Theo UBND TP. HCM, hệ thống sông, suối, kênh, rạch và hồ trên địa bàn thành phố không chỉ có vai trò điều tiết nước, giảm ngập, cải thiện vi khí hậu mà còn là nguồn cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất, giao thông thủy, phát triển du lịch và duy trì hệ sinh thái. Tuy nhiên cùng với tốc độ đô thị hóa, gia tăng dân số và phát triển công nghiệp, môi trường nước mặt đã và đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các nguồn nước thải.

Qua kết quả quan trắc tại các sông, suối, kênh rạch và hồ nội thành trong giai đoạn 2021-2025 cho thấy, chất lượng nước mặt trên toàn địa bàn thành phố nhìn chung vẫn dao động từ mức trung bình đến rất tốt. Xu hướng phân hóa ngày càng rõ nét giữa các sông, hồ đầu nguồn với các tuyến kênh, rạch nội đô thành phố. Theo dự báo, đến năm 2030, cùng với mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 8,5-9%/năm, tỷ lệ đô thị hóa trên 90% và quy mô dân số khoảng 11 triệu người, lượng nước thải phát sinh sẽ tiếp tục gia tăng. Nếu không kiểm soát tốt các nguồn thải, chất lượng nước mặt sẽ có nguy cơ suy giảm mạnh hơn trong những năm tới.

TP. HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 thu gom, xử lý tập trung 80% lượng nước thải đô thị; 85-90% điểm quan trắc trên lưu vực sông Đồng Nai có chỉ số chất lượng nước đạt từ mức trung bình trở lên; 100% khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường; đồng thời, đảm bảo 100% cơ sở thuộc diện bắt buộc lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục và truyền dữ liệu trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường.

TP. HCM triển khai đồng bộ giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn thải nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước.

Để thực hiện các mục tiêu đề ra, UBND TP.HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ xử lý nước thải; hoàn thiện quy trình quản lý hệ thống quan trắc nước thải tự động; tăng cường kiểm tra các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm và không xem xét cấp phép đối với các dự án xả nước thải trực tiếp vào các nguồn nước đã hết khả năng chịu tải nếu không đáp ứng yêu cầu.

Sở Xây dựng TP. HCM được giao đẩy nhanh đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị, phát triển các mô hình xử lý nước thải phi tập trung, cải tạo và nạo vét các tuyến sông, kênh, rạch ô nhiễm. Thành phố cũng sẽ tiếp tục duy trì mạng lưới 254 điểm quan trắc chất lượng nước mặt, từng bước số hóa dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo ô nhiễm và công khai thông tin chất lượng nước đến cộng đồng.

Danh mục nguồn nước mặt nội tỉnh trên địa bàn TP. HCM vừa được ban hành với 4.190 sông, suối, kênh, rạch và 99 hồ, ao, đầm tự nhiên và nhân tạo. Nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ nguồn nước, UBND TP. HCM xác định rõ các nhiệm vụ đối với sở, ngành, địa phương.

Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối rà soát, cập nhật, tham mưu điều chỉnh Danh mục nguồn nước mặt nội tỉnh khi cần thiết hoặc khi có thay đổi theo quy định của pháp luật; tổng hợp, quản lý, lưu trữ, cung cấp thông tin, số liệu liên quan phục vụ công tác quản lý nhà nước về tài nguyên nước và xây dựng kịch bản nguồn nước.

Theo dõi, tổng hợp tình hình khai thác, sử dụng tài nguyên nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, cấp nước thô cho sinh hoạt từ hệ thống công trình thủy lợi; quản lý, vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi thuộc phạm vi quản lý của Thành phố nhằm chủ động điều tiết, tích trữ nguồn nước, bảo đảm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước tối thiểu trong trường hợp xảy ra hạn hán, thiếu nước; đồng thời thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến bảo đảm an toàn đập, hồ chứa thủy lợi theo quy định.

Tổ chức theo dõi, quan trắc, giám sát, tổng hợp thông tin về tình hình khai thác, sử dụng, bảo vệ tài nguyên nước; phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan trong công tác cảnh báo, phòng ngừa, ứng phó sự cố ô nhiễm nguồn nước, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và các hiện tượng bất thường liên quan đến tài nguyên nước trên địa bàn Thành phố. Tổng hợp, cung cấp thông tin về nhu cầu sử dụng nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, cấp nước thô cho sinh hoạt; các thời kỳ sử dụng nước gia tăng; khu tưới và các khu vực thường xuyên xảy ra hạn hán, thiếu nước trên địa bàn Thành phố, phục vụ công tác quản lý, điều hòa, phân phối tài nguyên nước.

UBND Thành phố giao Sở Xây dựng rà soát, cập nhật các nội dung liên quan đến cấp nước sinh hoạt trong quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn và các quy hoạch có liên quan; bảo đảm phù hợp với quy hoạch tài nguyên nước, thủy lợi và phòng, chống thiên tai. Theo dõi, tổng hợp tình hình khai thác, sử dụng tài nguyên nước phục vụ cấp nước sinh hoạt trên địa bàn Thành phố; định kỳ hằng năm, trước ngày 31 tháng 12, gửi báo cáo về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp theo quy định.

Sở Công Thương quản lý, theo dõi việc khai thác, sử dụng tài nguyên nước trong lĩnh vực công thương; cung cấp thông tin, số liệu liên quan thuộc phạm vi quản lý phục vụ công tác xây dựng kịch bản nguồn nước, điều hòa, phân phối tài nguyên nước; phối hợp trong công tác quản lý, vận hành công trình khai thác, sử dụng tài nguyên nước, bảo đảm an toàn đập thuộc phạm vi quản lý và thực hiện các nhiệm vụ khác.

UBND các phường, xã, đặc khu tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về tài nguyên nước và nội dung Danh mục nguồn nước mặt nội tỉnh trên địa bàn; nâng cao nhận thức của tổ chức, cá nhân trong công tác bảo vệ tài nguyên nước, khai thác, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và thực hiện các biện pháp bảo vệ nguồn nước mặt theo quy định. Thực hiện các biện pháp bảo vệ tài nguyên nước trên địa bàn; phối hợp với cơ quan, tổ chức quản lý công trình quan trắc, giám sát tài nguyên nước, công trình khai thác, sử dụng nước, xả nước thải vào nguồn nước trong công tác bảo vệ công trình và bảo vệ nguồn nước mặt nội tỉnh.

Bảo vệ chất lượng nguồn nước mặt là nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương.

Theo dõi, phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các trường hợp gây ô nhiễm nguồn nước, sự cố ô nhiễm nguồn nước và các hành vi khai thác, sử dụng tài nguyên nước không đúng quy định; tham gia thực hiện các biện pháp phòng, chống và khắc phục tác hại do nước gây ra trên địa bàn. Tiếp nhận, quản lý và bảo vệ mốc giới hành lang bảo vệ nguồn nước; giám sát các hoạt động trong hành lang bảo vệ nguồn nước, khu vực bảo vệ công trình khai thác nước sinh hoạt theo quy định của pháp luật.

Tổ chức kiểm tra, giám sát, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về tài nguyên nước trên địa bàn theo thẩm quyền; thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về tài nguyên nước theo phân cấp, ủy quyền của cơ quan có thẩm quyền. Rà soát, thống kê các tổ chức, cá nhân có hoạt động khai thác, sử dụng nước mặt; sử dụng mặt nước; đào hồ, ao, sông, suối, kênh, mương, rạch thuộc đối tượng phải kê khai, đăng ký theo quy định trên địa bàn quản lý.

Đối với các tổ chức, cá nhân quản lý, vận hành công trình khai thác, sử dụng nguồn nước mặt: Thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về khai thác, sử dụng tài nguyên nước và các nghĩa vụ có liên quan trong quá trình quản lý, vận hành công trình; khai thác, sử dụng nước đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả, an toàn; thực hiện các biện pháp bảo vệ tài nguyên nước, phòng, chống và khắc phục tác hại do nước gây ra.

Chủ động bảo vệ nguồn nước do mình trực tiếp khai thác, sử dụng; không gây cản trở hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Thực hiện đúng nội dung giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước; trường hợp điều chỉnh, bổ sung quy mô khai thác, mục đích sử dụng nước phải thực hiện thủ tục theo quy định; chấp hành việc điều tiết, cắt giảm hoặc điều chỉnh chế độ khai thác, vận hành công trình khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; tuân thủ hạn ngạch khai thác tài nguyên nước theo quy định.

Quản lý, vận hành hiệu quả công trình khai thác, sử dụng nước thuộc phạm vi quản lý; chủ động thực hiện các giải pháp điều tiết, lấy nước, trữ nước nhằm bảo đảm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước tối thiểu trong trường hợp xảy ra hạn hán, thiếu nước Cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, số liệu liên quan đến hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động điều tra cơ bản tài nguyên nước, nghiên cứu khoa học và công nghệ về tài nguyên nước theo quy định của pháp luật./.

Nguồn: Tăng cường rà soát nguồn thải, bảo vệ nguồn nước