Thời gian qua, chính quyền và người dân Bắc Ninh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, góp phần giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường nông thôn. Tại nhiều địa phương, các bể chứa chuyên dụng được bố trí ngay trên đồng ruộng để người dân thuận tiện thu gom bao bì, chai lọ sau khi phun thuốc.

Song song với đó, các cơ quan chuyên môn tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, không vứt bao bì xuống kênh mương, bờ ruộng hoặc đốt, chôn lấp tùy tiện. Sau khi thu gom, lượng chất thải này được phân loại, tập kết và chuyển giao cho các đơn vị có chức năng xử lý theo đúng quy định về chất thải nguy hại.

Theo thống kê của ngành Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh, mỗi năm nông dân toàn tỉnh sử dụng khoảng 200 tấn hóa chất bảo vệ thực vật các loại để phòng trừ sâu bệnh. Với khối lượng này, nếu không được thu gom, lượng vỏ chai, bao bì tồn dư có thể trở thành nguy cơ lớn cho môi trường sống và sức khỏe cộng đồng.

Do đó, việc nhân rộng các mô hình cánh đồng không bao bì thuốc bảo vệ thực vật đã tạo chuyển biến tích cực về nhận thức và hành động của người dân, góp phần cải thiện cảnh quan đồng ruộng, bảo vệ nguồn nước, đất canh tác và hướng đến xây dựng nền nông nghiệp an toàn, thân thiện với môi trường.

Theo chia sẻ của người dân thuộc tổ dân phố Đồng Chuế, phường Nhân Hòa, trên diện tích 2 mẫu ruộng cấy lúa và trồng rau màu, trước đây, khi thực hiện phun thuốc phòng trừ sâu bệnh hại, người dân thường vứt bỏ ngay chai lọ, vỏ bao bì xuống kênh mương. Tuy nhiên, sau khi được Hội Nông dân phường phổ biến, tuyên truyền việc làm này có thể gây ô nhiễm môi trường nước, đất, ảnh hưởng đến sức khỏe con người, người dân đã chủ động gom toàn bộ rác thải nông nghiệp bỏ vào các bể chứa do Chi hội Nông dân lắp đặt ngay đầu mỗi cánh đồng.

Khi sử dụng xong, cần thu gom, bỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật đúng nơi quy định. (Ảnh minh hoạ).

Đại diện Hội Nông dân phường Nhân Hòa cho biết, từ vụ mùa năm 2023, Hội Nông dân phường triển khai thí điểm mô hình “Cánh đồng không bao bì thuốc bảo vệ thực vật” tại hai tổ dân phố Bất Phí và Cung Kiệm. Cùng với tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom, xử lý vỏ bao bì đúng cách, địa phương đã xã hội hóa việc lắp đặt các bể thu gom tại những vị trí thuận tiện.

Rác thải gom được đưa đi xử lý theo đúng quy trình tập trung. Đến nay, địa phương đã nhân rộng được hơn 300 bể thu gom, phục vụ khoảng 60% diện tích canh tác trên địa bàn. Bên cạnh đó, lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh chia sẻ, từ năm 2023 đến nay, Hội Nông dân tỉnh đã phát động phong trào xây dựng mô hình “Cánh đồng không bao bì thuốc bảo vệ thực vật” tới 100% cơ sở Hội trên địa bàn. Mô hình đã làm chuyển biến sâu sắc nhận thức của cán bộ, hội viên, hạn chế tình trạng vứt rác bừa bãi ra đồng ruộng, góp phần bảo vệ môi trường nông nghiệp.

Mặc dù phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đóng vai trò quan trọng trong gieo trồng, nâng cao năng suất, chất lượng hàng hóa nông sản, tuy nhiên việc sử dụng và thải bỏ bao bì không đúng quy định đang tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm đất, nguồn nước và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Do đó, thu gom, xử lý bao bì sau sử dụng là giải pháp thiết thực nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường nông nghiệp.

Cùng với việc đẩy mạnh công tác thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật thời gian qua, các cơ quan chức năng đã phối hợp, quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng lưu thông trên thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trước đó, tại Thông tư liên tịch số 05/2016/TTLT-BNNPTNT-BTNMT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã có hướng dẫn việc thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.

Theo quy định, bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng phải được thu gom và đưa vào các bể chứa chuyên dụng, không được vứt bỏ trên đồng ruộng hoặc môi trường. Bể chứa cần được bố trí tại vị trí thuận tiện như ven đường nội đồng, gần khu vực pha chế thuốc nhưng không ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt, khu dân cư và cảnh quan nông thôn.

Tỉnh Bắc Ninh tăng cường thu gom vỏ, bao thuốc bảo vệ thực vật, hướng dẫn người dân bỏ rác thải nông nghiệp đúng nơi quy định. (Ảnh: CTT).

Bể phải được làm từ vật liệu bền, chống ăn mòn, chống thấm, không rò rỉ, có nắp đậy kín, đảm bảo không bị xê dịch do mưa gió hoặc ngập lụt. Bên ngoài bể phải ghi rõ dòng chữ “Bể chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng” và gắn biểu tượng cảnh báo chất thải nguy hại theo tiêu chuẩn hiện hành. Số lượng bể được bố trí phù hợp với diện tích canh tác và mức độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, tối thiểu 1 bể/3 ha cây trồng hàng năm hoặc 1 bể/10 ha cây trồng lâu năm có sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Sau khi thu gom, bao gói được lưu giữ trong bể hoặc khu vực lưu chứa tập trung (khi cần thiết) trước khi vận chuyển đến đơn vị có chức năng xử lý theo đúng quy định.

Hiệu quả từ công tác thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật cho thấy việc bảo vệ môi trường nông nghiệp chỉ có thể đạt kết quả bền vững khi có sự tham gia đồng bộ của chính quyền, ngành chuyên môn và người dân. Mỗi bao bì được thu gom đúng nơi quy định không chỉ giảm nguy cơ phát tán hóa chất ra môi trường mà còn góp phần giữ gìn hệ sinh thái đồng ruộng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng sản xuất nông nghiệp.

Thực tế tại Bắc Ninh cũng cho thấy, khi các mô hình được triển khai gắn với tuyên truyền, hướng dẫn, ý thức bảo vệ môi trường đã có những chuyển biến rõ rệt. Những cánh đồng sạch hơn, kênh mương hạn chế rác thải độc hại và cảnh quan nông thôn được cải thiện là những kết quả thiết thực từ cách làm này. Đây cũng là nền tảng để địa phương tiếp tục lan tỏa các mô hình sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn và xây dựng những vùng sản xuất xanh, góp phần phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, hiệu quả và thân thiện hơn với hệ sinh thái tự nhiên.

Nguồn:Bắc Ninh: Tăng cường thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật