Giá xuất khẩu hạ nhiệt, kim ngạch không còn tăng theo sản lượng

Sau một năm 2025 bùng nổ nhờ giá cà phê thế giới ở mức cao kỷ lục, bức tranh xuất khẩu của ngành cà phê Việt Nam trong năm 2026 đã có nhiều thay đổi. Dù vẫn duy trì đà tăng về sản lượng, giá trị xuất khẩu lại suy giảm khi mặt bằng giá quốc tế điều chỉnh.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, riêng tháng 6/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 150 nghìn tấn cà phê, thu về 552,6 triệu USD. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lượng xuất khẩu đạt khoảng 1,1 triệu tấn, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, kim ngạch chỉ đạt 4,78 tỷ USD, giảm 14,4%.

Xuất khẩu cà phê Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,1 triệu tấn.

Sự trái ngược giữa sản lượng và kim ngạch phản ánh tác động rõ nét của việc giá xuất khẩu bình quân giảm sau giai đoạn tăng nóng. Khi thị trường bước vào chu kỳ điều chỉnh, mức tăng về khối lượng không còn đủ bù đắp cho sự sụt giảm của giá bán.

Bên cạnh yếu tố giá, thị trường cà phê toàn cầu cũng đang dần cân bằng trở lại khi triển vọng nguồn cung được cải thiện tại nhiều quốc gia sản xuất lớn. Điều này khiến áp lực cạnh tranh gia tăng và buộc các doanh nghiệp xuất khẩu phải thích ứng với mặt bằng giá mới.

Liên minh châu Âu (EU) vẫn là thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam, song nhu cầu giữa các quốc gia thành viên có sự phân hóa rõ rệt. Một số nước duy trì nhập khẩu ổn định, trong khi nhiều thị trường giảm mua do lượng tồn kho còn cao và sức tiêu dùng phục hồi chậm.

Ở chiều ngược lại, khu vực châu Á tiếp tục nổi lên là động lực tăng trưởng mới. Nhu cầu tiêu thụ tại các nền kinh tế Đông Bắc Á gia tăng nhờ thu nhập cải thiện, hệ thống bán lẻ hiện đại mở rộng và văn hóa tiêu dùng cà phê ngày càng phổ biến trong giới trẻ. Đây được xem là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường, giảm dần sự phụ thuộc vào các khu vực truyền thống.

Chuyển từ cạnh tranh về sản lượng sang cạnh tranh bằng giá trị

Các chuyên gia nhận định, dù giá cà phê thế giới đã có dấu hiệu phục hồi trong những ngày đầu tháng 7 do lo ngại nguồn cung gián đoạn cục bộ, xu hướng này khó duy trì lâu khi Brazil và Indonesia bước vào vụ thu hoạch mới với sản lượng dự kiến tăng đáng kể.

Brazil tiếp tục giữ vị trí quốc gia xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới, trong khi Indonesia được kỳ vọng phục hồi mạnh sau giai đoạn sản lượng sụt giảm. Nguồn cung bổ sung từ hai quốc gia này sẽ khiến thị trường quốc tế cạnh tranh gay gắt hơn trong nửa cuối năm.

Xuất khẩu cà phê của Việt Nam cần chuyển từ sản lượng sang giá trị.

Trong nước, giá cà phê vẫn duy trì ở mức cao so với nhiều năm trước, nhưng lượng hàng còn lại trong dân không nhiều. Nguồn cung hạn chế khiến doanh nghiệp phải đẩy mạnh thu mua để thực hiện các hợp đồng đã ký, làm gia tăng áp lực về chi phí vốn và dòng tiền.

Trong bối cảnh đó, chiến lược phát triển của ngành đang dần chuyển từ mở rộng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng. Nhiều doanh nghiệp tập trung phát triển các dòng sản phẩm có giá trị cao như cà phê rang xay, cà phê hòa tan, cà phê đặc sản (specialty coffee) và các sản phẩm chế biến sâu nhằm nâng hiệu quả xuất khẩu.

Song song với chế biến sâu, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế, mở rộng diện tích sản xuất bền vững, đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và thích ứng với các quy định môi trường ngày càng khắt khe tại các thị trường nhập khẩu cũng trở thành yêu cầu cấp thiết.

Về dài hạn, lợi thế cạnh tranh của cà phê Việt Nam sẽ không chỉ được đánh giá qua sản lượng hay vị trí trong nhóm các quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới, mà còn ở khả năng nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành cà phê duy trì thị phần và tạo dư địa tăng trưởng ổn định trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Nguồn:Xuất khẩu cà phê: Nâng giá trị gia tăng để giữ lợi thế cạnh tranh