Đồng Tháp là một trong những địa phương có thế mạnh nông nghiệp nổi bật tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nhận rõ vai trò nền tảng của sản phẩm chủ lực trong định hình chiến lược phát triển, Đồng Tháp xác định 3 nhóm sản phẩm cốt lõi: Lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp; trái cây đặc sản có giá trị kinh tế; thủy sản nước ngọt, trong đó nổi bật là cá tra. Đây đều là những mặt hàng có quy mô sản xuất lớn, có vùng chuyên canh ổn định, được cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi.

Cùng với đó, nhóm sản phẩm OCOP và làng nghề truyền thống cũng được quan tâm phát triển. Các sản phẩm như: Sen, nem Lai Vung, hủ tiếu Sa Đéc, mắm Gò Công, xoài sấy và các loại trái cây đặc trưng như thanh long Chợ Gạo, sầu riêng Ngũ Hiệp, vú sữa Lò Rèn không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa nông thôn.

Đồng Tháp hiện có gần 135.000 ha cây ăn quả, sản lượng trên 2,5 triệu tấn mỗi năm. Trong đó, sầu riêng, mít là những cây trồng chủ lực, có giá trị kinh tế cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước. Thời gian qua, tỉnh tập trung triển khai cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, với khoảng 51.000 ha được cấp mã số vùng trồng, gần 500 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Việc hình thành các vùng sản xuất tập trung, có tổ chức, gắn với hợp tác xã đã góp phần từng bước thay đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết, đồng bộ về quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc. Trong điều kiện thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và tính minh bạch, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị là yêu cầu tất yếu, trong đó truy xuất nguồn gốc giữ vai trò then chốt.

Truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu bắt buộc để nông sản có thể mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trước đây, nông sản địa phương chủ yếu tiêu thụ qua thương lái nên ít chú trọng đến việc ghi chép, lưu trữ thông tin sản xuất. Tuy nhiên, khi tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là các thị trường khó tính như: châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc trở thành điều kiện bắt buộc.

Thực tế cho thấy, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ an toàn của sản phẩm. Do đó, việc minh bạch thông tin không chỉ giúp nâng cao uy tín sản phẩm mà còn góp phần tạo dựng niềm tin đối với thị trường.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở việc dán tem QR mà là hệ thống dữ liệu xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị. Điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong tư duy sản xuất. Trên địa bàn tỉnh, các HTX trồng xoài ở xã Mỹ Thọ, Mỹ Hiệp, quýt hồng Lai Vung, vùng sản xuất lúa chất lượng cao đã triển khai nhật ký điện tử, mã vùng trồng và hệ thống quản lý truy xuất.

Mỗi sản phẩm từng bước được “định danh”, gắn với thông tin về vùng trồng, quy trình canh tác và tiêu chuẩn chất lượng. Việc ứng dụng công nghệ số giúp đơn giản hóa quy trình quản lý. Nông dân có thể cập nhật nhật ký sản xuất thông qua thiết bị di động, dữ liệu được lưu trữ thành hồ sơ điện tử cho từng lô sản phẩm, góp phần nâng cao tính minh bạch và khả năng kiểm soát chất lượng.

Triển khai Chương trình phối hợp về nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2026 – 2030, Đồng Tháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản; phát triển chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn gắn với vùng nguyên liệu tập trung, cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, sản phẩm OCOP và các ngành hàng chủ lực của tỉnh.

Phát triển và duy trì các chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn, phấn đấu số chuỗi tăng bình quân tối thiểu 10%/năm; ưu tiên các chuỗi liên kết gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã và hệ thống phân phối. Địa phương này đặt mục tiêu đến năm 2030, tối thiểu 70% chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản tham gia Chương trình đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc theo quy định; 100% mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói thuộc các ngành hàng chủ lực của tỉnh được rà soát, cập nhật và quản lý theo quy định.

Phấn đấu 100% sản phẩm OCOP thuộc lĩnh vực nông nghiệp áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản (trừ nhóm sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch). Hằng năm, hỗ trợ tối thiểu 05 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và công cụ cải tiến năng suất, chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Từ các vùng sản xuất đảm bảo chất lượng tạo nguồn nguyên liệu để các địa phương phát triển sản phẩm OCOP.

Tỉnh rà soát, cập nhật, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở sơ chế, chế biến và các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng; từng bước xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát và kết nối liên vùng.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, triển khai các giải pháp truy xuất nguồn gốc điện tử đối với nông, lâm, thủy sản; kết nối, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống truy xuất nguồn gốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia và các hệ thống có liên quan theo quy định.

Bên cạnh đó, ngành chức năng tiến hành rà soát, đánh giá hiện trạng các chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn trên địa bàn tỉnh; duy trì, củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các chuỗi đã được xác nhận; ưu tiên phát triển các chuỗi đối với ngành hàng chủ lực, sản phẩm OCOP và các sản phẩm có lợi thế của tỉnh.

Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị; thúc đẩy liên kết giữa vùng nguyên liệu với cơ sở sơ chế, chế biến, hệ thống phân phối và thị trường tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị gia tăng, bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt, hệ thống truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và các giải pháp quản lý tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông, lâm, thủy sản./.

Nguồn:Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng nông sản