Theo dự báo, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk từ tháng 9-11/2026 mưa xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN) 0 - 10%, phía Đông có 4-7 đợt mưa lớn diện rộng; tháng 12/2026- 02/2027 nhiệt độ cao hơn TBNN 1,0-2,0°C, mưa phía Tây thấp hơn 20-30%, phía Đông thấp hơn 25-35%; tháng 02-04/2027 mưa thấp hơn TBNN, nắng nóng đến sớm và gay gắt;

Tình hình nắng nóng nguy cơ ảnh hưởng: khoảng 1.000 - 2.500 ha vụ Đông Xuân; 68.000 - 100.000 ha cây lâu năm ngoài công trình thủy lợi (tháng 02- 4/2027); 20.000 - 40.000 ha vụ Hè Thu 2027 (hồ chứa chỉ còn 30-50% dung tích sau vụ Đông Xuân; cuối mùa mưa 2026 chỉ tích được 70-90% dung tích thiết kế); thiếu nước sinh hoạt ở hộ chưa được cấp nước tập trung; cháy rừng cao điểm tháng 02-5/2027; rủi ro đối với chăn nuôi, thủy sản; đồng thời vẫn có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, mất an toàn hồ chứa do mưa lớn tháng 10-12/2026, nhất là phía Đông tỉnh.

Trước tình hình trên, tỉnh xây dựng phương án theo kịch bản nguồn nước (đủ, thiếu, thiếu nghiêm trọng), chủ động kích hoạt ở mức rủi ro rất cao. Khi thiếu nước, ưu tiên phân phối theo thứ tự: nước sinh hoạt (cơ sở y tế, trường học, hộ vùng cuối nguồn, vùng sâu, vùng xa, hộ nghèo); chăn nuôi, công nghiệp và lĩnh vực thiết yếu; cây trồng (ưu tiên cây lâu năm giá trị cao, giai đoạn nhạy cảm với nước); nhu cầu khác.

Bố trí sản xuất theo khả năng nguồn nước và khuyến cáo chuyên môn; không để sản xuất tự phát, gieo trồng vượt khả năng cấp nước của công trình. Chủ động trữ nước tại chỗ, đa dạng hóa nguồn nước (ao, hồ nhỏ, bể, bồn, nguồn hồi quy, dung tích chết hồ chứa) ngay từ mùa mưa.

Các nhà máy nước chủ động phương án vận hành, đảm bảo nguồn cung phục vụ sinh hoạt.

Trong đó, UBND các xã, phường xây dựng kế hoạch ứng phó hạn hán, thiếu nước, cháy rừng theo kịch bản rủi ro rất cao; xác định thôn, buôn, tổ dân phố, khu tưới, diện tích cây trồng (nhất là cây lâu năm ngoài công trình thủy lợi) có nguy cơ thiếu nước. Hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu, điều chỉnh thời vụ, giảm diện tích ở nơi không bảo đảm nước; không xuống giống khi chưa có nước; gieo trồng tập trung theo kế hoạch; tưới tiết kiệm, luân phiên, giữ ẩm gốc; không khoan giếng tự phát.

Rà soát hộ thiếu nước sinh hoạt, cảnh báo sớm; xây dựng phương án cấp nước tạm thời (thống kê phương tiện chứa, vận chuyển); khuyến khích hộ dân chuẩn bị bồn, bể, thiết bị lọc, hóa chất xử lý nước; sẵn sàng chở nước cho khu dân cư, trường học, cơ sở y tế. Đẩy nhanh công trình thủy lợi, cấp nước đang thi công; củng cố tổ chức thủy lợi cơ sở; huy động người dân nạo vét kênh mương nội đồng; chuẩn bị đắp đập tạm, ao trữ nước, nhiên liệu, thiết bị cho trạm bơm dã chiến.

Xây dựng phương án vận hành hồ chứa, đập dâng thuộc thẩm quyền; bảo đảm an toàn hồ, đập và dân cư hạ du; xây dựng kịch bản và phương án phân phối nước trên địa bàn, khai thác nước mặt, nước dưới đất kết hợp hoặc luân phiên. Rà soát cơ sở chăn nuôi, vùng nuôi thủy sản; hướng dẫn dự trữ nước, thức ăn, giảm mật độ, tiêm phòng; báo cáo ngay khi vật nuôi, thủy sản chết bất thường. Kiện toàn Ban chỉ đạo, tổ đội phòng cháycấp xã; kiểm soát người, phương tiện, nguồn lửa vào rừng; chốt canh, biển cấm lửa; tạm dừng đốt nương rẫy, xử lý thực bì, đốt phế phụ phẩm khi nắng nóng, gió mạnh; chữa cháy ngay từ cơ sở.

Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh theo dõi El Nino, nguồn nước; thường xuyên thông tin dự báo, cảnh báo đến các sở, ngành, địa phương, chủ hồ chứa; xây dựng kịch bản nguồn nước các lưu vực sông, phương án điều hòa, phân phối nước và Kế hoạch phòng, chống hạn mùa khô 2026 - 2027 của tỉnh; phân vùng rủi ro đến cấp xã, phường (cây trồng, hộ thiếu nước sinh hoạt, chăn nuôi, thủy sản, cháy rừng), theo dõi xâm nhập mặn cục bộ vùng cửa sông, ven biển phía Đông.

Hướng dẫn, đôn đốc phương án vận hành linh hoạt hồ chứa (tích nước sớm, hạ mực nước đón lũ, tích đủ nước cuối mùa); phối hợp Sở Công Thương thống nhất điều tiết hồ thủy lợi, thủy điện; rà soát quy trình vận hành, hồ điều tiết nhiều năm phân bổ nước đúng chu kỳ; Chỉ đạo nạo vét cửa lấy nước, kênh mương; sửa chữa cống, trạm bơm; đắp đập tạm, đào ao trữ nước, khoan giếng, lắp trạm bơm dã chiến, tận dụng dung tích chết; đẩy nhanh công trình đang thi công; Kiểm tra an toàn hồ, đập trước mưa lũ cuối mùa; cảnh báo lũ quét, sạt lở, ngập úng phía Đông (tháng 10-12/2026); tổng hợp mực nước, dung tích hồ, đánh giá khả năng tích đủ nước, báo cáo UBND tỉnh.

Phương án tích nước phục vụ sản xuất nông nghiệp được đẩy mạnh triển khai.

Phối hợp xây dựng kế hoạch sản xuất vụ Đông Xuân 2026 - 2027 và năm 2027 theo khả năng nguồn nước; hướng dẫn chuyển đổi cơ cấu, điều chỉnh thời vụ (giống ngắn ngày, chịu hạn), chuyển lúa, cây hằng năm vùng cuối kênh sang cây ít nước; không xuống giống khi chưa bảo đảm nước; Hướng dẫn kỹ thuật cho cây lâu năm (cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cây ăn quả): tưới tiết kiệm, luân phiên, ưu tiên giai đoạn nhạy cảm; che phủ gốc; tỉa cành, hoa, quả; không xử lý ra hoa trái vụ, không trồng mới, tái canh khi chưa bảo đảm nước; khuyến khích ao, hồ trữ nước quy mô hộ.

Rà soát công trình, lập danh sách xã, thôn, buôn, hộ có nguy cơ thiếu nước (hộ chưa có nước tập trung, vùng cao, cuối nguồn, đồng bào dân tộc thiểu số); hướng dẫn cấp nước tạm thời, điểm cấp nước tập trung, hỗ trợ dụng cụ trữ, xử lý nước; đẩy nhanh công trình cấp nước tập trung trước mùa khô, kết nối các công trình liền kề. Khai thác nước mặt, nước dưới đất kết hợp hoặc luân phiên; đánh giá khả năng tăng công suất công trình cấp nước dưới đất khi hạn nghiêm trọng, trong phạm vi giấy phép, không gây hạ thấp mực nước quá mức; kiểm soát khoan giếng, khai thác nước tưới ở nơi nguy cơ hạ thấp mực nước.

Hướng dẫn cơ sở chăn nuôi dự trữ nước, thức ăn thô xanh, giảm mật độ, chống nóng; giám sát dịch bệnh vùng nắng nóng, thiếu nước (dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm, lở mồm long móng, viêm da nổi cục, dại, bệnh đường tiêu hóa, hô hấp); rà soát tiêm phòng, dự trữ vắc xin, hóa chất, thuốc thú y; bảo đảm nước vệ sinh, sát trùng; di chuyển đàn phải khai báo, kiểm dịch. Rà soát, phân vùng các vùng nuôi (ao, hồ, cá lồng trên hồ chứa, vùng nuôi phía Đông) có nguy cơ; điều chỉnh thời vụ, mật độ, đối tượng nuôi; không mở rộng diện tích, không thả giống khi chưa bảo đảm nước; thu hoạch sớm khi có cảnh báo; tăng quan trắc, giám sát sức khỏe thủy sản; không xả nước ao bệnh, ô nhiễm chưa xử lý.

Chỉ đạo Kiểm lâm, chủ rừng xây dựng phương án; tham mưu UBND tỉnh ban hành hoặc cập nhật Kế hoạch PCCCR toàn tỉnh; xác định khu vực nguy cơ cao (rừng khộp, rừng thông, rừng trồng, tre nứa, rừng giáp nương rẫy); phân công trách nhiệm rõ ràng; Cập nhật bản đồ rủi ro cháy rừng; khai thác cảnh báo, điểm cháy từ ảnh vệ tinh và xác minh, xử lý kịp thời; quy định đầu mối nhận cảnh báo tại Chi cục Kiểm lâm, Hạt Kiểm lâm, UBND xã, phường, chủ rừng;

Duy trì giao ban, trực mùa khô; khi nguy cơ cao hoặc có cháy, chuyển chế độ chỉ huy; cháy lớn thiết lập chỉ huy hiện trường thống nhất, ưu tiên an toàn tính mạng, dập tắt hoàn toàn, canh gác chống tái cháy; kiểm tra lực lượng, phương tiện, nguồn nước, đường băng cản lửa theo phương châm “bốn tại chỗ”.

Sở Xây dựng hướng dẫn đơn vị cấp nước xây dựng phương án cấp nước an toàn theo kịch bản, nhất là công trình lấy nước trực tiếp từ sông, suối hoặc phụ thuộc hồ thượng lưu; kết nối hạ tầng, giảm thất thoát; chuẩn bị phương án dự phòng cho đô thị, khu dân cư tập trung, y tế, trường học. Đơn vị cấp nước khơi thông cửa thu nước, chuẩn bị trạm bơm dã chiến, bảo trì đường ống, giếng; cân đối kế hoạch cấp nước, khuyến cáo tiết kiệm; kịp thời thông báo khi có nguy cơ gián đoạn.

Các đơn vị quản lý, khai thác hồ chứa và công trình thủy lợi (giao UBND cấp xã có hồ chứa và công trình thủy lợi gửi): Kiểm tra an toàn hồ, đập; vận hành theo quy trình: tích nước sớm, tích tối đa với hồ vùng nguy cơ hạn (nhất là phía Tây), tranh thủ mưa tháng 10 đến đầu tháng 11/2026; hạ mực nước sớm với hồ vùng còn nguy cơ lũ (nhất là phía Đông); báo cáo hiện trạng hằng tháng.

Kiểm kê nước trữ, tính toán cân đối để xác định diện tích vụ Đông Xuân 2026 - 2027 và năm 2027 (có tính đến nguy cơ thiếu nước Hè Thu 2027); chỉ sản xuất khi nước bảo đảm đủ cả vụ; thông báo sớm kế hoạch cấp nước, lịch tưới luân phiên đến xã, phường và người dân. Nạo vét cửa lấy nước, kênh mương; bảo dưỡng cống, trạm bơm; chuẩn bị đập tạm, ao trữ, trạm bơm dã chiến

Các chủ hồ chứa thủy điện giao chủ động quan trắc, tính toán, tích nước hợp lý trong phần còn lại mùa mưa 2026 nhưng bảo đảm dung tích phòng lũ, an toàn đập; tuân thủ quy trình đơn hồ, liên hồ chứa (lưu vực sông Ba, Srêpốk và các lưu vực khác); hồ phía Đông hạ mực nước sớm khi có cảnh báo mưa lũ lớn.

Xây dựng kế hoạch điều tiết mùa khô 2026 - 2027; duy trì dòng chảy tối thiểu, xả nước hạ du theo quy định và kế hoạch đã thống nhất; thông báo trước thời gian, lưu lượng xả; khi thiếu nước ưu tiên sinh hoạt, sau đó các nhu cầu thiết yếu; phối hợp cơ quan điều độ hệ thống điện. Kiểm tra, sửa chữa hư hỏng, rò rỉ; nạo vét cửa lấy nước, kênh dẫn; duy trì trực vận hành và chế độ báo cáo mực nước, dung tích./.

Nguồn: Chủ động trữ nước, linh hoạt điều chỉnh thời vụ sản xuất