Đắk Lắk là địa phương có nguồn tài nguyên khoáng sản đa dạng, phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế và xây dựng hạ tầng trên địa bàn. Tuy nhiên, cùng với quá trình khai thác, nhiều vấn đề liên quan đến thất thoát tài nguyên, tác động môi trường và quản lý nguồn thu đã đặt ra yêu cầu cần tăng cường giám sát trong lĩnh vực này.

Trước thực tế đó, tỉnh Đắk Lắk triển khai nhiều giải pháp nhằm siết chặt công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản gắn với mục tiêu bảo vệ tài nguyên bền vững. Các cơ quan chức năng tập trung rà soát hoạt động cấp phép, kiểm tra sản lượng khai thác thực tế và tăng cường giám sát việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của các đơn vị khai thác.

Song song với đó, công tác thanh tra, kiểm tra tại các khu vực có nguy cơ khai thác trái phép cũng được đẩy mạnh nhằm hạn chế tình trạng thất thoát tài nguyên và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sinh thái. Tỉnh cũng chú trọng yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện các biện pháp cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong sử dụng tài nguyên theo hướng tiết kiệm và hiệu quả.

Việc tăng cường quản lý nguồn thu trong lĩnh vực khoáng sản không chỉ góp phần bảo đảm nguồn lực cho ngân sách địa phương mà còn hướng tới mục tiêu sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên trong dài hạn. Đây được xem là giải pháp nhằm cân bằng giữa khai thác phục vụ phát triển kinh tế với yêu cầu bảo vệ môi trường và gìn giữ nguồn tài nguyên cho tương lai.

Đắk Lắk có nguồn khoáng sản tự nhiên phong phú, đa dạng.

Toàn tỉnh đang quản lý thuế 128 doanh nghiệp hoạt động khai thác khoáng sản (KTKS), chủ yếu là khai thác đá, cát, đất sét. Trong năm 2025, tổng số bộ thuế phát sinh từ các doanh nghiệp này là 207,5 tỷ đồng, bằng 171% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, xử lý tăng thu qua công tác kiểm tra tại 46 doanh nghiệp là 12,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo đánh giá của UBND tỉnh Đắk Lắk, tình hình khai thác, vận chuyển, tập kết khoáng sản trái quy định tại một số địa bàn có dấu hiệu gia tăng.

Từ khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu lợi dụng thời điểm chính quyền cấp xã mới đi vào vận hành để hoạt động khai thác, vận chuyển, tập kết khoáng sản trái phép. Bên cạnh đó, một số sở, ngành sáp nhập nên có sự điều chỉnh về chức năng, nhiệm vụ liên quan đến công tác quản lý nhà nước về khai thác khoáng sản.

Tuy nhiên, lĩnh vực này còn một số tồn tại, hạn chế, tiềm ẩn nhiều rủi ro thất thu thuế, đặc biệt là khai thác khoáng sản chưa đúng quy định, khai thác trái phép, khai báo sản lượng tính thuế, giá tính thuế, doanh thu tính thuế và nghĩa vụ tài chính chưa đúng với thực tế… Trước thực trạng này, UBND tỉnh đã ban hành Đề án tăng cường quản lý, chống thất thu ngân sách nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh.

Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của đề án này là tăng cường công tác quản lý giấy phép và tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, trong đó, tập trung quản lý chặt chẽ trữ lượng, giá tính tiền, thời điểm nộp, quyết toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Trong công tác quản lý khai thác, chế biến khoáng sản, tỉnh yêu cầu theo dõi, giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm các tổ chức, cá nhân chỉ được khai thác khi có thiết kế mỏ, báo cáo kinh tế kỹ thuật được phê duyệt, bắt buộc lắp đặt thiết bị kiểm soát sản lượng khai thác (trạm cân, camera).

Các hành vi khai thác trái phép, vượt công suất hoặc lợi dụng thăm dò để khai thác sẽ bị xử lý nghiêm. Trong vận chuyển, tiêu thụ và kinh doanh khoáng sản, cơ quan chức năng sẽ xử lý nghiêm hành vi buôn bán khoáng sản không nguồn gốc, không xuất hóa đơn, trốn thuế, bảo đảm khoáng sản phải có nguồn gốc rõ ràng, phương tiện vận chuyển phải đúng tải trọng và có giám sát hành trình.

Đắk Lắk siết chặt công tác quản lý nguồn thu từ hoạt động khai thác khoáng sản.

Đối với việc quản lý nguồn thu ngân sách nhà nước, ngành thuế sẽ tập trung vào doanh nghiệp rủi ro cao như lỗ liên tục, quy mô lớn nhưng thuế thấp, mâu thuẫn giữa sản lượng và chi phí điện, nước, nhân công. Theo lãnh đạo UBND tỉnh, đề án sẽ tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản; nâng cao chất lượng quản lý thuế đối với hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển, kinh doanh khoáng sản trên địa bàn tỉnh, bảo đảm việc khai thác, sử dụng khoáng sản đúng quy định, kê khai nộp thuế đầy đủ.

Điều này góp phần tăng thu cho ngân sách; đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ, trách nhiệm chấp hành pháp luật thuế của tổ chức, cá nhân trong thăm dò, khai thác, chế biến vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản. Lãnh đạo ngành thuế tỉnh Đắk Lắk cho biết, đối với công tác quản lý, chống thất thu trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, ngành thuế sẽ tập trung thu thập, xử lý thông tin để phân tích đánh giá các rủi ro hồ sơ thuế của các đơn vị khai thác khoáng sản phục vụ công tác kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế hoặc kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế.

Việc kiểm tra thuế được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm; chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để nắm bắt tình hình khai thác tài nguyên để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm. Trong bối cảnh nhu cầu khai thác tài nguyên phục vụ phát triển ngày càng gia tăng, việc Đắk Lắk tăng cường quản lý hoạt động khoáng sản cho thấy sự quan tâm đối với yêu cầu sử dụng tài nguyên theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.

Việc siết chặt quản lý nguồn thu và kiểm soát hoạt động khai thác không chỉ mang ý nghĩa về kinh tế mà còn góp phần giảm thiểu những tác động tiêu cực đối với môi trường tự nhiên. Bên cạnh việc tăng cường thanh tra, kiểm tra, địa phương cũng chú trọng công tác theo dõi sản lượng khai thác thực tế, quản lý việc hoàn nguyên môi trường và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định trong lĩnh vực khoáng sản.

Trong thời gian tới, áp lực khai thác tài nguyên có thể tiếp tục gia tăng cùng với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tuy nhiên địa phương duy trì sự giám sát chặt chẽ và nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp tham gia khai thác. Đây cũng là một trong những hướng đi nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường sinh thái và bảo đảm việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển của địa hương trong giai đoạn tới.

Nguồn: Đắk Lắk: Siết chặt quản lý khoáng sản gắn với bảo vệ tài nguyên