Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Đồng Nai là vùng sinh thái đặc biệt quan trọng, giữ vai trò trọng tâm trong bảo tồn đa dạng sinh học của khu vực Đông Nam Bộ. Với diện tích rừng lớn, hệ sinh thái phong phú và nhiều loài động, thực vật quý hiếm, nơi đây không chỉ là “lá phổi xanh” mà còn là nguồn lực tự nhiên quý giá cho phát triển bền vững. Trước áp lực đô thị hóa, khai thác tài nguyên và biến đổi khí hậu, việc bảo tồn rừng phải gắn chặt với việc phát huy tiềm năng sinh quyển.

Theo đó, thời gian qua, tỉnh Đồng Nai tập trung tăng cường quản lý, bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng xâm hại tài nguyên, đồng thời đẩy mạnh phục hồi rừng, bảo vệ các sinh cảnh tự nhiên. Song song đó là khai thác hợp lý các giá trị của Khu Dự trữ Sinh quyển thông qua phát triển du lịch sinh thái, giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học và sinh kế bền vững cho cộng đồng dân cư vùng đệm.

Cách tiếp cận này giúp vừa bảo vệ hệ sinh thái, vừa tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao đời sống người dân gắn với rừng. Đáng chú ý, Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai nằm trong hệ thống rừng đặc dụng và di sản văn hóa của Việt Nam - một trong 3 vùng lõi của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới tại Đồng Nai với tổng diện tích tự nhiên trên 100 nghìn ha.

Trong năm 2025, đơn vị đã thực hiện tốt phương án quản lý bảo vệ rừng, phương án phòng cháy chữa cháy rừng mùa khô 2024-2025. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan tổ chức lực lượng tuần tra bảo vệ rừng.

Qua đó, đã phát hiện, tháo gỡ, phá bỏ tại rừng gần 3.500 sợi bẫy các loại, trên 250 bẫy kẹp và hàng trăm bẫy lò xo, bẫy vòng, lưới bẫy, lồng bẫy sóc, lồng xếp...Bên cạnh đó, đơn vị cũng đã tuyên truyền, yêu cầu trên 1.790 lượt người vào rừng trái phép ra khỏi rừng; lập hồ sơ xử lý 32 vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp.

Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai có hệ sinh thái đa dạng.

Trong năm qua, đơn vị cũng đã thực hiện chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng cho các hộ dân nhận khoán với tổng số tiền gần 696,4 triệu đồng. Về hoạt động của Ban Quản lý Khu Dự trữ Sinh quyển Đồng Nai, trong năm 2025 đã tổ chức 4 lớp tập huấn về tăng cường năng lực thể chế với trên 200 học viên tham gia.

Tổ chức nhiều hội nghị, hoạt động về truyền thông, giáo dục môi trường như: rung chuông vàng, trại xanh Đồng Nai, giải chạy đường đua xanh... Bên cạnh đó, đã tham gia ký kết nhiều bản thỏa thuận hợp tác giữa Khu Dự trữ Sinh quyển Đồng Nai với các đơn vị trong và ngoài nước. Trong năm 2026, Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai tiếp tục thực hiện công tác chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành theo kế hoạch.

Rà soát, chỉnh lý, phân loại hồ sơ, tài liệu để đưa vào lưu trữ cơ quan, lưu trữ lịch sử tỉnh. Bên cạnh đó, thực hiện tốt các phương án quản lý bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, dịch vụ môi trường rừng đã được cấp thẩm quyền phê duyệt. Thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học tại khu bảo tồn.

Đối với phương hướng, nhiệm vụ thời gian tới, lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Nai lưu ý, cần chú trọng nâng cao công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ; khẩn trương thực hiện tuyển dụng, bố trí biên chế bảo đảm đủ số lượng theo yêu cầu nhiệm vụ.

Với công tác bảo vệ rừng, cần tập trung xây dựng các đề án, dự án đầu tư cơ sở hạ tầng, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm tăng cường, nâng cao hiệu quả nhiệm vụ quản lý, bảo vệ, phát triển rừng. Về phát triển du lịch, Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai cần tập trung triển khai tốt Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí của Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai (giai đoạn 2021-2030).

Nâng cao công tác bảo tồn, bảo vệ được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của Ban quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai. (Ảnh minh hoạ).

Đồng thời tiếp tục thực hiện nghiêm túc, đúng quy định các hợp đồng thuê môi trường rừng. Về hoạt động của Ban Quản lý Khu Dự trữ Sinh quyển Đồng Nai, tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với các Khu Dự trữ Sinh quyển trong nước và quốc tế; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam trong công tác tham vấn đối với dự án tuyến đường giao thông kết nối qua khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai. Việc gắn bảo tồn rừng với phát huy tiềm năng Khu Dự trữ Sinh quyển Đồng Nai là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển bền vững hiện nay.

Lãnh đạo Khu Bảo tồn khẳng định, nhiều năm nay, Khu Bảo tồn luôn xác định rõ nhiệm vụ bảo vệ và phát triển rừng. Đặc biệt, từ khi được UNESCO công nhận Khu Bảo tồn là Khu Dự trữ sinh quyển thứ 580 của thế giới vào năm 2011, Khu Bảo tồn càng nâng cao tinh thần trách nhiệm, tiếp tục duy trì các chính sách bảo tồn, gìn giữ, bảo vệ môi trường với các cơ chế bảo vệ và quản lý các loài động vật, đặc biệt là các loài động vật quý hiếm. Đó là những cơ hội lớn để Đồng Nai hướng tới mục tiêu net zero vào năm 2050.

Trong bối cảnh môi trường toàn cầu chịu nhiều sức ép, những khu sinh quyển không chỉ là không gian bảo tồn thiên nhiên mà còn là nền tảng cho mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và du lịch sinh thái. Để đạt hiệu quả lâu dài, tỉnh Đồng Nai cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý rừng, nâng cao năng lực cho lực lượng bảo vệ rừng, tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ trong giám sát tài nguyên.

Đồng thời, việc thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương sẽ góp phần quan trọng, bởi người dân vừa là chủ thể bảo vệ rừng, vừa là đối tượng thụ hưởng từ các giá trị sinh thái mang lại. Do đó, khi công tác bảo tồn và phát triển được đặt trong mối quan hệ hài hòa, Khu Dự trữ Sinh quyển Đồng Nai nói chung và Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai nói riêng sẽ giữ vững vai trò “lá phổi xanh” của vùng Đông Nam Bộ, đồng thời trở thành động lực cho tăng trưởng xanh, nâng cao hình ảnh của địa phương trong chiến lược phát triển bền vững quốc gia.

Đây chính là con đường lâu dài, bền chắc để Đồng Nai vừa giữ được rừng, vừa phát huy hiệu quả giá trị sinh quyển, từ đó góp phần quan trọng trong quá trình bảo tồn, bảo vệ tính đa dạng sinh học tự nhiên.

Nguồn: Bảo vệ, phát huy tiềm năng tại Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai