Lâm Đồng là một trong những địa phương có tiềm năng lớn về sản xuất nông nghiệp với nhiều loại nông sản chủ lực như sầu riêng, mắc ca, cà phê, hồ tiêu, điều, bơ...Giai đoạn 2021 - 2025, Sở Công Thương đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ hỗ trợ, thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ vào chế biến nông - lâm - thủy sản.

Đồng thời, hỗ trợ các doanh nghiệp thông qua các chương trình khuyến công, hỗ trợ máy móc hiện đại và xúc tiến thương mại...qua đó, đã giúp nông sản Lâm Đồng dần khẳng định vị thế. Những thương hiệu như: “Đà Lạt - Kết tinh kỳ diệu từ đất lành”, nước mắm Phan Thiết hay thanh long Bình Thuận đã vươn xa tới hơn 56 quốc gia và vùng lãnh thổ, góp phần định vị thương hiệu Việt trên bản đồ quốc tế.

Các vùng nguyên liệu đạt chuẩn làm nền tảng để phát triển ngành công nghiệp chế biến nông sản tại tỉnh.

Toàn tỉnh hiện gần 4.000 cơ sở chế biến nông - lâm - thủy sản, gồm các hộ gia đình và doanh nghiệp, trong đó có 194 cơ sở chế biến cà phê, 153 doanh nghiệp rau, củ, hay hàng trăm cơ sở chè, điều, nước mắm...Từ những cơ sở chế biến này, giá trị sản xuất được nâng lên rõ rệt.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, nhiều mặt hàng xuất khẩu nông sản của tỉnh tăng đều tăng: Cà phê nhân đạt 353,72 triệu USD, tăng 33,08%; rau, củ, trái cây đạt 53,8 triệu USD, tăng 25,7%; hạt tiêu đạt 58,6 triệu USD, tăng 14,68%; hoa tươi đạt 46,32 triệu USD, tăng 31,97%; chè chế biến đạt 7,27 triệu USD, tăng 21,17%. Cùng với đó, sản phẩm rau, quả chế biến đạt 16.236 tấn, tăng 10,36%; thủy sản và sản phẩm từ thủy sản chế biến, bảo quản đạt 9.977 tấn, tăng 25,07%.

Thời gian qua, nhiều hợp tác xã (HTX) tại Lâm Đồng đã chủ động bắt nhịp với xu hướng công nghệ hiện đại. Trong ngành rau, củ đã ứng dụng thành công công nghệ cấp đông, sấy thăng hoa và nướng ăn liền, giữ trọn hương vị tươi ngon của nông sản.Ngành trà và cà phê cũng chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ với các quy trình tự động hóa từ khâu lên men đến đóng gói hay công nghệ rang sấy chất lượng cao của cà phê...

Các HTX này cũng chú trọng áp dụng các quy trình quản lý chất lượng tiên tiến như: HACCP, ISO, Halal, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường. Tại xã Hàm Thuận, HTX thanh long sạch Hòa Lệ là một trong những đơn vị đi đầu trong chế biến sâu, góp phần nâng cao giá trị trái thanh long. HTX thanh long sạch Hòa Lệ đầu tư vào chế biến sâu tạo ra 17 sản phẩm đa dạng từ trái thanh long, trong đó có 2 sản phẩm: Trà hoa thanh long và Hoa thanh long sấy được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp khu vực năm 2024.

Việc đẩy mạnh chế biến sâu đã góp phần nâng cao chất lượng, giá trị nông sản của các địa phương.

Xuất phát từ tiềm năng cây điều tại khu vực Đức Linh, Tánh Linh, HTX Sen Núi (xã Trà Tân) đã lựa chọn liên kết nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng chế biến sâu và xây dựng thương hiệu OCOP. Với 8 thành viên nòng cốt, liên kết cùng 24 hộ dân trên diện tích 100 ha điều, HTX Sen Núi đã tổ chức sản xuất bài bản, kiểm soát chặt chẽ quy trình từ trồng trọt đến chế biến.

Thay vì chỉ thu mua điều thô như trước đây, HTX mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến hạt điều rang muối, sản phẩm có giá trị gia tăng cao, được thị trường đón nhận tích cực. Sản phẩm hạt điều của HTX đã được công nhận OCOP 3 sao, đạt chuẩn VietGAP, đủ điều kiện xuất khẩu và đặc biệt đã được Cục Sở hữu trí tuệ bảo hộ nhãn hiệu, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển lâu dài.

Mặc dù đạt được những kết quả nhất định song ngành chế biến nông sản Lâm Đồng vẫn đang đối mặt với những thách thức. Phần lớn các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, tiềm lực tài chính ít, không có khả năng đầu tư vào các lĩnh vực chế biến sâu đòi hỏi vốn lớn, liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị sản xuất - chế biến - tiêu thụ của một số ngành hàng chưa chặt chẽ.

Mặt khác, trình độ công nghệ, năng lực chế biến, cơ giới hoá, tự động hóa còn hạn chế, năng suất thấp, trong khi đó, cơ chế, chính sách chưa đủ hấp dẫn các doanh nghiệp lớn tham gia đầu tư vào chế biến; đội ngũ cán bộ kỹ thuật, lao động có tay nghề cao còn thiếu, thiếu các doanh nghiệp lớn có năng lực, kinh nghiệm đầu tư vào nông nghiệp.

Trước thực tế trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng vừa xây dựng kế hoạch phát triển chế biến rau quả giai đoạn 2026 - 2030 với định hướng nâng giá trị nông sản thông qua chế biến sâu, mở rộng liên kết sản xuất và phát triển thị trường tiêu thụ. Theo kế hoạch, tỉnh Lâm Đồng đặt mục tiêu phát triển chế biến rau quả trở thành ngành công nghiệp chế biến nông sản quan trọng, gắn kết giữa vùng nguyên liệu, công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ.

Đến năm 2030, trên 70% cơ sở sơ chế, chế biến, bảo quản rau quả tiêu thụ trong nước và xuất khẩu đạt trình độ, công nghệ sản xuất tiên tiến. Tỷ lệ cơ sở áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm như HACCP, ISO 22000 hoặc tương đương đạt trên 70%. Phát triển từ 10 - 15 chuỗi liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ rau quả. Giá trị xuất khẩu sản phẩm rau quả chế biến tăng bình quân 10% mỗi năm.

Chế biến rau quả được xác định là khâu quan trọng trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao. Một số sản phẩm được ưu tiên phát triển chế biến sâu gồm sầu riêng, thanh long, bơ và rau công nghệ cao. Bên cạnh đó, tỉnh Lâm Đồng cũng định hướng mở rộng chế biến đối với chuối, xoài và chanh dây phù hợp với nhu cầu thị trường.

Để phục vụ chế biến, tỉnh sẽ rà soát và phát triển các vùng sản xuất tập trung gắn với cơ sở chế biến. Rau công nghệ cao tiếp tục tập trung tại Đà Lạt, Đức Trọng và Đơn Dương. Cây ăn quả được định hướng phát triển tại Bảo Lộc, Di Linh và khu vực Đắk Nông cũ. Thanh long và rau màu tập trung tại khu vực Bình Thuận cũ.

Các vùng nguyên liệu được tổ chức theo hướng quy mô lớn, ổn định, đáp ứng yêu cầu về sản lượng, chất lượng và an toàn thực phẩm. Đồng thời thúc đẩy áp dụng VietGAP, GlobalGAP, sản xuất hữu cơ, phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.../.

Nguồn:Đẩy mạnh chế biến sâu góp phần nâng cao giá trị nông sản