Phế liệu, chất thải nếu không được thu gom, phân loại, lưu giữ và xử lý đúng quy định có thể trở thành nguồn nguy cơ cháy, nổ, đặc biệt tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kho bãi và điểm tập kết.

Nhiều loại phế liệu dễ bắt lửa, trong khi việc chất đống với khối lượng lớn, để gần nguồn nhiệt, nguồn điện hoặc không bảo đảm khoảng cách an toàn có thể khiến đám cháy phát sinh và lan nhanh. Bên cạnh đó, chất thải tồn lưu lâu ngày, không được phân loại cũng tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khí, nhiệt hoặc phản ứng hóa học.

Trước thực tế này, công tác quản lý được TP.Hà Nội thực hiện chặt chẽ ngay từ khâu thu gom, vận chuyển đến lưu giữ và xử lý. Các cơ sở phải tuân thủ quy định về phòng cháy, chữa cháy, bố trí khu vực tập kết phù hợp, bảo đảm lối thoát nạn, trang bị phương tiện chữa cháy và thường xuyên kiểm tra hệ thống điện.

Cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện, yêu cầu khắc phục những tồn tại và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến hết tháng 3/2026, trên địa bàn 3 phường Đại Mỗ, Tây Mỗ và Từ Liêm có khoảng 50 cơ sở thu mua phế liệu lớn, nhỏ. Cụ thể, tại phường Đại Mỗ, nhiều điểm tập kết phế liệu nằm trên đường Trung Văn, Cương Kiên, Phùng Khoang.

Toàn thành phố Hà Nội hiện có hàng trăm cơ sở thu mua phế liệu lớn, nhỏ.

Hoạt động thu gom, phân loại phế liệu góp phần tạo sinh kế cho người lao động, đồng thời thu hồi vật liệu để tái chế. Tuy nhiên, việc tập kết khối lượng lớn phế liệu tại khu dân cư tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, nhất là khi không được phân loại, lưu giữ và quản lý đúng quy định. Thực tế đã xảy ra nhiều vụ cháy tại các cơ sở thu mua, chứa phế liệu.

Gần đây nhất vào khoảng 14h ngày 9/8/2026, một cửa hàng mua bán phế liệu trên đường 25m, phường Thanh Liệt xảy ra cháy, tạo cột khói đen dày đặc. Trước đó, khoảng 7h20 ngày 10/8/2025, kho chứa phế liệu cạnh nghĩa trang xóm Cầu, Tân Triều, phường Thanh Liệt cũng xảy ra hỏa hoạn.

Bên trong kho chứa nhiều vật liệu dễ cháy như thùng xốp, nhựa tái chế, khiến ngọn lửa nhanh chóng lan rộng. Những vụ việc trên cho thấy yêu cầu tăng cường kiểm soát hoạt động thu gom, tập kết, sơ chế, tái chế phế liệu, đặc biệt tại các cơ sở nằm trong khu dân cư hoặc sử dụng đất không đúng mục đích.

Bên cạnh phế liệu, chất thải xây dựng cũng đang tạo áp lực lớn lên hệ thống thu gom, xử lý của Hà Nội. Theo các chuyên gia TP Hà Nội đang giải phóng mặt bằng cho các dự án, với khối lượng phế thải tăng gấp 4-5 lần bình thường đang tạo áp lực không nhỏ lên các điểm tập kết và khu xử lý tập trung tại Hà Nội.

Trong khi năng lực xử lý còn hạn chế, tình trạng đổ trộm xà bần tại khu vực ngoại thành, ven sông, kênh mương vẫn diễn biến phức tạp. Phần lớn chất thải xây dựng vẫn được xử lý theo phương thức “thu gom - vận chuyển - đổ thải”, làm tăng chi phí và chưa tận dụng được nguồn vật liệu có khả năng tái sử dụng. Theo các chuyên gia, Hà Nội cần tăng cường tái sử dụng chất thải xây dựng tại chỗ đối với các dự án lớn, đồng thời hình thành các khu tập kết, tái chế trung chuyển để kiểm soát dòng chất thải.

Trước thực trạng trên, ngày 21/9/2026, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành Kế hoạch số 354/KH-UBND về tăng cường quản lý chất thải rắn công nghiệp và hoạt động của các cơ sở thu gom, tập kết, tái chế phế liệu trên địa bàn. Kế hoạch đặt mục tiêu thiết lập cơ chế quản lý thống nhất, không để xảy ra tình trạng xả chất thải rắn công nghiệp, phế liệu ra môi trường trái quy định; đồng thời khuyến khích phân loại, tái chế, đưa chất thải trở lại làm nguyên liệu sản xuất.

Trong đó, chỉ tiêu được cụ thể đặt ra là 100% cơ sở, địa điểm tập kết, tái chế phế liệu phải được lập danh sách quản lý, theo dõi; 100% chất thải rắn công nghiệp phát sinh tại các khu công nghệ cao, khu công nghiệp, cụm công nghiệp phải được thu gom, xử lý đúng quy định.

UBND thành phố yêu cầu các sở, ngành và địa phương rà soát từng cơ sở thu gom, tập kết, sơ chế, tái chế phế liệu; xác định vị trí, quy mô, loại hình hoạt động, tình trạng pháp lý và các tồn tại, vi phạm. Các cơ sở được phân loại theo mức độ nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, cháy nổ và mất an ninh trật tự để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Thành phố cũng yêu cầu tập trung kiểm tra các điểm tập kết, tái chế phế liệu trong khu dân cư, sử dụng đất sai mục đích, không phù hợp quy hoạch hoặc không bảo đảm yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường. Các hành vi đốt, nung, tái chế phế liệu gây ô nhiễm; xả thải, chôn lấp chất thải trái phép sẽ bị xử lý nghiêm.

Song song với việc siết quản lý phế liệu, Hà Nội tăng cường giám sát thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt bằng dữ liệu GPS và hệ thống camera. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trong tuần từ ngày 16 đến 23/9/2026, toàn thành phố thu gom, xử lý 54.312,41 tấn chất thải rắn sinh hoạt.

Siết chặt quản lý góp phần chủ động phòng ngừa cháy nổ; đảm bảo an toàn cho người dân. (Ảnh minh học: TK).

Trong đó, 41.074,9 tấn được xử lý bằng công nghệ đốt, chiếm 75,6%; 13.237,51 tấn chôn lấp trực tiếp, chiếm 24,4%. Đến nay, 126/126 xã, phường đã cung cấp thông tin, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát hoạt động thu gom, vận chuyển rác. Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục đôn đốc các dự án xử lý chất thải rắn, gồm nhà máy điện rác, trạm trung chuyển, dự án tái chế chất thải xây dựng và xử lý phế phụ phẩm. Thành phố đang tập trung đôn đốc 11 dự án hoàn thiện thủ tục đầu tư, từng bước nâng cao năng lực xử lý và giảm tỉ lệ chôn lấp trực tiếp.

Siết chặt quản lý phế liệu, chất thải không chỉ nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường mà còn là giải pháp quan trọng để chủ động phòng ngừa cháy, nổ và hạn chế thiệt hại về người, tài sản. Để công tác này đạt hiệu quả, trách nhiệm cần được thực hiện đồng bộ từ cơ quan quản lý, chính quyền địa phương đến từng cơ sở, doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Các điểm tập kết, kho chứa phế liệu phải được kiểm soát về điều kiện an toàn, không để vật liệu dễ cháy tích tụ kéo dài hoặc bố trí gần nguồn nhiệt, nguồn điện và khu vực có nguy cơ phát sinh sự cố. Cùng với đó, việc kiểm tra, tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy cần được duy trì thường xuyên, nhất là tại những cơ sở có khối lượng phế liệu, chất thải lớn. Những vi phạm về an toàn phòng cháy, chữa cháy cần được phát hiện và xử lý kịp thời, tránh để tồn tại kéo dài dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Chủ động kiểm soát từ sớm, từ xa sẽ góp phần giảm nguy cơ cháy nổ, bảo đảm an toàn cho người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn toàn thành phố Hà Nội.

Nguồn: Siết chặt quản lý phế liệu, chất thải, chủ động phòng chống cháy nổ