Theo báo The Australian ngày 6/7, đề xuất dự trữ khí đốt trong nước của đảng Lao động cầm quyền tại Australia có thể khiến thị trường khí đốt bờ Đông nước này dư cung trong ngắn hạn, song về lâu dài có nguy cơ kìm hãm đầu tư vào các nguồn cung mới, gây bất lợi cho hộ gia đình và các nhà sản xuất.

Theo mô hình kinh tế do ngành khí đốt ủy thác thực hiện, các doanh nghiệp và khách hàng phụ thuộc vào khí đốt có thể đối mặt thường xuyên hơn với tình trạng thiếu hụt nguồn cung, trước khi giá khí đốt tăng cao hơn.

Phân tích do công ty tư vấn Wood Mackenzie thực hiện cho Hiệp hội Các nhà sản xuất năng lượng Australia (Australian Energy Producers - AEP) cho rằng kế hoạch yêu cầu các nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) chuyển hướng lượng khí tương đương 20% khối lượng xuất khẩu sang thị trường nội địa sẽ tạo ra tình trạng dư cung cơ cấu hơn 200 petajoule/năm từ năm 2027. Theo báo cáo, mức dư cung này đủ để kéo giá xuống dưới ngưỡng cần thiết nhằm khuyến khích các dự án mới.

Mô hình trên được các nhà sản xuất sử dụng để phản đối kế hoạch của đảng Lao động, với lập luận rằng chính sách này có thể dẫn tới kết quả trái ngược mục tiêu đã đề ra.

Bộ trưởng Năng lượng liên bang Chris Bowen đã bác bỏ các kết luận trong báo cáo của Wood Mackenzie, cho rằng các giả định của báo cáo chưa tính đến những yếu tố quan trọng trong thiết kế chính sách hiện vẫn đang được hoàn thiện.

Chính phủ của Thủ tướng Anthony Albanese đã công bố dự thảo khung chính sách hồi tháng 5, đề xuất triển khai chương trình dự trữ khí đốt trên toàn quốc từ tháng 7/2027. Chính sách này nhằm tăng nguồn cung khí đốt trong nước và tạo sức ép giảm giá đối với các nhà sản xuất cũng như các hộ gia đình.

Wood Mackenzie nhận định, nếu đề xuất được triển khai gần như theo dự thảo, các nhà xuất khẩu LNG sẽ phải bán một lượng lớn khí đốt vào thị trường bờ Đông, nơi được dự báo vẫn bảo đảm nguồn cung đến đầu những năm 2030. Điều này có thể làm suy yếu các tín hiệu giá cần thiết để khuyến khích hoạt động thăm dò và đầu tư vào các mỏ mới.

Báo cáo lập luận rằng các nhà sản xuất chỉ phục vụ thị trường trong nước, hiện cung cấp khoảng hai phần ba nhu cầu khí đốt tại bờ Đông, sẽ khó cạnh tranh với các nhà xuất khẩu LNG buộc phải bán khí đốt bất kể giá cả. Báo cáo dự báo chi tiêu cho thăm dò sẽ chậm lại, các dự án mới trở nên kém hiệu quả về kinh tế và đầu tư duy trì sản lượng hiện có giảm.

Một số nhà phát triển lớn đã cảnh báo các dự án tiềm năng mới có thể bị hủy bỏ nếu chương trình này được triển khai.

Dù người tiêu dùng có thể được hưởng lợi từ giá thấp hơn trong giai đoạn đầu, mô hình dự báo cho rằng thị trường cuối cùng sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt cơ cấu khi các mỏ khí ở phía Nam cạn kiệt và nguồn cung thay thế không đủ. Theo dự báo, bờ Đông Australia có thể ngày càng phụ thuộc vào LNG nhập khẩu từ giữa những năm 2030, khiến người tiêu dùng khí đốt trong nước chịu tác động trực tiếp từ giá quốc tế, đồng thời làm suy yếu mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn.

Wood Mackenzie cũng cho rằng kế hoạch dự trữ chưa giải quyết thách thức cấp bách hơn mà Cơ quan Điều hành Thị trường Năng lượng Australia (AEMO) đã xác định, đó là nguy cơ thiếu hụt khí đốt vào mùa đông cao điểm tại các bang phía Nam. Theo báo cáo, chính sách này làm tăng khối lượng khí đốt tại Queensland nhưng không cải thiện công suất đường ống, kho chứa hoặc khả năng cung ứng ổn định cần thiết để đáp ứng nhu cầu tăng đột biến trong thời tiết lạnh.

Giám đốc điều hành AEP Samantha McCulloch cho biết mô hình dự báo đã xác nhận những lo ngại của ngành về việc khung đề xuất còn nhiều bất cập cơ bản.

Trong khi đó, các doanh nghiệp sử dụng nhiều khí đốt dường như ủng hộ chính sách này và đã đề nghị chính phủ bác bỏ các yêu cầu miễn trừ.

“Phương án được đề xuất cuối cùng sẽ khiến giá khí đốt đối với các nhà sản xuất Australia tăng cao hơn, vì nó sẽ làm suy giảm đầu tư vào nguồn cung tương lai, giảm cạnh tranh và gia tăng nguy cơ phụ thuộc vào LNG nhập khẩu đắt đỏ hơn đối với các bang phía Nam”, bà McCulloch nói.

Bà cho rằng chính phủ nên thiết kế lại khung pháp lý để nghĩa vụ dự trữ phản ánh sát hơn nhu cầu trong nước, bảo vệ đầy đủ các hợp đồng xuất khẩu hiện có, đồng thời cho phép lượng khí đốt xuất khẩu đã được chào bán cho người mua trong nước nhưng không được mua sẽ không bị xử phạt.

Trong các khuyến nghị, AEP kêu gọi chính phủ thay thế cơ chế phê duyệt hằng năm của bộ trưởng bằng một chế độ tuân thủ dựa trên hiệu quả hoạt động trong nhiều năm; công bố mô hình kinh tế riêng làm cơ sở cho chính sách; và trên thực tế miễn trừ Tây Australia cùng Vùng lãnh thổ Bắc Australia. Hiệp hội này cũng đề nghị đẩy nhanh các phê duyệt môi trường và mở thêm diện tích khai thác nhằm khuyến khích bổ sung nguồn cung khí đốt.

Báo cáo của Wood Mackenzie cảnh báo khung pháp lý được đề xuất cũng có thể tạo rủi ro về chủ quyền, do trao cho các bộ trưởng quyền quyết định rộng rãi đối với nghĩa vụ cung ứng trong nước hằng năm và phê duyệt xuất khẩu, qua đó có thể khiến Australia trở thành điểm đến kém hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư. Báo cáo ước tính xuất khẩu LNG của Queensland có thể bị cắt giảm đáng kể trong một kịch bản, làm giảm doanh thu xuất khẩu và nguồn thu thuế của bang, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín của Australia với tư cách nhà cung cấp đáng tin cậy cho khách hàng châu Á.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen cho rằng báo cáo trên có nhiều sai sót và được tài trợ bởi các nhóm lợi ích muốn né tránh nghĩa vụ đối với người dân Australia. Cũng theo ông, báo cáo không phản ánh chính sách của chính phủ và đưa ra những giả định thiếu thực tế.

Nguồn:Australia đối mặt bài toán cân bằng thị trường khí đốt