Tình trạng thời tiết cực đoan và mùa khô kéo dài đã đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Gia Lai. Trước nguy cơ thiếu nước tưới, các địa phương trong tỉnh đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm điều tiết và sử dụng hiệu quả nguồn nước từ các công trình thủy lợi.

Các hồ chứa, đập dâng và hệ thống kênh mương được theo dõi chặt chẽ về mực nước, từ đó xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn nước hợp lý cho từng khu vực sản xuất. Việc điều tiết nước được thực hiện linh hoạt, ưu tiên cho các vùng cây trồng chủ lực và những diện tích đang trong giai đoạn sinh trưởng quan trọng.

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp địa phương cũng tăng cường hướng dẫn nông dân áp dụng các phương pháp tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa hoặc tưới luân phiên nhằm giảm lượng nước sử dụng nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả cho cây trồng. Công tác nạo vét, khơi thông dòng chảy tại các tuyến kênh mương nội đồng cũng được đẩy mạnh, giúp hạn chế thất thoát nước trong quá trình dẫn nước về ruộng đồng.

Đồng thời, các địa phương thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, kịp thời thông tin và khuyến cáo người dân điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện nguồn nước. Nhờ sự chủ động trong công tác quản lý và điều tiết nước tưới, nhiều diện tích cây trồng tại Gia Lai vẫn được bảo đảm nguồn nước cần thiết trong mùa khô.

Đáng chú ý, để chống hạn cho cây trồng, tỉnh Gia Lai đã chủ động điều tiết nguồn nước từ những nơi còn nước đến vùng khô hạn và sử dụng hệ thống bơm tát để tận dụng nguồn nước còn lại dưới các hồ, đập phục vụ chống hạn cho cây trồng, hạn chế thấp nhất thiệt hại do khô hạn gây ra.

Điều này không chỉ góp phần hạn chế thiệt hại do hạn hán gây ra mà còn giúp duy trì ổn định hoạt động sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện để người dân yên tâm đầu tư và phát triển kinh tế.

Triển khai đồng bộ các giải pháp giúp người dân Gia Lai đảm bảo nguồn nước tưới cho sản xuất nông nghiệp. (Ảnh: HP).

Theo thống kê, tại khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai hiện có 352 công trình thủy lợi, gồm hồ chứa, đập dâng, trạm bơm điện với năng lực thiết kế tưới cho 67.454 ha cây trồng các loại (lúa nước, cây công nghiệp dài ngày, hoa màu, cây ăn quả). Trong đó, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai quản lý, vận hành 18 hồ chứa lớn cùng hệ thống đập dâng, trạm bơm điện, cung cấp nước phục vụ sản xuất.

Trước đó, vụ Đông Xuân 2025-2026, Công ty xây dựng kế hoạch tưới 19.854 ha cây trồng (lúa nước, rau màu, cây công nghiệp ngắn và dài ngày). Nguồn nước được điều tiết phục vụ sản xuất tại các xã Biển Hồ, Ia Hrung, Ia Sao, Chư Prông… đối với cà phê; còn lúa nước tại Chư A Thai, Phú Thiện, Ia Pa, Ayun Pa, Ia Hiao, Ia Lâu… được mở nước theo lịch thời vụ từng công trình.

Sau thời gian mở nước, mực nước tại các hồ chứa lớn vẫn duy trì cao hơn cùng kỳ, tạo tín hiệu tích cực cho giai đoạn còn lại của mùa khô 2026. Theo lãnh đạo Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai, năm nay, Công ty chủ động mở nước sớm để người dân, doanh nghiệp trồng cà phê trong vùng tưới của từng công trình tưới nước đợt 1 và đợt 2.

Để đảm bảo nguồn nước tưới cây cà phê khoảng 3 đợt, từ đầu năm 2026 Công ty xây dựng kế hoạch tưới cụ thể đối với từng công trình. Đồng thời, thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết để điều tiết nguồn nước phù hợp, hạn chế thấp nhất tình trạng thiếu nước tưới cục bộ. Đẩy mạnh tuyên truyền người dân tưới nước tiết kiệm, tiên tiến, tưới luân phiên... Hiện nay, các địa phương chủ động điều chỉnh cây trồng phù hợp với khả năng của từng công trình thủy lợi.

Nông dân các vùng không có công trình thủy lợi hoặc ở xa nguồn nước tưới linh hoạt sản xuất lúa sớm hơn lịch thời vụ nhằm tránh hạn cuối vụ là một điều rất đáng mừng. Bên cạnh đó, người dân đầu tư hệ thống tưới nước tiên tiến, tiết kiệm bằng béc phun mưa hoặc tưới nhỏ giọt, hạn chế tưới dí như trước đây, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Song song đó, người dân chủ động dẫn nước từ ao hồ, giếng khoan lên vườn cà phê để tưới, giúp cây trồng duy trì sinh trưởng trong giai đoạn quan trọng. Khi mực nước tại nhiều hồ chứa sụt giảm, bà con còn tranh thủ bơm vét nước từ khe suối, ao hồ để bổ sung nguồn tưới.

Duy trì nguồn nước góp phần giảm thiểu tối đa thiệt hại cho nông nghiệp. (Ảnh: ND).

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh Gia Lai hiện có hơn 106.000 ha cà phê. Ba năm trở lại đây, giá cà phê nhân duy trì ở mức cao đã giúp nhiều nông dân cải thiện thu nhập. Nhờ đó, người dân chủ động hơn trong đầu tư chăm sóc và sử dụng linh hoạt các nguồn nước tưới, giảm phụ thuộc vào thời tiết, bảo đảm cung cấp nước kịp thời cho giai đoạn ra hoa, kết trái.

Cùng với đó, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai thông tin thêm, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, nhất là lúa nước, tỉnh đã huy động, bố trí nhiều nguồn vốn đầu tư nâng cấp, xây dựng hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn. Riêng giai đoạn 2021 - 2025, khu vực Đông Gia Lai đã đầu tư xây dựng, sửa chữa 27 hồ chứa, 24 đập dâng, 73 công trình đê, kè, 18 trạm bơm và 28 kênh mương. TRong khi đó, khu vực Tây Gia Lai xây dựng, sửa chữa, nâng cấp 6 hồ chứa và 1 dự án kè chống sạt lở.

Đồng thời, tỉnh tiếp tục triển khai các dự án theo kế hoạch trung hạn, trong đó có hồ Cà Tung, hồ Ia Prat, hồ Phú Hòa và dự án hiện đại hóa hệ thống thủy lợi thích ứng với biến đổi khí hậu…

Chủ động điều tiết và sử dụng hiệu quả nguồn nước đang trở thành giải pháp quan trọng giúp Gia Lai giảm thiểu tác động của hạn hán đối với sản xuất nông nghiệp. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, mùa khô có xu hướng kéo dài và lượng mưa phân bố không đều, việc quản lý tài nguyên nước một cách khoa học và linh hoạt là yếu quan trọng để bảo đảm sự ổn định của ngành nông nghiệp.

Thực tế cho thấy, khi các công trình thủy lợi được vận hành hợp lý và nguồn nước được phân bổ phù hợp với nhu cầu từng vùng sản xuất, hiệu quả sử dụng nước được nâng cao đáng kể. Bên cạnh các giải pháp về điều tiết nguồn nước, việc nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm của người dân cũng đóng vai trò quan trọng. Khi nông dân chủ động áp dụng các phương pháp tưới tiên tiến, cải tiến kỹ thuật canh tác và lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, nguy cơ thiếu nước trong mùa khô sẽ được giảm bớt. Đây cũng là hướng đi cần thiết để Gia Lai xây dựng nền nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Nguồn:Chủ động điều tiết nguồn nước, giảm thiểu tối đa thiệt hại do hạn hán