Kinh tế Việt Nam vẫn ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực

Tại Hội thảo khoa học "Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới" diễn ra sáng 14/7, ông Nguyễn Anh Dương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cho biết kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn do căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran.

Những diễn biến này làm gia tăng biến động giá năng lượng, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và vận tải toàn cầu. Trong bối cảnh đó, cả Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đều dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2026 sẽ thấp hơn năm trước.

Chuyên gia vạch 3 kịch bản tăng trưởng: GDP Việt Nam năm 2026 có thể đạt 10%.

Trong khi đó, kinh tế Việt Nam vẫn ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực nhờ những chuyển biến trong điều hành và thực thi chính sách.

Theo ông Dương, khu vực công nghiệp tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) duy trì đà tăng trong 12 tháng liên tiếp, phản ánh hoạt động sản xuất tiếp tục cải thiện. Khu vực dịch vụ cũng phục hồi tích cực nhờ lượng khách du lịch quốc tế và nội địa gia tăng.

Chính sách tiền tệ được điều hành linh hoạt, giúp tăng trưởng tín dụng phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế. Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều chương trình tín dụng theo ngành hàng, hỗ trợ khu công nghiệp, khu chế xuất, góp phần mở rộng năng lực sản xuất. Đồng thời, tỷ giá tiếp tục được giữ ổn định dù đồng USD tăng giá trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, ông Dương cho rằng quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn.

Một trong những thách thức lớn là thị trường vốn chưa đáp ứng được nhu cầu của nền kinh tế. Doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn và chịu áp lực về chi phí tài chính.

"Dù vốn huy động qua thị trường chứng khoán đạt khoảng 174.000 tỷ đồng, tăng gần 45% so với cùng kỳ, quy mô này vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu đầu tư", ông Dương nhận định.

Bên cạnh đó, các cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh còn phát triển chậm. Khung pháp lý đối với tài chính dựa trên tài sản trí tuệ chưa hoàn thiện, trong khi quy mô tài chính xanh vẫn còn nhỏ so với nhu cầu chuyển đổi sang kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Về thương mại, dù mức nhập siêu khoảng 16,6 tỷ USD chưa phải là đáng lo nếu so với giai đoạn 2008-2011, nhưng mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế.

Ngoài ra, khu vực dịch vụ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng khi hơn 40% doanh nghiệp thành lập mới tập trung vào lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy và các ngành có hàm lượng công nghệ thấp, trong khi tài chính, logistics, khoa học công nghệ hay bảo hiểm vẫn tăng trưởng chậm.

Kịch bản tăng trưởng 10% cần thêm động lực từ đầu tư và AI

Đánh giá triển vọng năm 2026, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược xây dựng ba kịch bản tăng trưởng.

Theo đó, kịch bản rủi ro dự báo GDP tăng 8,2%; kịch bản cơ sở đạt 9,2%; còn kịch bản tích cực hướng tới mức tăng trưởng 10%.

Kịch bản tăng trưởng 10% cần thêm động lực từ đầu tư và AI.

Tương ứng với các kịch bản này, xuất khẩu được dự báo tăng lần lượt 16%, 18,5% và 22,5%, trong khi nhập khẩu có thể tăng từ 17,5% đến 25,5%.

Để đạt được kịch bản tăng trưởng cao nhất, ông Nguyễn Anh Dương cho rằng tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần tăng khoảng 14-15%, đồng thời mở rộng các kênh huy động vốn từ tín dụng, thị trường chứng khoán và các nguồn lực xã hội.

Song song với đó, cần nâng cao đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) thông qua đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông, dù AI đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm, số doanh nghiệp thực sự chứng minh được hiệu quả trong việc nâng cao năng suất vẫn còn ít, trong khi chi phí triển khai vẫn là rào cản lớn.

Đồng quan điểm, GS.TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, nhận định AI có thể trở thành động lực quan trọng giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng hai con số trong dài hạn.

Ông cho biết, nếu không tận dụng AI, nền kinh tế chỉ có thể duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 6,5%. Nếu đẩy nhanh ứng dụng, tăng trưởng có thể đạt khoảng 9%. Trong trường hợp AI được triển khai mạnh mẽ và lan tỏa rộng khắp nền kinh tế, Việt Nam có khả năng đạt mức tăng trưởng trên 10% trong giai đoạn 2027-2035.

"Mỗi năm chậm trễ có thể làm giảm khoảng 0,3-0,5 điểm phần trăm tăng trưởng tiềm năng trong dài hạn. Vì vậy, giai đoạn 2026-2028 cần được xem là 'thời điểm vàng' để ban hành và triển khai chiến lược quốc gia về AI", ông Đạt nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, nguồn lực nên được ưu tiên cho bốn lĩnh vực gồm công nghệ thông tin và truyền thông, tài chính - ngân hàng, khoa học - công nghệ và công nghiệp chế tạo. Đây là các ngành hiện chiếm khoảng 37% GDP nhưng có khả năng tạo ra hơn một nửa tác động của AI đối với nền kinh tế, qua đó lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác.

Ông cũng lưu ý, vấn đề không còn là có ứng dụng AI hay không, mà là triển khai nhanh đến đâu và với chiến lược như thế nào, bởi khoảng cách về tăng trưởng giữa các quốc gia sẽ ngày càng nới rộng nếu Việt Nam chậm chân sau năm 2027.

Nguồn:3 kịch bản GDP 2026: Điều gì quyết định mốc tăng trưởng 10%?