Hạ tầng là điều kiện bắt buộc để tăng trưởng

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng quy mô lớn nhất từ trước tới nay, với hơn 3.000 km đường cao tốc, sân bay quốc tế Long Thành, ga T3 Tân Sơn Nhất, ga T2 Nội Bài, cầu vượt biển Cần Giờ, cảng Hòn Khoai... Những công trình này không chỉ nhằm giải tỏa áp lực giao thông mà còn đóng vai trò tái cơ cấu không gian phát triển kinh tế quốc gia.

Nhận định về bối cảnh hiện nay, ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc Cấp cao Bộ phận Đầu tư tại Savills Việt Nam, cho rằng Việt Nam đang đứng trước một “cửa sổ cơ hội” mang tính quyết định. Theo ông, giai đoạn 2016-2030 là thời kỳ then chốt, khi hạ tầng không còn đơn thuần là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành nền tảng bắt buộc cho tăng trưởng dài hạn. Nếu không tận dụng thời điểm hiện tại để đầu tư mạnh mẽ và bài bản cho hạ tầng, nền kinh tế có nguy cơ đánh mất nhịp phát triển trong những năm tiếp theo, khi quy mô đã mở rộng nhưng năng lực kết nối không theo kịp.

Dữ liệu về GDP và GDP bình quân đầu người của Việt Nam (Ảnh: Savills)

Dữ liệu từ Tổng cục Thống kê (GSO) và các tổ chức nghiên cứu quốc tế tổng hợp bởi Statista cho thấy, tăng trưởng GDP của Việt Nam trong giai đoạn 2022-2025 phản ánh rõ xu hướng phục hồi và duy trì ổn định. Sau khi đạt mức tăng trưởng khoảng 8% năm 2022, GDP năm 2023 ghi nhận mức khoảng 5,1% trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy yếu, trước khi phục hồi trở lại khoảng 7,1% năm 2024 và tiến mốc 8,02% trong năm 2025. Chuỗi số liệu này cho thấy Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm các nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực.

Song song với tăng trưởng GDP, chất lượng tăng trưởng cũng có những cải thiện rõ nét. Theo ADB và GSO, GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng đều trong nhiều năm, từ khoảng 3.700 USD năm 2022 lên gần 5.026 USD vào năm 2025. Điều này phản ánh sự mở rộng về thu nhập và quy mô thị trường nội địa, đồng thời kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về hạ tầng giao thông, logistics, đô thị và dịch vụ công.

Trong bối cảnh đó, theo ông Sử Ngọc Khương, yêu cầu quan trọng nhất hiện nay không chỉ là đầu tư hạ tầng, mà là đầu tư theo hướng đồng bộ và trọn tuyến, nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực và tối ưu hóa lợi ích dài hạn. Các tuyến cao tốc, vành đai, sân bay và cảng biển cần được đặt trong một tổng thể thống nhất để phát huy tối đa giá trị, tránh tình trạng hiệu quả đầu tư bị phân mảnh do thiếu liên thông giữa các hạng mục.

Mở không gian, hút vốn chất lượng và tạo động lực mới

Hạ tầng không chỉ là “xương sống” cho giao thông, mà còn là “mạch máu” cho các dòng vốn, dòng hàng, dòng người trong nền kinh tế. Giai đoạn 2023 - 2025, Việt Nam chứng kiến nhiều hiệp định thương mại thế hệ mới đi vào thực thi, trong đó EVFTA đang dần xóa bỏ 99% thuế nhập khẩu hàng hóa vào châu Âu vào năm 2027.

Nhờ đó, dòng vốn FDI vào Việt Nam dự kiến đạt mốc 300 tỷ USD vào năm 2025, với trọng tâm là các lĩnh vực công nghệ, điện tử, logistics, chế biến sâu thay vì những ngành thâm dụng lao động. Tuy nhiên, để tiếp nhận hiệu quả dòng vốn chất lượng cao này, Việt Nam cần có hệ thống logistics - hạ tầng giao thông đủ sức “gánh” tốc độ tăng trưởng.

Tại các thành phố lớn, hạ tầng kết nối đang làm thay đổi không gian đô thị. Ông Khương cho biết, khi thời gian di chuyển được rút ngắn, người dân có thể sinh sống tại các khu vệ tinh như Long Thành, Nhơn Trạch, Văn Giang... nhưng vẫn kết nối thuận tiện với lõi đô thị. Điều này giúp giãn mật độ dân số, thúc đẩy phát triển công nghiệp - dịch vụ mới, đồng thời mở rộng không gian kinh tế ra bên ngoài trung tâm.

Hạ tầng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế của Việt Nam trong dài hạn (Ảnh minh họa)

Mặt khác, sự bùng nổ đầu tư hạ tầng đòi hỏi cơ chế linh hoạt hơn trong điều hành. Ông Khương cho rằng cần trao quyền nhiều hơn cho các địa phương, ưu tiên phân bổ vốn cùng vật tư cho các dự án quốc gia và thiết lập cơ chế “người đứng đầu chịu trách nhiệm”. Sự phối hợp chặt chẽ giữa trung ương – địa phương sẽ là nhân tố quyết định tiến độ và chất lượng triển khai.

Nhìn về giai đoạn 2026-2027, ông Sử Ngọc Khương cho rằng đây sẽ là thời điểm mang tính kiểm chứng đối với năng lực triển khai và hiệu quả của chiến lược đầu tư hạ tầng hiện nay. “Từ khóa quan trọng nhất của hạ tầng Việt Nam trong những năm tới là kết nối. Kết nối trọn tuyến, kết nối đồng bộ và kết nối hiệu quả để tối ưu hóa lợi ích kinh tế - xã hội”, chuyên gia của Savills nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, hạ tầng không chỉ là những công trình vật chất, mà là nền móng cho một chu kỳ tăng trưởng mới, nơi Việt Nam có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng vốn dài hạn và cải thiện chất lượng sống của người dân. Khi được đầu tư đúng hướng và đúng thời điểm, hạ tầng sẽ trở thành đòn bẩy chiến lược, giúp nền kinh tế Việt Nam phát triển bền vững và có chiều sâu hơn trong những năm tới.

Nguồn:Đầu tư hạ tầng và bài toán tăng trưởng dài hạn của kinh tế Việt Nam