Đồng Tháp là địa phương có diện tích nuôi cá tra cũng như sản lượng của nhà máy chế biến cá tra lớn nhất nước, nhưng chưa có nhiều Trung tâm, trại nuôi quy mô, tầm vóc theo tiêu chuẩn quốc tế về giống cá tra chất lượng cao. Hiện nay ngành thủy sản đang đối mặt nhiều thách thức.

Trước tiên là tình trạng thoái hóa giống: Trong bối cảnh hiện tại, chất lượng giống suy giảm do phần lớn con giống cá tra được sản xuất từ các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ hoặc hộ gia đình, các quy chuẩn kiểm soát tính đa dạng di truyền, tránh cận huyết, tránh thoái hóa giống vẫn chưa được thực hiện một cách phổ biến.

Những năm gần đây, các trường hợp cá dị tật như: thiếu vây, thiếu nắp mang, cong vẹo khung xương, chậm lớn, sức chống chịu bệnh tật và thay đổi môi trường ngày càng kém đi, kéo theo giảm sức đề kháng, tỉ lệ sống và tốc độ tăng trưởng ngày càng giảm. Điều này dẫn đến chất lượng, số lượng con giống không ổn định ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển bền vững của ngành hàng cá tra. Vấn đề con giống đã được đề cập nhiều năm nhưng chưa được giải quyết triệt để.

Thứ hai là tác động của biến đổi khí hậu và dịch bệnh. Với sự xuất hiện của nhiều đập thủy điện cũng như các hoạt động nuôi trồng, khai khoáng khác ở thượng và trung nguồn của sông Mekong, nguồn nước ngọt chảy về đồng bằng sông Cửu Long ngày càng ít hơn, kém chất lượng hơn và ngày càng thay đổi cực đoan, không còn theo quy luật tự nhiên một cách đều đặn.

Biên độ nhiệt độ trong ngày biển động cao, đặc biệt những thời điểm mùa lạnh nhiệt độ giảm sâu ảnh hưởng rất lớn đến việc sinh sản và ương dưỡng giống cá tra. Tình hình xâm nhập mặn diễn ra với tần suất nhiều hơn và ngày càng nghiêm trọng hơn. Về khía cạnh sinh học, các mầm bệnh gây thiệt hại cho cá tra ngày càng tiến triển nghiêm trọng hơn do khả năng kháng kháng sinh ngày càng mạnh hơn, và biến thể ra nhiều chủng nguy hiểm hơn.

Đồng Tháp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ chọn lọc gen cải thiện chất lượng giống và sinh sản nghịch vụ cá tra (Ảnh minh họa).

Đáng chú ý, việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ sản xuất cá tra giống tại tỉnh còn hạn chế. Trong khi đó, các nước láng giềng như Thái Lan, Lào, Campuchia, Myanmar, Trung Quốc, Banglades, Indonesia, Malaysia đang rất quan tâm, đầu tư nghiên cứu nhiều hướng khác nhau để phát triển ngành cá tra.

Với ưu thế mọi mặt trong sản xuất cá tra hiện tại, cần phải tối ưu hóa nguồn lực đất đai, tài chính, khoa học công nghệ, cũng như yếu tố con người để tạo nên một quy trình nuôi đồng bộ, hoàn chỉnh ổn định về chất lượng, số lượng từ con bố mẹ đến sản phẩm cuối cùng trên bàn ăn, mang tính đột phá mạnh mẽ, bền vững, ổn định, tạo khoảng cách vượt trội xa hơn với các đối thủ tiềm năng.

Trước thực tế trên, tỉnh Đồng Tháp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn lọc gen nhằm cải thiện, nâng cao chất lượng con giống cá tra: Xây dựng quy trình sản xuất giống nghịch mùa hiệu quả: Đảm bảo sản lượng cá tra giống các tháng nghịch mùa, đáp ứng sản lượng nguyên liệu ổn định phục vụ cho khâu chế biến xuất khẩu, cải thiện điểm nghẽn của ngành hiện nay.

Hình thành Trung tâm giống thủy sản ứng dụng công nghệ cao đạt các tiêu chuẩn, năng lực cung ứng thuộc top 3 khu vực Quy trình kỹ thuật chọn lọc gen cải thiện tốc độ tăng trưởng và kháng bệnh trên cá tra: Tạo đàn cá bố mẹ chất lượng cao 10.000 – 15.000 con, đủ sản xuất 9 – 12 tỷ bột/năm thông qua chương trình chọn lọc gen.

Quy trình sinh sản cá tra bột ổn định chất lượng, sản lượng mùa nghịch: Sinh sản tối thiểu 200 triệu bột từ tháng 11 đến tháng 2 của mùa nghịch hàng năm và có khả năng nhân rộng đại trà theo nhu cầu sản xuất từ năm 2028. Quy trình ương nuôi cá tra giống kiểm soát môi trường, mầm bệnh trong mùa nghịch: Sản xuất tối thiểu 24 triệu con cá hương/năm (mẫu 1.000 con/kg) với tỉ lệ sống >30%, có khả năng nhân rộng đại trà theo nhu cầu sản xuất từ năm 2028.

Đồng thời, chuyển giao mô hình sản xuất con giống sạch bệnh, tăng trưởng nhanh, định mức chế biến tốt, thông qua chương trình chọn lọc gen kết hợp với ứng dụng vaccine, nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu giúp gia tăng giá trị, nâng cao lợi thế cạnh tranh cũng như phát triển bền vững ngành hàng cá tra.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ chọn lọc gen cải thiện chất lượng giống và sinh sản nghịch vụ cá tra là một trong bài toán lớn thuộc danh sách đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển các công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. UBND tỉnh cam kết tiếp nhận, tổ chức quản lý, sử dụng kết quả nghiên cứu để phục vụ công tác quản lý ngành, cung ứng sản phẩm giống thủy sản chất lượng cao và phục vụ xuất khẩu./.

Nguồn:Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ nâng cao chất lượng nguồn giống cá tra