Du khách trải nghiệm tại vùng chè Tân Cương.

Hành trình hơn một thế kỷ của vùng “Đệ nhất danh trà”

Tân Cương là miền đất gắn liền với cây chè và những câu chuyện được truyền qua nhiều thế hệ. Hơn một thế kỷ trước, cụ Đội Năm đã đưa giống chè từ Phú Thọ về gây dựng những nền móng đầu tiên cho vùng chè nổi tiếng này.

Với cụ Nguyễn Đình Đài (xóm Y Na), người trong gia tộc đã định cư ở Tân Cương từ năm 1920, mỗi gốc chè nơi đây đều mang trong mình dấu ấn của cha ông. Cụ vẫn nhớ như in câu chuyện năm 1935, khi chè Tân Cương lần đầu được vinh danh với danh hiệu “Đệ nhất danh trà” tại Hội chợ đấu xảo Hà Nội.

Với những bậc cao niên như cụ Đài hay cụ Nhung (xóm Y Na), cây chè không chỉ là kế sinh nhai mà đã trở thành một phần máu thịt của vùng đất này. Theo các cụ, sự hình thành của hồ Núi Cốc năm 1973 cũng tạo nên bước ngoặt quan trọng đối với vùng chè Tân Cương. Trước đó, sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, vào dòng sông Công khi hiền hòa, khi dữ dội.

Hơn nửa thế kỷ qua, nguồn nước từ hồ Núi Cốc đã giúp cây chè được chăm sóc thuận lợi hơn, phát triển xanh tốt quanh năm, đồng thời tạo thêm vụ đông, nâng cao năng suất.

Với người dân Tân Cương hôm nay, Festival Trà Quốc tế năm 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là dịp để kể với bạn bè muôn phương về hành trình lao động bền bỉ, những giá trị truyền thống và tinh hoa đã làm nên thương hiệu vùng chè danh tiếng.

Anh Bùi Trọng Đại (áo xanh) kể câu chuyện về văn hóa trà ở Tân Cương cho du khách quốc tế

Sẵn sàng cho ngày hội lớn

Những ngày này, công tác chuẩn bị cho Festival Trà Quốc tế 2026 tại xã Tân Cương đang được triển khai khẩn trương, đồng bộ. Dưới sự chỉ đạo của UBND xã, các xóm tích cực chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường; những tuyến đường dẫn vào vùng chè được phát quang, dọn dẹp, tạo không gian xanh, sạch, đẹp để đón khách tham quan.

Phó Chủ tịch UBND xã Tân Cương Đồng Đức Phương cho biết, địa phương đang phối hợp chặt chẽ với các viện nghiên cứu để chuyển giao khoa học kỹ thuật, đẩy mạnh thâm canh chè theo hướng nâng cao chất lượng. Cùng với đó, xã tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng giao tiếp, nghệ thuật thưởng trà cho xã viên, hướng tới xây dựng hình ảnh người làm trà chuyên nghiệp, thân thiện trong mắt du khách.

Tại các hợp tác xã, cơ sở sản xuất, không khí chuẩn bị cho ngày hội lớn cũng diễn ra sôi nổi. Anh Bùi Trọng Đại, Giám đốc HTX Trà và Du lịch Cộng đồng Tiến Yên đang tập trung đổi mới mô hình trải nghiệm, hướng tới việc để du khách không chỉ thưởng thức hương vị trà mà còn được tìm hiểu sâu hơn về văn hóa bản địa, câu chuyện lịch sử và giá trị của nghề làm trà.

Tại xóm Hồng Thái - vùng lõi của “Đệ nhất danh trà”, anh Đăng, Trưởng xóm, cũng đang tích cực đôn đốc người dân áp dụng nghiêm ngặt quy trình chăm sóc chè chất lượng cao, chuẩn bị các sản phẩm tiêu biểu phục vụ không gian trưng bày tại Festival.

Sự chủ động của chính quyền và người dân được thể hiện qua những kết quả cụ thể. Toàn xã hiện có 184,49 ha chè đạt chuẩn VietGAP, 15 ha chè đạt chuẩn hữu cơ và 24 sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao.

Sản phẩm trà Tân Cương đạt chuẩn OCOP, chứng nhận hữu cơ với đầy đủ thông tin truy xuất.

Đặc biệt, sản xuất xanh và chuyển đổi số đang trở thành hướng đi quan trọng trong phát triển vùng chè. Các sản phẩm hiện nay đều được tích hợp tem điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin về quá trình sản xuất.

Hệ thống tưới tự động điều khiển bằng điện thoại cũng đang được ứng dụng, góp phần giảm sức lao động, nâng cao hiệu quả chăm sóc và đưa quy trình sản xuất trà Tân Cương từng bước tiệm cận phương thức hiện đại.

Hướng tới Festival Trà Quốc tế 2026, địa phương đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ công nhận thêm 10 ha chè hữu cơ mới, đồng thời rà soát, nâng cấp các dòng trà cao cấp để tham gia không gian triển lãm.

Với sự kết hợp giữa sản xuất xanh, công nghệ số và giá trị văn hóa truyền thống, Tân Cương đang sẵn sàng chào đón bạn bè bốn phương bằng hương cốm đặc trưng của trà, sự chuyên nghiệp của những người làm nghề tâm huyết và lòng hiếu khách của vùng đất “Đệ nhất danh trà”.

Nguồn: Khát vọng vươn xa từ vùng 'Đệ nhất danh trà'