nhiệm vụ trên, UBND tỉnh yêu cầu các chủ hồ đã cơ bản hoàn thành việc lập, phê duyệt phương án bảo vệ đập, phương án ứng phó thiên tai, phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp; tổ chức kiểm định an toàn đập, quan trắc công trình, bảo dưỡng, chạy thử thiết bị và chuẩn bị theo phương châm “bốn tại chỗ”.

Trong những năm qua, các công trình cơ bản vận hành an toàn, bảo đảm nhiệm vụ cắt giảm lũ cho hạ du và cấp nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt. Tuy nhiên, công tác dự báo, vận hành hồ chứa cần tiếp tục được củng cố; một số hạng mục công trình bị hư hỏng, đang được sửa chữa; hệ thống quan trắc trên lưu vực còn thưa; một số phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp, bản đồ ngập lụt vùng hạ du phê duyệt đã lâu, chưa cập nhật.

Đối với hồ chứa nước Liệt Sơn và hồ chứa nước Núi Ngang Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Quảng Ngãi phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, mưa, lũ; duy trì thông tin liên lạc thông suốt với chính quyền địa phương vùng hạ du; tăng cường kiểm tra, quan trắc công trình; vận hành, điều tiết xả nước theo đúng quy trình, hạn chế xả lũ tập trung trong thời gian ngắn làm mực nước hạ du dâng nhanh; đẩy nhanh tiến độ nạo vét lòng hồ.

Từ nay đến ngày 25/11/2026, vận hành các hồ theo chế độ dòng chảy tự do (treo cửa van), không điều tiết, lưu lượng xả bằng lưu lượng nước đến hồ; sau thời điểm này đóng cửa van tích nước phục vụ sản xuất năm sau và điều tiết linh hoạt theo quy trình được phê duyệt.

UBND phường Đức Phổ, UBND xã Ba Động rà soát các khu vực có nguy cơ ngập lụt, sạt lở; cập nhật phương án sơ tán dân theo từng cấp độ rủi ro thiên tai; chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư và phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý hồ trong quá trình vận hành công trình. Các sở, ngành theo tuyến, địa bàn được phân công tổ chức kiểm tra; bảo đảm nguồn điện dự phòng phục vụ vận hành; Sở Y tế bảo đảm công tác y tế, an toàn thực phẩm phục vụ ứng phó thiên tai.

Quảng Ngãi triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao năng lực ứng phó thiên tai.

Đối với hồ chứa nước Nước Trong: Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Quảng Ngãi vận hành hồ theo đúng quy trình vận hành đơn hồ và Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Trà Khúc; chấp hành nghiêm lệnh vận hành của cấp có thẩm quyền; hạn chế xả lũ tập trung trong thời gian ngắn; rà soát, cập nhật Phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp và bản đồ ngập lụt vùng hạ du đã được phê duyệt, trình UBND tỉnh (qua Sở Nông nghiệp và Môi trường) trong quý IV/2026. Đối với các thôn vùng hạ du thường xuyên bị ngập, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm việc với UBND xã Sơn Hà và Công ty để có phương án xử lý, trước hết là công tác cảnh báo, dự báo sớm.

Đối với hồ thủy điện Đăk Đrinh: Công ty Cổ phần Thủy điện Đăk Đrinh vận hành hồ theo đúng Quy trình vận hành liên hồ chứa và Quy trình vận hành hồ chứa ban hành; chấp hành nghiêm lệnh vận hành của cấp có thẩm quyền; thông báo cho Sở Công Thương, UBND các xã và Nhân dân vùng hạ du thời điểm thực hiện lệnh vận hành xả nước theo đúng quy định (trừ trường hợp khẩn cấp, bất thường); duy trì kết nối, truyền số liệu vận hành và hình ảnh camera giám sát theo thời gian thực về Văn phòng Thường trực BCH Phòng thủ dân sự tỉnh, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Công ty Cổ phần Thủy điện Đăk Đrinh tiếp thu ý kiến tham gia của các sở, ngành, địa phương để hoàn thiện phương án ứng phó thiên tai, kế hoạch bảo đảm an toàn công trình năm 2026; hoàn thiện thiết bị quan trắc và duy trì chế độ quan trắc thường xuyên; kiểm tra an toàn kết cấu công trình, hạ tầng giao thông; sửa chữa dứt điểm hư hỏng, rà soát, nâng cấp tuyến đường vào công trình; bố trí phương tiện tại chỗ (tối thiểu 01 máy đào) để chủ động khắc phục sự cố; hoàn thành trước ngày 30/8/2026.

Phối hợp với Sở Công Thương báo cáo Bộ Công Thương xem xét điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa theo hướng xây dựng nhiều phương án ứng với nhiều tình huống mưa, lũ. Phối hợp với UBND xã Sơn Tây, xã Sơn Tây Thượng hoàn thành bàn giao mốc chỉ giới xác định phạm vi bảo vệ đập trong tháng 9/2026.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Công Thương, các chủ hồ và địa phương vùng hạ du nghiên cứu, trực tiếp góp ý dự thảo điều chỉnhQuy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Trà Khúc gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường bảo đảm thời hạn; chủ động phối hợp với các sở, ngành và chủ hồ xây dựng kịch bản vận hành phù hợp, tiếp thu ý kiến của các chủ công trình để tham mưu phương án, lệnh vận hành tốt nhất; tăng cường quan trắc các lòng hồ theo quy định; xây dựng bản đồ ngập lụt cho vùng hạ du.

Sở Công Thương tổ chức kiểm tra, theo dõi thường xuyên theo đúng quy định của ngành; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện Quy trình vận hành hồ chứa được cấp thẩm quyền phê duyệt; theo dõi, đôn đốc Công ty Cổ phần Thủy điện Đăk Đrinh thực hiện các nội dung nêu trên. Sở Xây dựng tổ chức kiểm tra hạ tầng giao thông, các điểm xung yếu, sạt lở, bảo đảm thông đường phục vụ công tác phòng, chống thiên tai. Công an tỉnh tiếp tục hỗ trợ công tác phòng, chống thiên tai.

UBND xã Sơn Tây, xã Sơn Tây Thượng chịu trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, giám sát mọi hoạt động của Công ty Cổ phần Thủy điện Đăk Đrinh; quản lý chặt chẽ lồng bè nuôi trồng thủy sản, phương tiện thủy hoạt động trong lòng hồ; trong quá trình thực hiện, kịp thời báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện trên địa bàn cả nước có 7.326 đập, hồ chứa thủy lợi đang khai thác, trong đó 6.734 hồ chứa thủy lợi phục vụ tưới cho 1,1 triệu ha đất nông nghiệp, cấp hơn 1,5 tỷ m3 nước cho sinh hoạt, công nghiệp và các ngành kinh tế khác.

Mặc dù thời gian qua, các địa phương, đơn vị đã thực hiện các quy định về quản lý an toàn đập, hồ chứa khá tốt, nhất là ở các hồ chứa lớn, nhưng tại các hồ chứa vừa và nhỏ vẫn còn nhiều bất cập. Thống kê cho thấy, mới chỉ 30% số hồ có phương án ứng phó tình huống khẩn cấp, 51% số hồ có phương án bảo vệ, 9% số hồ được kiểm định an toàn đập, 31% số hồ có quy trình vận hành, 19% số hồ lắp đặt thiết bị quan trắc khí tượng thủy văn chuyên dùng...

Để bảo đảm an toàn công trình và nhân dân vùng hạ du trong mùa mưa, lũ năm nay và các năm tiếp theo, các địa phương cần chỉ đạo các cơ quan, đơn vị quản lý, khai thác thực hiện nghiêm các quy định về quản lý an toàn đập, hồ chứa. Đồng thời rà soát, củng cố năng lực cho tổ chức khai thác công trình thủy lợi chưa đáp ứng yêu cầu; tổ chức kiểm tra, đánh giá an toàn đập, hồ chứa nước theo đúng quy định.

Bên cạnh đó, các địa phương cần chỉ đạo các đơn vị liên quan thực hiện đầy đủ, kịp thời, bảo đảm chất lượng những nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về an toàn đập, hồ chứa nước. Đối với các hồ chứa hư hỏng hoặc đang thi công, cần chỉ đạo đơn vị quản lý khai thác, chủ đầu tư thường xuyên kiểm tra, đánh giá, có giải pháp bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du; hạn chế tích nước với các hồ chứa không bảo đảm an toàn./.

Nguồn:Quảng Ngãi rà soát, đảm bảo an toàn các công trình thủy lợi trước mùa mưa bão