Phụ nữ dân tộc Mông ở Thái Nguyên.

Từ khi còn nhỏ, các bé gái dân tộc Mông đã được bà và mẹ truyền dạy cách thêu thùa, may vá. Những bộ trang phục được làm thủ công tỉ mỉ để mặc trong dịp lễ, Tết, hội xuân hay những sự kiện quan trọng của gia đình.

Dù đời sống hiện đại mang đến nhiều xu hướng thời trang mới, song phụ nữ người Mông vẫn giữ được những nét đặc trưng cốt lõi trong trang phục truyền thống.

Bà Lý Thị Công, ở thôn Đồng Giong, xã Dân Tiến, chia sẻ: Để thêu hoàn chỉnh một bộ trang phục của người Mông phải mất từ 2 đến 3 tháng. Khó nhất là phần cầu vai, dải nẹp trước áo và chiếc thắt lưng quấn ngang bụng. Là người Mông, tôi luôn cố gắng học hỏi để thêu được những bộ trang phục đẹp, đồng thời truyền lại nghề cho con cháu. Trước khi lấy chồng, con gái dân tộc Mông thường tự tay thêu cho mình một bộ trang phục cưới.

Một bộ trang phục truyền thống hoàn chỉnh của phụ nữ dân tộc Mông thường gồm áo xẻ cổ, váy xoè xếp ly, yếm, thắt lưng, xà cạp và khăn đội đầu. Điểm đặc sắc nằm ở các hoạ tiết thêu tay cầu kỳ, hài hòa về màu sắc. Áo có cổ chữ V, phía trước được nẹp 2 dải vải màu thêu thủ công; phía sau là mảng hoa văn hình chữ nhật cân đối, tinh tế. Phần tay áo được trang trí bằng các đường viền nhiều màu kéo dài tới cổ tay.

Trong trang phục phụ nữ người Mông, chiếc thắt lưng quấn ngang bụng và chiếc yếm là những điểm nhấn đặc biệt. Người thêu phải thực hiện từng mũi chỉ nhỏ, đều và kín để tạo nên các hoa văn sắc nét. Nếu như phần cầu vai hay nẹp áo chủ yếu sử dụng các đường nét đơn giản thì chiếc yếm lại được thiết kế cầu kỳ hơn với nhiều họa tiết sáng tạo.

Những bộ váy áo rực rỡ sắc màu không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp của người phụ nữ dân tộc Mông mà còn phản ánh sự cần cù, tỉ mỉ và trí tưởng tượng phong phú của người làm ra chúng. Đó là kết tinh của lao động thủ công và bản sắc văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Máy thêu công nghiệp trong Choxuất trang phục dân tộc.

Không chỉ gìn giữ nghề truyền thống, nhiều người dân còn đưa nghề may trang phục dân tộc thành hướng phát triển kinh tế. Chị Đào Thị Phương là một trong những người đi đầu tại Dân Tiến may trang phục phụ nữ người Mông theo hướng hàng hóa.

Chị Phương cho biết: Tôi bắt đầu may trang phục dân tộc từ năm 2020. So với làm nương rẫy, may trang phục dân tộc đỡ vất vả hơn và cho thu nhập ổn định hơn. Hiện tôi may cả trang phục truyền thống và cách tân, mỗi năm thu nhập khoảng 100 triệu đồng.

Trước đây, nghề trồng lanh, se sợi, dệt vải từng gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào dân tộc Mông. Để hoàn thiện một bộ trang phục, người phụ nữ phải trải qua nhiều công đoạn như trồng lanh, kéo sợi, dệt vải, vẽ sáp ong, nhuộm chàm rồi mới cắt may, thêu hoa văn.

Có những bộ trang phục phải hàng năm mới hoàn thành. Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, trang phục truyền thống của phụ nữ dân tộc Mông cũng có nhiều thay đổi để phù hợp nhu cầu sử dụng.

Tuy nhiên, dù chất liệu hay kiểu dáng có đổi mới, giá trị cốt lõi vẫn nằm ở những họa tiết, màu sắc và phong cách riêng mang đậm bản sắc dân tộc. Việc gìn giữ, truyền dạy nghề thêu thùa, may vá trang phục truyền thống góp phần bảo tồn di sản văn hoá dân tộc Mông, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn dân tộc mình.

Nguồn: Gìn giữ trang phục truyền thống của phụ nữ dân tộc Mông