Hiện nay tỉnh Thái Nguyên đang tập trung triển khai các giải pháp bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng, phục vụ thi công các dự án quan trọng trên địa bàn. Trong bối cảnh nhu cầu đất, đá, cát và các loại vật liệu khác tăng cao, việc chủ động nguồn cung có ý nghĩa quan trọng trong duy trì tiến độ, kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư. Tỉnh tăng cường rà soát trữ lượng, công suất khai thác của các mỏ vật liệu, đồng thời đẩy nhanh thủ tục liên quan đến cấp phép, khai thác và cung ứng vật liệu cho các công trình.

Cùng với đó, công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản được chú trọng nhằm bảo đảm đúng quy định, hạn chế tình trạng khai thác trái phép, đầu cơ, găm hàng hoặc làm ảnh hưởng đến môi trường. Các doanh nghiệp khai thác, sản xuất vật liệu cũng được khuyến khích nâng công suất, chủ động phương án vận chuyển và cung ứng theo nhu cầu thực tế.

Theo Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên điều chỉnh, nguồn tài nguyên làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn khá phong phú, với 94 mỏ đá vôi, 57 mỏ cát sỏi, 14 mỏ đá cát kết và 50 mỏ đất san lấp được đưa vào quy hoạch. Tại nhiều khu vực, đặc biệt là nơi tập trung các dự án giao thông và hạ tầng lớn, nhu cầu vật liệu tăng nhanh. Khi nhiều dự án cùng bước vào giai đoạn cao điểm, sức ép lên các mỏ đang hoạt động ngày càng lớn. Thực tế này từng được phản ánh rõ tại khu vực phía Nam tỉnh, nơi nhiều công trình trọng điểm triển khai đồng thời.

Thái Nguyên hiện có hàng trăm mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng.

Theo đại diện Hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ tỉnh Thái Nguyên, cho rằng, bên cạnh những thuận lợi, hiện nay tình trạng mỏ được cấp phép nhưng không thể tổ chức khai thác gây lãng phí nguồn lực xã hội và làm mất cơ hội phát triển. Doanh nghiệp đã đầu tư nhưng không khai thác được sẽ chịu thiệt hại, trong khi các công trình phải tìm nguồn vật liệu thay thế, thậm chí mua cát từ các tỉnh ngoài với chi phí vận chuyển cao hơn. Từ thực tế này, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước là việc cấp phép cần gắn với khả năng tổ chức khai thác trên thực tế.

Khi một mỏ được đưa vào quy hoạch và cấp phép, các điều kiện liên quan đến đường vào mỏ, mặt bằng, đất đai và sự đồng thuận của cộng đồng dân cư cần được tính toán đồng bộ. Nếu doanh nghiệp có giấy phép nhưng không có đường vào hoặc không thể tiếp cận khu vực khai thác thì giấy phép chưa thể chuyển hóa thành nguồn cung thực tế.

Theo lãnh đạo ngành Nông nghiệp và Môi trường, một trong những vấn đề cần tập trung giải quyết là tình trạng “có mỏ nhưng chưa có vật liệu”. Với những trường hợp doanh nghiệp đã được cấp phép nhưng chưa thể đưa mỏ vào khai thác do vướng đường vào, mặt bằng hoặc các vấn đề liên quan đến sự đồng thuận của người dân, ngành chức năng sẽ phối hợp với chính quyền địa phương rà soát, xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm của từng bên để tìm phương án tháo gỡ.

Trước sức ép ngày càng lớn về vật liệu, Thái Nguyên đang triển khai những giải pháp mới, trong đó đáng chú ý là cơ chế đặc thù phục vụ trực tiếp các dự án, công trình. Theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành ngày 7/7/2026, đối với các dự án thuộc nhóm được áp dụng cơ chế đặc thù, doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục nâng công suất các mỏ đã được cấp phép để cung cấp vật liệu trực tiếp cho công trình. Việc nâng công suất phải xác định rõ công trình sử dụng vật liệu, khối lượng, thời gian và có hợp đồng cung cấp với chủ đầu tư hoặc nhà thầu. Khi công trình hoàn thành, việc nâng công suất cũng phải dừng theo kế hoạch.

Đáng chú ý, việc cấp phép mới đối với khoáng sản nhóm III, nhóm IV phục vụ các công trình, dự án thuộc diện đặc thù có thể không phải căn cứ vào phương án quản lý khoáng sản trong quy hoạch tỉnh, đồng thời được thực hiện theo cơ chế rút gọn đối với một số thủ tục đầu tư, môi trường theo quy định.

Khoáng sản được cấp phép phải phục vụ đúng công trình, dự án đã xác định, tránh tình trạng lợi dụng cơ chế đặc thù để khai thác, tiêu thụ ngoài mục đích. Theo lãnh đạo UBND phường Phúc Thuận, cho rằng: Cơ chế đặc thù là hướng đi cần thiết trong bối cảnh nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án tăng cao.

Việc tháo gỡ thủ tục phải đi đôi với quản lý chặt chẽ, bảo đảm khai thác đúng phạm vi, công suất, mục đích và kiểm soát tốt các yêu cầu về môi trường, an toàn. Nhu cầu vật liệu cấp thiết đòi hỏi các thủ tục phải được xử lý phù hợp với thực tế, nhưng hoạt động khai thác vẫn phải nằm trong khuôn khổ pháp luật, bảo đảm môi trường, an toàn và quyền lợi của cộng đồng dân cư.

Địa phương đẩy mạnh rà soát để cung ứng đủ nguồn khoáng sản vật liệu xây dựng phục vụ thi công các dự án trọng điểm trên địa bàn. (Ảnh: CATN).

Đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Sở đang rà soát tổng thể các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn, nhất là những mỏ đã được cấp phép nhưng chưa khai thác, khai thác chưa hết công suất hoặc còn gặp vướng mắc về thủ tục, mặt bằng, đường vào mỏ. Trên cơ sở đó, từng trường hợp sẽ được phân loại để có giải pháp phù hợp. Đối với những mỏ còn trữ lượng, có đủ điều kiện về môi trường, thiết bị và năng lực khai thác nhưng công suất được cấp phép chưa đáp ứng nhu cầu thực tế, Sở sẽ hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các thủ tục điều chỉnh, nâng công suất theo quy định, ưu

Đối với các dự án thuộc diện được áp dụng cơ chế đặc thù, tỉnh sẽ tạo điều kiện rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục cần thiết, bảo đảm vật liệu được đưa đến công trường đúng tiến độ, đồng thời kiểm soát chặt chẽ khối lượng, công suất và mục đích sử dụng.

Cùng với khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên trong tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương theo dõi sát cung cầu, sản lượng khai thác và tình hình tiêu thụ vật liệu, kịp thời tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh phương án cung ứng khi xuất hiện nguy cơ thiếu hụt cục bộ.

Bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng là yếu tố quan trọng để Thái Nguyên đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm. Việc chủ động nguồn nguyên liệu, nâng cao năng lực khai thác, sản xuất và vận chuyển sẽ góp phần ổn định thị trường, kiểm soát chi phí. Đồng thời, tăng cường quản lý tài nguyên, ngăn chặn khai thác trái phép và bảo vệ môi trường là yêu cầu cần thiết. Thực hiện đồng bộ các giải pháp sẽ tạo nền tảng để các công trình triển khai đúng tiến độ, phát huy hiệu quả đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nguồn: Thái Nguyên: Đảm bảo nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các dự án trọng điểm