Năm 2025 ghi nhận nhiều diễn biến thời tiết cực đoan trên địa bàn thành phố Hà Nội với sự xuất hiện liên tiếp của các cơn bão số 3, số 5, số 10, số 11 cùng các đợt dông, lốc, mưa lớn và lũ. Đặc biệt, bão số 10 và bão số 11, nhất là hoàn lưu sau bão số 11, đã gây ra đợt mưa lũ lịch sử trên lưu vực sông Cầu và sông Cà Lồ, khiến nhiều khu vực bị ngập sâu, hạ tầng bị hư hỏng, sản xuất nông nghiệp thiệt hại nặng nề, để lại nhiều bài học trong công tác phòng, chống thiên tai của thành phố.

Tổng thiệt hại do thiên tai trên địa bàn thành phố trong năm 2025 ước tính trên 600 tỷ đồng. Những thiệt hại này không chỉ phản ánh mức độ khốc liệt của các hiện tượng thời tiết cực đoan mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với thành phố trong việc tiếp tục đầu tư, nâng cấp hệ thống đê điều, thủy lợi, hạ tầng phòng, chống thiên tai; nâng cao chất lượng công tác dự báo, cảnh báo sớm, xây dựng các phương án để ứng phó, chủ động giảm thiểu thấp nhất thiệt hại về người và tài sản trước những diễn biến ngày càng khó lường của biến đổi khí hậu.

Đánh giá về hiện trạng hệ thống đê điều trước mùa mưa lũ năm 2026, Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội cho biết, Hà Nội có địa hình đa dạng với hệ thống sông ngòi, hồ đập. Thành phố có 7 con sông chảy qua gồm: Sông Đà, sông Hồng, sông Đuống, sông Công, sông Cầu, sông Cà Lồ và sông Đáy; cùng các sông nội tỉnh như: Sông Tích, sông Bùi, sông Thanh Hà là nền tảng hình thành hệ thống đê điều lớn, giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống lũ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Thành phố xác định những công trình thủy lợi, đê điều trọng điểm cần chủ động đảm bảo an toàn, ứng phó thiên tai trong năm 2026.

Hà Nội hiện có hơn 620km đê từ cấp V đến cấp đặc biệt. Trong đó, thành phố là địa phương có tuyến đê cấp đặc biệt với chiều dài hơn 37km. Ngoài ra, còn có khoảng hơn 144km đê chưa được phân cấp, gồm các tuyến đê bao, đê bối và đê chuyên dùng. Qua đánh giá hiện trạng, các tuyến đê từ cấp III đến cấp đặc biệt cơ bản đáp ứng yêu cầu chống lũ theo thiết kế và quy hoạch. Tuy nhiên, công tác phòng, chống thiên tai không được chủ quan, lơ là mà phải tiếp tục tăng cường kiểm tra, tuần tra, canh gác để phát hiện sớm các sự cố và xử lý ngay từ giờ đầu, đặc biệt tại các trọng điểm, vị trí đê xung yếu.

Đối với các tuyến đê cấp IV, cấp V và các tuyến đê chưa được phân cấp, Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội cho biết, vẫn còn một số đoạn có cao trình thấp hơn quy hoạch. Do đó, các đơn vị cần thường xuyên kiểm tra, tuần tra, canh gác và xây dựng phương án hộ đê để chủ động ứng phó khi xảy ra thiên tai.

Trên cơ sở các bài học kinh nghiệm từ việc phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả các ảnh hưởng, thiệt hại do bão số 3 (năm 2024), số 10, số 11 (năm 2025) và mưa, lũ sau bão gây ra trên địa bàn cũng như cả nước; việc xây dựng phương án ứng phó với thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai năm 2026 được xây dựng với mục tiêu huy động các nguồn lực để chủ động ứng phó có hiệu quả trước mọi tình huống thiên tai có thể xảy ra trong phạm vi quản lý, bảo vệ và làm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về người, tài sản, tài nguyên thiên nhiên, môi trường và hệ sinh thái, di sản văn hóa, cơ sở hạ tầng và các công trình trọng yếu do thiên tai có thể gây ra, góp phần quan trọng phát triển bền vững kinh tế - xã hội của ngành và địa phương.

Các đơn vị, địa phương trên địa bàn được phân công, chủ động xây dựng phương án ứng phó để làm cơ sở xây dựng phương án ứng phó thiên tai ở cấp cao hơn nhằm ứng phó kịp thời, đạt hiệu quả với từng tình huống cụ thể do thiên tai gây ra. Đảm bảo an toàn về người và tài sản của Nhà nước, của Nhân dân, chủ động sơ tán dân ra khỏi vùng nguy hiểm, hạn chế thấp nhất mọi rủi ro gây raBảo vệ các công trình quan trọng về an ninh quốc gia, phòng, chống thiên tai, công trình trọng điểm trên địa bàn, đảm bảo các công trình giao thông, thông tin liên lạc hoạt động thông suốt

Trên cơ sở báo cáo đánh giá hiện trạng công trình đê điều trước lũ năm 2026 thành phố Hà Nội; qua kiểm tra, đánh giá và quá trình theo dõi, quản lý cũng như thực tế xử lý sự cố đê điều trong các mùa lũ trên các tuyến đê thành phố Hà Nội, xác định còn 05 trọng điểm xung yếu cấp bao gồm: Trọng điểm xung yếu số 1: khu vực đê, kè, cống Xuân Canh - Long Tửu, tương ứng K0+000 ÷ K2+000 đê tả Đuống, xã Đông Anh. Trọng điểm xung yếu số 2: công trình cống Liên Mạc, tương ứng K53+450 đê hữu Hồng, phường Đông Ngạc.

Trọng điểm xung yếu số 3: cống Cẩm Đình, tương ứng K1+350 đê Vân Cốc, xã Phúc Lộc. Trọng điểm xung yếu số 4: K17+000 đến K26+000 đê hữu Cầu, xã Đa Phúc, Trung Giã. Trọng điểm xung yếu số 5: cống qua đê Yên Sở giai đoạn I, tương ứng K78+108 đê hữu Hồng, phường Lĩnh Nam. Ngoài ra, trên các tuyến đê xác định còn 22 vị trí trọng điểm xung yếu cấp xã trên địa bàn các xã, phường: Bất Bạt, Cổ Đô, Quảng Oai, Sơn Tây, Phúc Lộc (có 02 vị trí), Ô Diên, Phú Thượng, Hồng Vân, Chương Dương, Phú Xuyên, Liên Minh, Thiên Lộc, Việt Hưng, Thuận An, Phù Đổng (có 02 vị trí), Sóc Sơn, Hát Môn, Yên Nghĩa, Dân Hòa, Ứng Thiên.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó linh hoạt với tình hình thiên tai là nhiệm vụ quan trọng được thành phố ưu tiên triển khai (Ảnh minh họa).

Từ việc xác định rõ các công trình trọng điểm trên, thành phố tổ chức lực lượng, tăng cường công tác tuần tra canh gác bảo vệ đê điều trong mùa mưa lũ theo quy định của pháp luật về đê điều; kịp thời phát hiện và xử lý ngay từ giờ đầu các sự cố về đê điều có thể xảy ra. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiện trạng công trình trước và sau mưa bão, khi xảy ra thiên tai; chủ động kế hoạch tu sửa, xử lý kịp thời các hạng mục công trình hư hỏng; kiểm tra vật tư dự phòng để có kế hoạch bổ sung.

Thành lập Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai cho các công trình, trọng điểm xung yếu quan trọng. Lập, rà soát, phê duyệt và triển khai hiệu quả phương án ứng phó thiên tai, phương án bảo đảm an toàn công trình thi công, bảo đảm an toàn hạ du khi xả lũ, phương án hộ đê bảo vệ trọng điểm…đúng quy định, thẩm quyền. Lưu ý các tình huống giả định và phương án xử lý sự cố giờ đầu của các công trình hồ, đập, đê, kè, cống đảm bảo phù hợp, sát thực tế.

Chuẩn bị vật tư, nhân lực, phương tiện, máy móc, thiết bị, … và triển khai phương án hộ đê, bảo vệ trọng điểm đê điều xung yếu. - Tổ chức vận hành công trình các trạm bơm tiêu, cống qua đê,… đảm bảo tuân thủ đúng quy trình vận hành được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Triển khai phương án di dời dân cư vùng bãi sông, khu vực không có đê đảm bảo vệ, khu vực ngập sâu,…

Căn cứ các kế hoạch, phương án phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn đã xây dựng, phê duyệt của các xã, phường, theo đó đã xác định các địa điểm sơ tán, tránh trú thiên tai; phương án phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn của các sở, ngành. Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng thường xuyên rà soát, kịp thời chỉ đạo tổ chức di dời người dân trong các nhà ở nguy hiểm, có khả năng bị đổ, sập, khu vực ngập sâu và những vị trí xung yếu để đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản cho Nhân dân khi có tình huống thiên tai, sự cố xảy ra:

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét, phòng, chống thiên tai không còn là nhiệm vụ của riêng ngành nào mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, các cấp chính quyền và mỗi người dân. Việc Hà Nội chủ động hoàn thiện năng lực phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai theo hướng đồng bộ và hiệu quả hơn, sẽ góp phần xây dựng một Thủ đô an toàn, từng bước nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững./.

Nguồn: Chủ động phương án bảo vệ các công trình đê điều, hồ đập trọng điểm