Ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình mùa cạn
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ tháng 6-10/2026, tổng lượng dòng chảy trên các sông phổ biến ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN). Trên lưu vực sông (LVS) Đà các hồ chứa lớn thiếu hụt từ 28-35%, riêng hồ Bản Chát thiếu hụt khoảng 9% so với TBNN; thấp hơn từ 19-29% so với cùng kỳ năm 2025. Trên LVS Gâm đến hồ Tuyên Quang, sông Chảy đến hồ Thác Bà, thiếu hụt 3-7% so với TBNN và thấp hơn từ 35-40% so với cùng kỳ năm 2025.
Hạ lưu sông Lô (tại trạm TV Tuyên Quang) thiếu hụt 30-45% so với TBNN và cùng kỳ năm 2025. Trên sông Thao (tại trạm TV Yên Bái) thiếu hụt 48% so với TBNN và thấp hơn 55% so với cùng kỳ năm 2025. Hạ lưu sông Hồng (tại trạm TV Hà Nội) thiếu hụt 9% so với TBNN và thấp hơn 27% so với cùng kỳ năm 2025. Trên sông Cầu (tại trạm TV Gia Bảy) và sông Lục Nam (tại trạm TV Chũ) cao hơn lần lượt là 21% và 6% so với TBNN, tuy nhiên thấp hơn lần lượt 30% và 48% so với cùng kỳ năm 2025.
Trên lưu vực sông hiện có 07 hồ chứa lớn, quan trọng đến hết tháng 10/2026 khoảng 25,6 tỷ m 3 đạt 92,0% dung tích toàn bộ (27,86 tỷ m3 ), thấp hơn trung bình giai đoạn 2016-nay khoảng 0,5 tỷ m3. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện tượng El Nino đã chính thức đạt cường độ rất mạnh. Từ tháng 11/2026-01/2027, El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh với xác suất rất cao ở mức 96%; từ tháng 02-4/2027, hiện tượng này tiếp tục duy trì nhưng có xu hướng suy yếu về cường độ đến nửa đầu mùa hè năm 2027 trước khi dần quay trở lại trạng thái trung tính.
Theo rà soát, tổng lượng nước cấp cho sinh hoạt, công nghiệp, kinh doanh dịch vụ khoảng 7,04 triệu m3 /ngày đêm (1,69 tỷ m3), trong đó, lượng nước được cấp qua các công trình khai thác nước tập trung, quy mô lớn 6,15 triệu m3 /ngày đêm (1,48 tỷ m3 ); qua các công trình nhỏ lẻ, không tập trung 0,89 triệu m3 /ngày đêm. Toàn vùng có khoảng 3.810 công trình cấp nước sạch tập trung (đô thị 9,82%, nông thôn chiếm 90,18%), tổng công suất các nhà máy khoảng 6,31 triệu m3 /ngày đêm (đô thị 75,24%, nông thôn 24,76%). Ngoài ra, còn có hàng chục nghìn công trình cấp nước quy mô hộ gia đình, với các loại hình như giếng đào, giếng khoan, lu, bể chứa nước mưa, nước mạch lộ,..
![]() |
| Trên lưu vực sông Hồng-Thái Bình trong mùa cạn tình trạng thiếu nước xảy ra ở một số địa phương. |
Nhu cầu nước cho nông nghiệp trên lưu vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các ngành dùng nước (86%), tập trung chủ yếu tại vùng ĐBSH. Theo số liệu thống kê, nhu cầu nước cho nông nghiệp vùng ĐBSH tập trung lớn nhất vào thời kỳ đổ ải với thời gian cấp nước gia tăng từ 12-18 ngày trong tháng 01, 02 và phụ thuộc chủ yếu từ việc điều tiết của 07 hồ chứa lớn.
Trên toàn LVS có 340 hồ thủy điện với tổng công suất là 12.880MW chiếm tỷ lệ lớn nhất trên toàn quốc (chiếm 44% tổng số hồ và 46% tổng công suất thủy điện toàn quốc). Trong đó, riêng 07 hồ thủy điện lớn 13 với tổng công suất 7.202 MW (chiếm 56% tổng công suất toàn lưu vực). Tổng nhu cầu nước cho sản xuất thuỷ điện 14 của 07 hồ chứa lớn từ tháng 11/2026 đến tháng 6/2027 khoảng 71,9 tỷ m3 (tương đương sản lượng điện 11.792 triệu kWh), thấp hơn 7% so với cùng thời kỳ. Sản lượng điện trong các tháng 4, 5, 6 năm 2027 dự kiến khoảng 6.583 triệu kWh.
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguồn nước các hồ chứa lớn, quan trọng, nguồn nước các sông trên các LVS, tiểu LVS ở trạng thái thiếu nước, lượng nước có thể khai thác đảm bảo đủ cho các nhu cầu sinh hoạt, an sinh xã hội, nhưng không thể đáp ứng đầy đủ lượng nước cho toàn bộ các ngành kinh tế, bảo vệ môi trường, đặc biệt trong các tháng dự báo xảy ra nắng nóng diện rộng.
Việc mực nước sông đã và đang có xu thế hạ thấp sẽ ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lấy nước của nhiều công trình khai thác nước ở phía hạ du của 07 hồ chứa lớn, đặc biệt là các nhà máy nước sinh hoạt, sản xuất cho TP. Hà Nội và các trạm bơm Trung Hà, Bạch Hạc, Đại Định cấp nước cho sản xuất nông nghiệp khu vực Trung du. Trong trường hợp xảy ra nắng nóng kéo dài kết hợp lượng dòng chảy trung bình các tháng nhỏ (như các năm 2019-2020, 2023-2024) thì tình trạng hạ thấp lòng dẫn kết hợp với thiếu hụt dòng chảy trên lưu vực sông sẽ càng gây khó khăn trong quá trình khai thác nước, làm giảm hiệu quả điều tiết cấp nước cho hạ du của các hồ chứa thủy điện thượng lưu, đặc biệt là đáp ứng yêu cầu nước tưới (đổ ải Vụ Đông Xuân). Nguy cơ cao thiếu hụt nguồn nước cấp cho sinh hoạt là hiện hữu, đây là mục đích sử dụng nước được ưu tiên hàng đầu (đặc biệt là khu vực thành phố Hà Nội và vùng ĐBSH).
Một số vùng, tiểu lưu vực vẫn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện tình trạng thiếu nước mang tính cục bộ và nguyên nhân do thiếu hụt lượng mưa, điều kiện lấy nước không đảm bảo, số lượng của các công trình khai thác, công trình thủy lợi còn thiếu, quy mô nhỏ, chưa được đầu tư hoàn chỉnh hoặc xuống cấp.
Để giảm thiểu nguy cơ có thể xảy ra thiếu nước, có phương án dự phòng cho thời kỳ nắng nóng diện rộng, đặc biệt là ưu tiên đảm bảo cấp nước cho sinh hoạt trên LVS Hồng-Thái Bình trong mọi tình huống. Đồng thời, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và bảo đảm an ninh năng lượng, an toàn hệ thống điện, dự phòng trường hợp xảy ra nắng nóng diện rộng các tháng 4, 5, 6 năm 2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị triển khai các giải pháp:
Khẩn trương xây dựng Kế hoạch khai thác, sử dụng nước. Đề nghị Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng và UBND cấp tỉnh trên LVS, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được giao, khẩn trương chỉ đạo việc chủ động lập kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước trên nguyên tắc tiết kiệm nước, tránh thất thoát, lãng phí, dự phòng nguy cơ xảy ra hạn hán thiếu nước trong các tháng cuối mùa cạn. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc xây dựng các phương án điều hòa phân phối nguồn nước phù hợp với hiện trạng và diễn biến tình hình thời tiết, nguồn nước trên lưu vực trong thời gian tới.
Rà soát, điều chỉnh chế độ vận hành điều tiết xả nước của các hồ chứa theo hướng linh hoạt trong từng thời kỳ: trong đó, ưu tiên đảm bảo nguồn nước cấp cho sinh hoạt và các hoạt động sản xuất thiết yếu của Nhân dân ở hạ lưu các hồ chứa. Đồng thời, thực hiện đồng bộ các giải pháp để giữ nước phục vụ nhu cầu gia tăng phát điện giai đoạn nắng nóng cao điểm cũng như đảm bảo nguồn nước cấp cho sinh hoạt, duy trì dòng chảy tối thiểu,… trong suốt thờ gian mùa cạn.
Trong đó, đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo việc tính toán, đề xuất vận hành linh hoạt các hồ chứa thủy điện lớn phù hợp với kịch bản nguồn nước được công bố, đảm bảo nhu cầu nước cho hạ du trong suốt mùa cạn năm 2027, đồng thời tính toán dự phòng phương án ứng phó với tình huống cực đoan khi ảnh hưởng của hạn hán kéo dài sang các tháng 7 và 8/2027. Rà soát, điều chỉnh cơ cấu nguồn điện bảo đảm sự phù hợp với điều kiện, khả năng của nguồn nước. Xây dựng phương án, kế hoạch sử dụng các nguồn năng lượng từ nhiệt điện than, thủy điện, điện mặt trời, tuabin khí, điện gió, nhiệt điện dầu và các nguồn năng lượng khác để tránh rủi ro thiếu hụt nguồn điện, đảm bảo an ninh năng lượng, giảm áp lực lên hệ thống hồ chứa trên lưu vực sông Hồng.
Khẩn trương triển khai giải pháp đảm bảo an ninh nước cấp cho sinh hoạt trong mọi tình huống. Trong đó, Bộ Xây dựng chỉ đạo, đôn đốc các địa phương tổ chức rà soát khả năng bảo đảm cấp nước sinh hoạt an toàn cho đô thị theo Kịch bản nguồn nước được công bố; tập trung đối với các công trình khai thác trực tiếp từ sông không có hồ điều tiết, công trình phụ thuộc vào hồ chứa thượng lưu và các nhà máy nước lớn có nguy cơ bị ảnh hưởng khi nguồn nước suy giảm.
Hướng dẫn, đôn đốc các địa phương rà soát, cập nhật và tổ chức thực hiện kế hoạch cấp nước an toàn; tăng cường kết nối hạ tầng, giảm thất thoát nước sạch, chuẩn bị nguồn và công suất dự phòng, phương án cấp nước thay thế đối với khu vực có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, đặc biệt chuẩn bị các phương án tích trữ, cấp nước dự phòng cho các đô thị lớn, vùng đô thị trọng điểm như khu vực thành phố Hà Nội, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng và Hưng Yên (điển hình tại các nhà máy nước có công suất lớn như: Sông Đà, sông Hồng, Bắc Thăng Long...).
Đối với UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và một số địa phương khu vực ĐBSH chỉ đạo các đơn vị quản lý, vận hành các nhà máy cấp nước đô thị đang khai thác nguồn nước khu vực hạ lưu sông Đà, sông Hồng, đặc biệt là 03 nhà máy Sông Đà, sông Đà - Ba Vì, Xuân Mai phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý, vận hành hồ Hòa Bình để xây dựng kế hoạch điều tiết nguồn nước tại khu vực khai thác nước, đảm bảo cấp nước ổn định, an toàn cho thủ đô Hà Nội;
Khẩn trương bổ sung các giải pháp, chủ động xây dựng phương án khai thác nguồn nước, bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh, giảm thiểu sự phụ thuộc vào chế độ vận hành của thủy điện Hòa Bình. Khẩn trương rà soát, báo cáo Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh quy mô, công suất và lộ trình điều chỉnh quy hoạch các nhà máy nước (nếu cần thiết) trong trường hợp các nhà máy nước mặt, mạng lưới cấp nước không đảm bảo tiến độ để cấp nước liên tục, ổn định cho nhân dân.
![]() |
| Các địa phương khẩn trương rà soát nguồn nước, chủ động phương án đảm bảo phục vụ sản xuất, sinh hoạt trước nguy cơ khô hạn. |
Chỉ đạo tăng cường kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, hoạt động xả thải từ hoạt động sản xuất công nghiệp, làng nghề, nước thải sinh hoạt đô thị trên hệ thống các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê, sông Cầu và nguồn nước các hồ chứa thủy lợi, hệ thống thủy lợi có nhiệm vụ cấp nước sinh hoạt (Núi Cốc, Đại Lải, Yên Lập ,…và các hệ thống Bắc Hưng Hải, Bắc Nam Hà, An Kim Hải, Thủy Nguyên, Đa Độ, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo...) UBND các tỉnh Hưng Yên, Ninh Bình, thành phố Hải Phòng và các địa phương ở vùng ĐBSH chỉ đạo theo dõi chặt chẽ diễn biến xâm nhập mặn trên các sông (sông Hồng, sông Thái Bình, sông Ninh Cơ,...) để xây dựng, cập nhật kế hoạch lấy nước phù hợp, lưu ý việc đảm bảo số lượng, chất lượng nước cho các Nhà máy nước sạch, công trình cấp nước tập trung khai thác nước mặt cấp cho sinh hoạt, hoạt động sản xuất cho các địa phương ở hạ du.
Đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chủ động có phương án khai thác, sử dụng tối ưu nguồn nước trong thời gian đổ ải để rút ngắn thời gian và lượng nước xả từ các hồ chứa để phục vụ đổ ải, trong đó: Tổ chức rà soát các cửa lấy nước của hệ thống cống, trạm bơm khai thác nước từ hệ thống sông Hồng-Thái Bình để xác định khả năng lấy nước, trường hợp không bảo đảm cần có phương án khai thác/điều tiết nguồn nước thay thế hoặc lắp đặt các trạm bơm dã chiến để chủ động lấy nước.
Tổ chức rà soát, khoanh vùng các diện tích khó khăn về cấp nước tưới để có phương án bổ sung nguồn nước hoặc chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm giảm áp lực nguồn nước. Tổ chức vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi để lấy nước phục vụ đổ ải và tưới dưỡng theo đúng kế hoạch lấy nước do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông báo, hạn chế tối đa phát sinh các nhu cầu lấy nước gia tăng ngoài các đợt lấy nước tập trung.
Một số địa phương vùng triều gặp khó khăn khi xâm nhập mặn tăng cao như Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình nghiên cứu bổ sung các giải pháp tăng cường khả năng lấy nước, trữ nước khi độ mặn đảm bảo. Đối với các vùng có nguy cơ xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ cấp cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp đề nghị UBND các tỉnh Lai Châu, Sơn La, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước để có biện pháp chủ động ứng phó phù hợp như: rà soát, cắt giảm diện tích canh tác, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hạn chế phân phối tài nguyên nước cho các hoạt động sử dụng nhiều nước và chưa cấp thiết; quyết định sử dụng các nguồn nước mặt, nước dưới đất và các công trình cấp nước dự phòng trên địa bàn.
Khẩn trương, hoàn thiện các công trình điều tiết, trữ nước trong quy hoạch thủy lợi, quy hoạch về tài nguyên nước và các quy hoạch khác có liên quan. Rà soát và nhân rộng các mô hình tích trữ nước hiệu quả trong cộng đồng dân cư, đặc biệt ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Chỉ đạo việc rà soát, các công trình cấp nước tập trung, nhất là công trình khai thác nước trực tiếp trên sông không có hồ điều tiết, công trình phụ thuộc vào chế độ điều tiết của các hồ chứa thượng lưu để đảm bảo an toàn cấp nước nông thôn, đặc biệt tại các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên./.
Nguồn:Ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình mùa cạn
Có thể bạn quan tâm
Tin mới nhất
Hà Nội đổi mới xúc tiến, mở rộng thị trường khách quốc tế
Phái đoàn xúc tiến thương mại của Bộ Nông nghiệp Hoa Kì tham quan Nhà máy sữa của Vinamilk
Trường Đại học Điện lực: 60 năm vun đắp nguồn nhân lực cho ngành năng lượng
Cà Mau lên kịch bản hơn 167 tỷ đồng ứng phó hạn mặn do El Nino
Tây Ninh xác định các khu vực trọng điểm ứng phó hạn, mặn mùa khô
Đọc nhiều




