Là địa phương sở hữu nhiều hệ sinh thái đặc trưng từ rừng tự nhiên, vùng ven biển đến các khu bảo tồn biển, TP.Đà Nẵng đang đẩy mạnh các giải pháp bảo vệ đa dạng sinh học gắn với phát triển kinh tế cộng đồng. Thay vì chỉ tập trung vào công tác bảo tồn, thành phố khuyến khích người dân tham gia khai thác hợp lý các nguồn tài nguyên sinh học, qua đó tạo thêm sinh kế và nâng cao ý thức gìn giữ môi trường.

Trong số đó, hoạt động khai thác và sử dụng rong biển theo hướng bền vững đang được quan tâm như một mô hình vừa mang lại giá trị kinh tế, vừa góp phần bảo vệ hệ sinh thái biển. Rong biển không chỉ là nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến thực phẩm, dược liệu và mỹ phẩm mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nơi cư trú cho nhiều loài sinh vật biển.

Rong mơ đóng vai trò thiết yếu đối với hệ sinh thái ven biển khi là nơi trú ngụ, bãi đẻ và nguồn thức ăn của nhiều loài hải sản. Thời gian qua, loài thực vật này mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân thông qua việc cung ứng nguyên liệu cho ngành dược phẩm, mỹ phẩm và thực phẩm. Theo lãnh đạo UBND xã Tam Hải, địa phương đặc biệt chú trọng tuyên truyền người dân khai thác đúng vụ, tuyệt đối không tận thu rong mơ non.

Người dân TP.Đà Nẵng khai thác rong mơ.

Các tổ cộng đồng đã được thành lập để vừa khai thác vừa bảo vệ, đồng thời tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm trường hợp vi phạm. Mục tiêu là đảm bảo sản lượng và chất lượng để người dân có thu nhập ổn định, đồng thời tích cực tham gia bảo tồn đa dạng sinh học biển. Theo số liệu từ UBND xã Tam Hải, vùng biển này hiện sở hữu gần 78,4ha thảm cỏ biển, 196,7ha san hô và 110ha rừng ngập mặn.

Đây là nơi quy tụ 173 loài san hô cứng, 174 loài cá rạn, 44 loài động vật không xương sống và 66 loài rong biển, mang lại giá trị kinh tế chủ lực cho cư dân xã đảo. Hệ sinh thái này đóng vai trò là bãi đẻ, nơi ương giống tự nhiên, giúp duy trì cân bằng sinh thái và thúc đẩy nghề nuôi trồng hải sản. Tuy nhiên, áp lực từ phát triển kinh tế - xã hội cùng tác động thiên nhiên đang đe dọa nghiêm trọng đến môi trường biển.

Thời gian tới, địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng và cơ quan nghiên cứu để điều tra toàn diện tài nguyên, từ đó triển khai các giải pháp bảo tồn, phục hồi đa dạng sinh học gắn với mục tiêu phát triển bền vững.

Bảo tồn hệ sinh thái được toàn TP.Đà Nẵng đẩy mạnh triển khai. Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, tính đến cuối tháng 5/2026, Ban Quản lý đã thu gom và xử lý 130 cá thể sao biển gai.

Con số này phản ánh xu hướng gia tăng trở lại của loài chuyên ăn san hô tại xã đảo Tân Hiệp. Lãnh đạo Ban quản lý cho biết, toàn bộ sao biển gai sau khi phát hiện được thu gom bằng dụng cụ chuyên dụng và tiêu hủy bằng hình thức chôn lấp để ngăn chặn nguy cơ tái phát tán. Thời gian tới, công tác giám sát sẽ được tăng cường tại các khu vực trọng điểm như Hòn Lá, Hòn Khô, Hòn Mồ, Bãi Bắc, Bãi Xếp...

Đơn vị sẽ phối hợp với các doanh nghiệp lặn biển tổ chức chiến dịch bảo vệ rạn san hô kết hợp thu gom rác thải đại dương. Việc kiểm soát sao biển gai không chỉ bảo vệ hệ sinh thái mà còn duy trì nguồn lợi hải sản, thúc đẩy du lịch sinh thái và đảm bảo sinh kế lâu dài cho người dân.

Tuy nhiên, dù được bảo vệ nghiêm ngặt, Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm vẫn đối mặt với nguy cơ suy thoái rạn san hô, thảm cỏ biển và đa dạng sinh vật. Nguyên nhân chủ yếu đến từ ô nhiễm nguồn nước theo dòng chảy lưu vực sông, rác thải đại dương và áp lực từ hoạt động du lịch lên nguồn nước sạch cùng hệ sinh thái rừng - biển.

Bên cạnh đó, tình trạng khai thác hải sản trái phép bằng phương thức hủy diệt của ngư dân vãng lai cũng khiến nguồn lợi sụt giảm nghiêm trọng. Trước thực trạng này, lãnh đạo Ban quản lý Khu bảo tồn nhấn mạnh tính cấp thiết của việc quản lý và phục hồi tài nguyên.

Chính quyền TP.Đà Nẵng đẩy mạnh công tác bảo vệ, bảo tồn rạn san hô tại Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm.

Theo đó, ngành chức năng sẽ triển khai các chương trình làm giàu rừng, nâng cao chất lượng rạn san hô và ứng dụng công nghệ phục hồi thảm cỏ biển. Song song đó, các mô hình sinh kế bền vững sẽ được thúc đẩy nhằm cải thiện đời sống cộng đồng và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Bảo vệ nguồn lợi biển Cù Lao Chàm, thúc đẩy tái tạo đa dạng sinh học gắn với sinh kế bền vững là nhiệm vụ trọng tâm. Định hướng của thành phố là xây dựng một Đà Nẵng xanh, bền vững, thiết lập mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Lãnh đạo thành phố đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan kiểm soát chặt chẽ nguồn gây ô nhiễm, bảo vệ cảnh quan và giá trị sinh thái tại Cù Lao Chàm. Đồng thời công tác truyền thông được chú trọng nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi bảo tồn tài nguyên, hướng tới phát triển kinh tế từ biển có trách nhiệm, với sự tham gia tích cực của cộng đồng cư dân. Việc kết hợp bảo tồn với các hoạt động phát triển kinh tế cộng đồng đang tạo ra sự thay đổi trong nhận thức cũng như cách thức khai thác tài nguyên tại TP.Đà Nẵng. Những mô hình như khai thác rong biển theo hướng có kiểm soát, phát triển du lịch sinh thái hay sử dụng các sản phẩm từ hệ sinh thái tự nhiên đã góp phần gia tăng giá trị kinh tế mà không làm suy giảm nguồn tài nguyên.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực phát triển ngày càng lớn, đa dạng sinh học không chỉ là tài sản môi trường mà còn là nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế nếu được quản lý hợp lý. Đối với Đà Nẵng, việc duy trì các hệ sinh thái gắn với tạo sinh kế cho cộng đồng ven biển, miền núi và vùng đệm các khu bảo tồn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên thiên nhiên. Khai thác tài nguyên theo hướng bền vững sẽ là hướng đi đúng đắn trong công tác bảo tồn và tạo sinh kế bền vững, hiệu quả.

Nguồn: Bảo vệ đa dạng sinh học gắn với phát triển sinh kế cộng đồng