Chùa Úc Kỳ - Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia được trùng tu, tôn tạo.

Những ngày này, đình Phương Độ khoác lên mình diện mạo khang trang sau khi hoàn thành Dự án Tu bổ, tôn tạo vào cuối năm 2025. Mái đình rêu phong, cổng đình, nghi môn, sân đình và nhiều hạng mục phụ trợ đã được phục dựng trên cơ sở tôn trọng những giá trị nguyên gốc của di tích. Ít ai biết rằng trước đó, trải qua hàng trăm năm cùng những biến thiên của lịch sử, nhiều hạng mục của ngôi đình đã xuống cấp, ảnh hưởng đến việc bảo tồn cũng như sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân.

Đình Phương Độ là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia được công nhận từ năm 1993. Đặc biệt, năm 2018, Lễ hội đình Phương Độ được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Bởi vậy, việc đầu tư gần 15 tỷ đồng để tu bổ công trình không đơn thuần là trùng tu một di tích, mà còn là gìn giữ một phần ký ức văn hóa của vùng đất Phú Bình.

Theo ông Đồng Văn Vừa, Phó Ban Quản lý di tích đình, chùa Phương Độ, sau khi được trùng tu, di tích không chỉ bảo đảm các yếu tố kiến trúc truyền thống mà còn đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân. Đây cũng là điều kiện để địa phương tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội truyền thống, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn.

Với người dân địa phương, niềm vui ấy càng trở nên gần gũi. Ông Dương Nghĩa Cận, ở xóm Hạnh Phúc, chia sẻ rằng, ngôi đình sau khi được tôn tạo vẫn giữ được vẻ cổ kính vốn có, đồng thời khang trang hơn, tạo không gian để nhân dân tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội và gặp gỡ mỗi dịp đầu Xuân hay các ngày lễ lớn.

Cách đình Phương Độ không xa, chùa Úc Kỳ cũng đang được gìn giữ bằng sự chung sức của Nhà nước và nhân dân. Đây là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, nổi bật với Tam quan cổ hình chữ Nhị có từ thế kỷ XVIII - dấu tích kiến trúc độc đáo hiện chỉ còn duy nhất ở Thái Nguyên.

Dự án Tu bổ, tôn tạo chùa có tổng kinh phí trên 7,1 tỷ đồng, trong đó hơn 4,6 tỷ đồng được huy động từ nguồn xã hội hóa. Những con số ấy cho thấy sự đồng lòng của nhân dân, của những người con quê hương và các nhà hảo tâm trong hành trình gìn giữ di sản. Theo Ban Quản lý di tích đình, chùa Úc Kỳ và Đại đức Thích Nhuận Thành, Trụ trì chùa Úc Kỳ, quá trình tu bổ luôn đặt mục tiêu bảo tồn các giá trị gốc lên hàng đầu, để mỗi hạng mục sau khi hoàn thành vẫn giữ được hồn cốt của ngôi chùa cổ.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, xã Phú Bình hiện có 23 di tích lịch sử - văn hóa được xếp hạng, trong đó có 4 di tích cấp quốc gia và 12 di tích cấp tỉnh. Đây là kho tàng di sản quý giá, phản ánh chiều sâu lịch sử và bản sắc văn hóa của vùng đất.

Ông Nguyễn Thế Thụy, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Bình cho biết, địa phương xác định bảo tồn di sản không chỉ là nhiệm vụ gìn giữ các công trình cổ mà còn là giữ gìn cội nguồn văn hóa. Bên cạnh nguồn lực của Nhà nước, Phú Bình tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự chung tay của nhân dân để các di tích được bảo tồn bền vững, đồng thời phát huy giá trị gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch.

Những viên ngói cũ được thay mới, những mảng tường được gia cố hay những khoảng sân đình được mở rộng... từ những di tích được hồi sinh ấy, bản sắc văn hóa của Phú Bình sẽ tiếp tục được bồi đắp.

Nguồn: Giữ hồn di sản trên quê lúa