Mạng lưới sông suối trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng rất phong phú, được phân bố chủ yếu vào hai hệ thống lưu vực sông lớn và một số lưu vực sông độc lập chảy ra biển. Theo số liệu tính toán cân bằng nguồn nước thì tổng lượng nước mặt tự nhiên (năm 2025) đạt 17,5 tỷ m³/năm. Trong đó, khả năng khai thác, sử dụng được đánh giá là 6,5 tỷ m³/năm vào năm 2025, dự kiến tăng lên 7,2 tỷ m³/năm vào năm 2030 và đạt 8,5 tỷ m³/năm vào năm 2050.

Tài nguyên nước dưới đất của tỉnh phân bố rất rộng trong nhiều tầng chứa nước, lưu lượng dồi dào, là nguồn cấp nước chiến lược cho vùng. Tại khu vực ven biển nước dưới đất phân bố tập trung tại các khu vực Phan Thiết, La Gi, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Bắc Bình, Tuy Phong, Hàm Tân, Đức Linh và Tánh Linh cũ, trữ lượng khai thác tiềm năng khoảng 469.116 m³/ngày, tuy nhiên khả năng bổ cập thấp và đang đối mặt với nguy cơ xâm nhập mặn vào các tầng chứa nước nông trong mùa khô.

Toàn tỉnh hiện có 966 công trình thủy lợi cung cấp nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp (diện tích tưới khoảng 150.128 ha), sinh hoạt, hoạt động công nghiệp, du lịch và các ngành kinh tế khác của tỉnh. Một số công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh được xây dựng đã lâu, nhiều công trình bị hư hỏng, xuống cấp và bồi lắng lòng hồ do đó ảnh hưởng đến năng lực phục vụ sản xuất nông nghiệp, cấp nước sinh hoạt và nhu cầu dùng nước cho các ngành kinh tế khác

Bên cạnh đó trên địa bàn tỉnh hiện có 627 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn tập trung (gồm 79 công trình cấp nước tự chảy, 548 công trình cấp nước bằng động lực) cấp nước cho khoảng 332.385 hộ dân nông thôn trên địa bàn tỉnh. Hầu hết các công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn tập trung trên địa bàn tỉnh được đầu tư xây dựng đã lâu nên việc đầu tư thiếu đồng bộ, qua thời gian sử dụng lâu dài đến nay nhiều công trình đã bị hư hỏng, xuống cấp, dẫn đến nhiều công trình ngưng hoạt động và hoạt động kém bền vững.

Đảm bảo nguồn nước sạch phục vụ cho sinh hoạt là một trong những nhiệm vụ quan trọng.

Trước dự báo về tác động của hiện tượng El Nino, tỉnh Lâm Đồng chủ động xây dựng phương án ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước. Qua theo dõi ảnh hưởng của hạn hán định kỳ hàng năm, trong trường hợp nắng nóng kéo dài, mực nước các sông xuống thấp, dòng chảy thiếu hụt trên địa bàn tỉnh thường tập trung chủ yếu tại khu vực nông thôn, vùng núi, vùng đặc biệt khó khăn chưa thu hút được đầu tư, nâng cấp các công trình nước sạch tập trung, chưa chủ động về nguồn nước...

Với đặc điểm phân bố nguồn nước không đều, nhu cầu sử dụng nước ngày tăng cả về chất lượng và số lượng, lượng nước trữ được từ các công trình thủy lợi, thủy điện vào mùa khô thường giảm mạnh; trường hợp nắng nóng kéo dài trên diện rộng, các hồ, đập tích không đủ nước so với thiết kế, mực nước sông, suối xuống thấp, diện tích có nguy cơ bị thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn tập trung ở các khu vực công trình thủy lợi quy mô nhỏ hoặc xa, không có công trình thủy lợi

Do vậy, các địa phương lên kế hoạch, khi cần thiết phải kịp thời sử dụng xe téc, xe bồn để chở nước cung cấp nước sinh hoạt cho người dân, trong mọi trường hợp không để bị thiếu nước sinh hoạt dài ngày. Thường xuyên kiểm tra, duy tu bảo dưỡng các hệ thống cấp nước tại các nhà máy nước; chuẩn bị đầy đủ vật tư dự phòng kịp thời khắc phục những hư hỏng trên tuyến, đảm bảo vận hành các nhà máy nước liên tục phục vụ sinh hoạt cho nhân dân; tăng dung tích các ao, hồ chứa nước thô nhằm tăng lượng dự trữ nước để phục vụ cho công tác vận hành cấp nước.

Đẩy nhanh tiến độ thi công mở rộng mạng lưới hệ thống cấp nước, tiến độ lắp đặt đồng hồ nước để kịp thời phục vụ nhân dân. Vận hành công trình hồ chứa theo đúng quy trình vận hành trong mùa kiệt. Khi xảy ra hạn hán cần thực hiện các biện pháp ưu tiên cấp nước sinh hoạt, cấp nước cho gia súc và cây công nghiệp dài ngày có giá trị kinh tế cao. Thường xuyên rà soát các khu vực có nguy cơ bị thiếu hụt nguồn nước cấp và khu vực thiếu nước sinh hoạt, thực hiện giải pháp cân đối, điều chỉnh kế hoạch cấp nước;

Thực hiện các giải pháp nâng cấp, nâng cao khả năng trữ, mở rộng tuyến ống tại các công trình cấp nước thuộc phạm vi quản lý; rà soát, đánh giá thực trạng hoạt động cấp nước sinh hoạt của các công trình, nhất là các công trình cấp nước sạch sử dụng nguồn nước dưới đất để có giải pháp cấp nguồn thay thế; xây dựng phương án sử dụng trang thiết bị phục vụ cấp, trữ nước và xử lý nước cho các hộ gia đình bị ảnh hưởng; đồng thời, khẩn trương hoàn thành việc sửa chữa, nâng cấp các công trình để kịp thời phục vụ phòng, chống hạn hán, thiếu nước.

Đối với sản xuất nông nghiệp: Các địa phương, đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi xây dựng phương án chống hạn cụ thể trên địa bàn, thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết trên các phương tiện thông tin đại chúng và dự báo của cơ quan Khí tượng Thủy văn để rà soát khu vực có khả năng xảy ra tình trạng thiếu nước, từ đó kịp thời triển khai các giải pháp phù hợp, giảm thiểu thiệt hại gây ra, trong đó xem xét điều chỉnh lùi lịch thời vụ gieo trồng, giảm diện tích sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp.

Đối với những khu vực cách xa công trình thủy lợi, khu vực không có công trình thủy lợi, khu vực canh tác dựa vào nước trời, nước hồi quy từ các công trình thủy lợi khuyến cáo người dân canh tác một cách chủ động, chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang những cây trồng ít dùng nước.

Trước tác động từ hiện tượng El Nino, các địa phương chủ động "chống hạn" cho cây trồng.

Kiểm tra, cập nhật, đánh giá cụ thể nguồn nước trên các sông, suối, hồ, đập,... khoanh vùng diện tích cây trồng có khả năng bị hạn, thường xuyên bị hạn và những diện tích cây trồng không đủ nước, chủ động trồng các loại cây trồng phù hợp; xây dựng kế hoạch sử dụng nước hợp lý, phù hợp với khả năng nguồn nước, trong đó ưu tiên nước cho sinh hoạt, nước uống cho gia súc, tưới cho cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật về lĩnh vực canh tác, chăm sóc cây trồng trong điều kiện thiếu nước; khuyến khích áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp, tưới tiên tiến, tiết kiệm nước (như: tưới phun mưa, tưới nhỏ giọt); không để người dân sản xuất ở những khu vực có nguy cơ thiếu nước tưới; đồng thời tuyên truyền người dân chủ động đắp lại bờ ruộng tránh gây thất thoát nguồn nước và nạo vét ao, hồ hoặc làm ao nhân tạo, đắp đập tạm để tích trữ nguồn nước.

Hướng dẫn người dân dự trữ nước uống cho đàn gia súc, vật nuôi; các biện pháp vệ sinh tiêu độc, sát trùng chuồng trại, phòng ngừa các loại dịch bệnh thường xảy ra đối với gia súc, gia cầm trong mùa khô; các biện pháp phòng chống, ứng phó hạn hán trong lĩnh vực thủy sản, theo dõi tình hình biến động của thời tiết và môi trường nước (nhiệt độ, PH,…) để khuyến cáo người dân sản xuất cho phù hợp; hướng dẫn người dân bố trí thời vụ nuôi thủy sản theo tình hình thực tế...

Tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các đơn vị tổ chức kiểm tra hiện trạng các công trình thuỷ lợi, triển khai đầu tư sửa chữa, nâng cấp, bảo dưỡng, thay thế máy móc và các thiết bị hư hỏng, nạo vét khơi thông dòng chảy sông suối, kênh mương, cửa vào cống lấy nước, cửa vào các bể hút trạm bơm, sửa chữa, nâng cấp khắc phục kịp thời các vị trí hư hỏng kênh, công trình trên kênh đảm bảo không để thất thoát, lãng phí nguồn nước và đầu tư nâng cấp, kiên cố hóa các tuyến kênh đất không đảm bảo nhu cầu về nguồn nước phục vụ sản xuất.

Vận hành công trình theo đúng quy trình vận hành trong mùa kiệt. Khi xảy ra hạn hán cần thực hiện các biện pháp ưu tiên cấp nước sinh hoạt, sản xuất. Khẩn trương hoàn thành các công trình đang triển khai đầu tư xây dựng mới và các công trình đầu tư nâng cấp, sửa chữa để đưa vào sử dụng hiệu quả, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và dân sinh. Chủ động bố trí nguồn vốn địa phương để sửa chữa khắc phục các công trình thủy lợi do địa phương quản lý để phục vụ hiệu quả.

Chủ động lắp đặt các trạm bơm dã chiến, bơm tận dụng dung tích nước chết tại các hồ chứa để phục vụ sản xuất; trường hợp có hệ thống kênh, đường ống tiếp nước, thực hiện bơm hoặc dẫn truyền nước từ các hồ có dung tích lớn sang các hồ nhỏ thiếu nước; đồng thời tận dụng nguồn nước từ các công trình thủy lợi lân cận để bổ sung, hỗ trợ cấp nước khi cần thiết.

Xây dựng kế hoạch nạo vét, dọn dẹp các hồ chứa để nâng cao dung tích, xây dựng các tuyến kênh nội đồng, trạm bơm dẫn nước đến mặt ruộng, đảm bảo tiết kiệm, nâng cao hiệu quả sử dụng nước. Phối hợp chặt chẽ trong công tác điều tiết nước phát điện của các công ty thủy điện với công tác điều tiết nước, bơm nước phục vụ sản xuất của chính quyền địa phương với đơn vị khai thác công trình thủy lợi./.

Nguồn: Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng hiện tượng El Nino