Kinh tế tuần hoàn là chuỗi các hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng, tái tạo nguồn tài nguyên hiệu quả nhất để phát triển bền vững. Các hoạt động này dựa trên nguyên tắc tái sử dụng các nguồn năng lượng qua khả năng linh động, đa dạng, tạo nên những mối quan hệ và những vòng phản hồi.

Thời gian qua, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân ở thành phố Cần Thơ đã chủ động chuyển đổi theo hướng xanh với các mô hình như sản xuất lúa chất lượng cao phát thải thấp, nông nghiệp tuần hoàn, canh tác hữu cơ, chăn nuôi không kháng sinh, ứng dụng năng lượng tái tạo và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để tạo giá trị gia tăng.

Với diện tích gieo trồng lúa năm 2025 đạt trên 720.000 ha và sản lượng hơn 4,6 triệu tấn, trên địa bàn thành phố phát sinh khối lượng lớn rơm rạ sau thu hoạch. Tận dụng lợi thế tự nhiên và vị trí trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long, thành phố đã phát triển diện tích trồng nấm rơm lên tới hơn 1.000 ha, đạt sản lượng ước tính trên 10.000 tấn mỗi năm.

Nghề làm nấm hiện phủ rộng khắp các vùng sản xuất lúa trọng điểm như Thốt Nốt, Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Mỹ Tú, Thạnh Trị, Ngã Năm… Chu kỳ sản xuất ngắn, khả năng tận dụng đất trống quanh nhà hoặc xen canh với các vụ lúa đưa nghề trồng nấm rơm mang lại thu nhập ổn định cho người dân.

Nhiều địa phương tận dụng nguồn rơm sau thu hoạch phát triển nghề trồng nấm (Ảnh: KT).

Theo anh Lê Văn Trung (xã Mỹ Phước) với kinh nghiệm làm nấm từ năm 2000 chia sẻ, mỗi năm anh sử dụng khoảng 20.000 cuộn rơm mua từ An Giang, Đồng Tháp với chi phí đầu tư rơm khoảng 400 triệu đồng. Bình quân mỗi tháng gia đình anh thu hoạch khoảng 800 kg nấm; mùa thuận có thể bán được cả tấn mỗi tháng. Với giá bán trung bình từ 45.000 đến 50.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí rơm và công sức, anh Trung thu lãi khoảng 300 triệu đồng/năm. Thị trường nấm rơm biến động mạnh theo mùa và dịp lễ, Tết.

Bên cạnh giá trị kinh tế trực tiếp, nghề trồng nấm rơm giữ vai trò quan trọng trong mô hình kinh tế tuần hoàn và phát triển nông nghiệp xanh phát thải thấp. Trước đây, thói quen đốt rơm rạ trực tiếp trên đồng sau thu hoạch không chỉ lãng phí tài nguyên mà còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Việc thu gom rơm làm nấm đã giải quyết triệt để bài toán này.

Trăn trở trước cảnh lá dứa bị đốt bỏ dễ gây ô nhiễm môi trường sau mỗi vụ thu hoạch, ông Phạm Văn Nương ở xã Hỏa Lựu đã tìm cách thu gom, xử lý để tạo sợi tơ dứa phục vụ cho ngành dệt may. Sáng kiến này vừa giúp nhiều nông dân có thêm việc làm, thu nhập ổn định vừa mở ra hướng phát triển bền vững cho vùng dứa Cầu Đúc.

HTX Sản xuất, thương mại, dịch vụ Cần Thơ Farm phát triển cơ sở sản xuất tơ từ lá dứa.

Để làm ra sợi dứa chất lượng phải tuyển chọn lá dứa già, đủ độ dài theo yêu cầu kỹ thuật, thường khoảng 40 đến 50cm trở lên. Dứa Cầu Đúc có lá đạt chất lượng hơn so với một số giống dứa khác. Sau khi thu mua về, lá dứa phải trải qua nhiều công đoạn xử lý như ép, đánh sợi, cắt tỉa bỏ những phần còn bám dính trên sợi tơ.

Tơ dứa sau đó được rửa qua nhiều nước cho sạch rồi đưa vào máy ly tâm sấy khô và đem phơi nắng. Khi sợi tơ dứa khô đạt yêu cầu sẽ được đóng gói bán cho công ty để sản xuất sợi phục vụ ngành dệt may. Với cách làm này, cứ 60kg lá dứa tươi sẽ cho ra khoảng 1kg sợi dứa khô thành phẩm. Hiện nay, HTX bán sợi dứa khô với giá 160.000-170.000 đồng/kg.

Theo ông Nương, trung bình 1.000m² trồng dứa sẽ thu được khoảng 1,5-2 tấn lá. Khi lá dứa được thu gom và bán cho HTX với giá 1.000 đồng/kg, nông dân không chỉ có thêm thu nhập mà còn tiết kiệm được 800.000 đến 1 triệu đồng/1.000 m² chi phí thuê nhân công dọn dẹp, đồng thời môi trường cũng ít bị ảnh hưởng. Lượng lá dứa bỏ xuống nước cũng được giảm đáng kể, góp phần bảo vệ môi trường.

Với việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp hiệu quả, các mô hình đang cho thấy một hướng tiếp cận mới đối với sản xuất nông nghiệp. Khi phụ phẩm được tái sử dụng, công nghệ được đưa vào quy trình và đầu ra từng bước được kết nối, giá trị sản xuất có thêm dư địa để nâng lên. Định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ứng dụng khoa học-công nghệ đang được các địa phương từng bước cụ thể hóa, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, giảm chất thải và phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững./.

Nguồn:Cần Thơ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp