Trên địa bàn thành phố Đà Nẵng hiện có 44 dự án thủy điện nằm trên địa bàn 31 xã của thành phố với tổng công suất thiết kế 1.784MW, sản lượng điện trung bình năm theo thiết kế là 6.232 triệu kWh. Đến nay đã có 34 nhà máy đi vào vận hành phát điện, 6 công trình đang thi công xây dựng, 4 dự án đang thực hiện các thủ tục đầu tư để khởi công xây dựng.

Trong năm qua, chủ sở hữu/đơn vị quản lý các công trình thủy điện phối hợp với chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ cho người dân khu vực dự án. Theo đó, hỗ trợ địa phương: xây dựng nhà đại đoàn kết, khắc phục hậu quả thiên tai, đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ lương thực, nhu yếu phẩm; tặng quà Tết cho các hộ nghèo và học sinh nghèo vượt khó học giỏi; hỗ trợ các phong trào thể thao và các ngày lễ, hội tại địa phương…

Đến nay đã có 12 xã triển khai với nhiều mô hình sinh kế bền vững. Một số sở, ngành, địa phương đã lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia; các chương trình hàng năm và các chương trình khác có triển khai trên địa bàn vào chương trình sinh kế. Một số mô hình bước đầu đã góp phần giải quyết sinh kế cho người dân từ trồng trọt và lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản (nuôi cá lòng hồ, du lịch).

Các đơn vị, địa phương đã lựa chọn các mô hình sinh kế có tính bền vững, phù hợp với tập quán sản xuất của người dân; lồng ghép các chương trình, dự án khác có liên quan hỗ trợ sinh kế người dân lưu vực các hồ chứa thủy điện để phát huy hiệu quả. Cùng với sự hỗ trợ các mô hình sinh kế, người dân được tiếp cận, hướng dẫn các quy trình, biện pháp về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt cho bà con vùng đồng bào dân tộc.

Nuôi cá tại hồ chứa thủy điện là một trong những mô hình phát triển kinh tế hiệu quả.

Thành phố Đà Nẵng xác định phát triển sinh kế phải gắn chặt với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, đặc biệt là rừng phòng hộ đầu nguồn lưu vực các hồ chứa thủy điện; góp phần hạn chế xói mòn, giảm bồi lắng lòng hồ, bảo đảm an toàn công trình và điều tiết nguồn nước bền vững. Thành phố sẽ huy động mọi nguồn lực nhằm hỗ trợ, tạo điều kiện cho phát triển sinh kế người dân tại lưu vực các hồ chứa thủy điện, góp phần thực hiện tốt các chương trình mục tiêu quốc gia, các chương trình của Chính phủ triển khai trên địa bàn thành phố...

Theo Chương trình sinh kế cho người dân lưu vực các hồ chứa thuỷ điện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, giai đoạn 2026 - 2030 địa phương này đặt mục tiêu tập trung duy trì và mở rộng các mô hình sinh kế đã triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025; tổ chức đánh giá hiệu quả các mô hình sinh kế hiệu quả; đề xuất phát triển, nhân rộng các mô hình sinh kế hiệu quả, bền vững.

Năm 2026, tất cả các địa phương có công trình thủy điện hoàn thành ký kết các kế hoạch, chương trình phối hợp với các chủ đầu tư công trình thủy điện trong việc triển khai thực hiện Chương trình sinh kế cho người dân lưu vực; Đến năm 2030, tất cả các địa phương có công trình thủy điện có ít nhất 02 mô hình sinh kế được triển khai và mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân. 100% các hộ dân thụ hưởng chương trình được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh, tạo sự chủ động phát triển các mô hình sau khi kết thúc hỗ trợ.

Thành phố sẽ tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân, cộng đồng dân cư tại các lưu vực hồ chứa thủy điện. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hình thành thói quen canh tác, sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên rừng, đất và nguồn nước; ý thức chủ động phát triển kinh tế nhằm đảm bảo sinh kế, vươn lên thoát nghèo, tiến đến làm giàu cho người dân.

Khuyến khích, có chính sách hỗ trợ, hướng dẫn người dân địa phương trong việc bảo vệ môi trường sinh thái và cảnh quan, giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp nhằm khai thác tối đa tiềm năng du lịch.

Thành phố tiếp tục phát triển nuôi trồng và khai thác thủy sản lòng hồ: Tiếp tục hỗ trợ phát triển các mô hình nuôi trồng và khai thác thủy sản tại các xã miền núi, trong đó có các lòng hồ thủy điện. Tăng cường công tác tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, đồng thời giám sát, dự báo và phòng ngừa dịch bệnh; nghiên cứu triển khai đa dạng các nguồn giống có giá trị kinh tế cao.

Bên cạnh đó, triển khai chính sách khuyến khích, thu hút các doanh nghiệp đầu tư liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị để đảm bảo sản phẩm đầu ra được ổn định và bền vững, tạo điều kiện cho người dân an tâm đầu tư sản xuất, ổn định cuộc sống và phát triển. Phát triển đồng thời các dịch vụ hỗ trợ phát triển nghề nuôi cá lồng bè như: Dịch vụ cung cấp cá giống, dịch vụ tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ thức ăn và thú y thủy sản,... Hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã nuôi cá lồng, bè để phát triển các vùng nuôi cá đủ quy mô, số lượng và chất lượng, nâng cao sức cạnh tranh.

Thành phố khai thác lợi thế tại khu vực lòng hồ thủy điện, phát triển các mô hình kinh tế bền vững (Ảnh minh họa: HQ).

Đà Nẵng phát triển sinh kế nông - lâm nghiệp bền vững: Ưu tiên giao khoán bảo vệ rừng cho hộ dân, cộng đồng dân cư khu vực tái định cư của các công trình thủy điện; ưu tiên, tạo điều kiện tối đa để người dân được hưởng đầy đủ, ổn định các cơ chế chính sách đầu tư, hỗ trợ về bảo vệ, phát triển rừng, từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng; nâng cao năng lực cộng đồng trong quản lý, giám sát rừng.

Đẩy mạnh phát triển kinh tế dưới tán rừng theo chuỗi giá trị, ưu tiên phát triển cây dược liệu, cây bản địa, vật nuôi có giá trị kinh tế cao phù hợp điều kiện sinh thái từng lưu vực; khuyến khích mô hình trồng rừng gỗ lớn, chuyển hóa rừng trồng gỗ nhỏ sang gỗ lớn; hình thành liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã lâm nghiệp. Phát triển các mô hình nông lâm kết hợp đảm bảo phù hợp với điều kiện và lợi thế của từng vùng, địa phương; từng bước xây dựng hình thành chuỗi liên kết sản xuất, đem lại giá trị kinh tế cao; thường xuyên theo dõi, kiểm tra giám sát các mô hình sinh kế đã triển khai

Về phát triển sinh kế phi nông nghiệp - dịch vụ: Khảo sát, đánh giá tiềm năng, kêu gọi thu hút đầu tư phát triển du lịch gắn với tiềm năng về làng nghề, bản sắc dân tộc, cảnh quan thiên nhiên. Xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch: Khai thác tối đa các lợi thế để đầu tư phát triển thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, đa dạng, có nhiều sự lựa chọn cho du khách như du thuyền ngắm cảnh dạo quanh lòng hồ, tham quan các thác nước, các đảo nổi, vui chơi giải trí dưới nước (kayak, câu cá, đánh lưới,…), thưởng thức ẩm thực địa phương tại các khu vực lòng hồ, các lồng bè trên các hồ thủy điện;

Phát triển các loại hình du lịch cộng đồng, sinh thái, du lịch thể thao, mạo hiểm, vui chơi giải trí trên núi, trên mặt nước và các khu vực hồ chứa thủy điện theo quy định, vừa để khai thác phát triển du lịch tại chỗ, vừa bảo vệ được môi trường sinh cảnh cho lòng hồ, đảm bảo an ninh, an toàn cho công trình thủy điện và an toàn cho du khách.../.

Nguồn: Đà Nẵng phát triển sinh kế bền vững cho người dân lưu vực hồ thủy điện