Với người Việt, Tết là khoảng thời gian để cả gia đình trở về quây quần, sum vầy bên nhau, cùng nhau gói bánh chưng, dọn dẹp nhà cửa, mừng tuổi ông bà, cha mẹ. Do đó, “mùng 1 Tết cha” có nghĩa là sáng ngày mùng 1 Tết, vợ chồng con cái, anh em ruột thịt sẽ tập trung bên nội để cúng bái gia tiên và chúc Tết ông bà, cha mẹ để tỏ lòng thành kính. Sang đến ngày mùng 2 Tết, vợ chồng con cái sẽ “khởi hành” sang thăm hỏi và chúc Tết bên nhà ngoại với các nghi thức cũng trang trọng và thành kính như bên nhà nội.

Sang mùng 3 Tết, người Việt thường dành riêng để đi Tết thầy giáo. Ngày xưa, tuy chế độ thi cử rất nghiêm ngặt với ba kỳ thi hương, thi hội, thi đình, song lại rất ít giáo chức, rất ít trường công, hầu hết là các lớp tư. Có thể thầy mở lớp dạy học tại nhà, cũng có thể một gia đình khá giả mời thầy tới nhà, nuôi thầy dạy con ăn học, xóm làng xung quanh gửi con đến thụ giáo, không phải nộp học phí, chỉ ngày lễ tết, cha mẹ học trò mới tới cám ơn thầy, lễ tết tùy tâm, tùy cảnh. Giàu có thì thúng gạo nếp, con gà, bộ quần áo..., nghèo thì cơi trầu, be rượu cũng là quý. Vật chất tuy không nhiều nhưng sự trọng thị, tri ân thì thật là cung kính.

Chúc Tết đầu năm - nét đẹp văn hóa đặc trưng của người Việt. Ảnh: DH.

Thầy ở đây cũng không bó hẹp trong phạm vi thầy giáo dạy chữ mà cả những người thầy dạy nghề… Vào ngày này, các trò dù ở độ tuổi nào, địa vị ra sao, đều cố gắng tập trung ở một điểm, cùng các bạn đồng môn tới thăm hỏi và chúc Tết thầy cô cùng gia đình. Đây vừa là dịp thăm hỏi, tỏ lòng biết ơn thầy cô đã dạy dỗ, vừa là thời điểm để bạn bè có cơ hội gặp gỡ, giao lưu và chúc nhau gặp nhiều điều may trong những ngày Tết đến, xuân về.

Lễ vật mang theo để dâng kính thầy cô khi xưa không nặng về vật chất. Không phân biệt chức vụ, vị trí xã hội, lũ học trò cứ tự phục vụ bánh kẹo, rồi ngồi quây quần tâm sự, nghe thầy cô hỏi chuyện và thông báo cho thầy cô về công việc, gia đình năm qua cũng như những dự định sắp tới…

Ngoài chúc Tết bên nội, bên ngoại và chúc Tết thầy cô giáo, những ngày đầu năm mới, người Việt thường chúc Tết khi gặp gỡ bạn bè, người thân, hàng xóm láng giềng. Có thể nói, “Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy”, hay những lời chúc Tết đầu năm đã trở thành nét đẹp truyền thống không thay đổi trong tâm thức của người Việt, dù ngày nay xã hội thời hiện đại đã có nhiều đổi thay./.

Nguồn: “Chúc Tết đầu năm mới” – Nét đẹp văn hóa của người Việt