Cấp mã số vùng trồng được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản Điện Biên trong bối cảnh yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Thời gian qua, ngành nông nghiệp tỉnh đã phối hợp với các địa phương rà soát, quy hoạch vùng sản xuất tập trung, hướng dẫn nông dân và hợp tác xã áp dụng quy trình canh tác an toàn, ghi chép nhật ký sản xuất, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định và kiểm soát dịch hại theo tiêu chuẩn.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, tập huấn về các điều kiện cấp mã số vùng trồng được đẩy mạnh, giúp người sản xuất thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo chuỗi giá trị. Đối với ngành nông nghiệp Điện Biên, mắc ca đang trở thành một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh.

Điện Biên đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 40.000ha mắc ca, trở thành địa phương có diện tích trồng mắc ca lớn nhất cả nước. Vì vậy, cùng với việc mở rộng diện tích, xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đối với cây mắc ca được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm quản lý chặt chẽ quy trình sản xuất, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của thị trường và hướng tới xuất khẩu. Tại xã Tuần Giáo, mô hình liên kết sản xuất mắc ca gắn với xây dựng mã số vùng trồng đang từng bước phát huy hiệu quả.

Đơn cử, HTX Dịch vụ mắc ca Quài Nưa hiện liên kết với 293 hộ dân trên diện tích khoảng 200ha. Việc được cấp mã số không chỉ giúp các hộ dân thay đổi tập quán canh tác theo hướng bài bản, tuân thủ quy trình kỹ thuật mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Nhờ đó, chất lượng hạt mắc ca được nâng lên rõ rệt, giá bán cao hơn so với trước. Đây là tiền đề quan trọng để mở rộng thị trường tiêu thụ và đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu. Không riêng cây mắc ca, việc xây dựng và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đối với các mặt hàng nông sản khác cũng được tỉnh đặc biệt quan tâm.

Đáng chú ý, UBND tỉnh Điện Biên đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã triển khai các quy định về cấp, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; đồng thời hướng dẫn người dân đáp ứng các yêu cầu sản xuất như quản lý sinh vật gây hại, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, ghi chép nhật ký sản xuất. Đồng thời, tỉnh đã triển khai các giải pháp, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia quy trình mã số vùng trồng. Tính từ đầu năm 2025 đến nay, toàn tỉnh cấp mới 7 mã số vùng trồng cho 5 cơ sở, doanh nghiệp và hộ dân với tổng diện tích 19,4ha.

Điện Biên đẩy mạnh việc cấp mã số vùng trồng, hướng tới sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, minh bạch. (Ảnh: NN).

Lũy kế đến nay, toàn tỉnh đã được cấp 16 mã số vùng trồng nội địa với tổng diện tích 75,6ha. Trong đó có 7 mã số vùng trồng cây ăn quả với diện tích 25,5ha; 1 mã số vùng trồng chè diện tích 16ha; 6 mã số vùng trồng cà phê diện tích 9,1ha; 1 mã số vùng trồng mắc ca diện tích 15ha và 1 mã số vùng trồng lúa diện tích 10ha. Đây là những kết quả bước đầu, tạo nền tảng cho việc mở rộng diện tích vùng trồng đạt chuẩn trong thời gian tới. Việc cấp và quản lý mã số vùng trồng không chỉ là yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân từ nhỏ lẻ sang liên kết, chuyên nghiệp và có trách nhiệm hơn với chất lượng sản phẩm.

Sau khi được cấp mã số, các vùng trồng cơ bản duy trì tốt các điều kiện theo quy định. Người sản xuất đã từng bước hình thành thói quen ghi chép nhật ký sản xuất, quản lý dịch hại, sử dụng vật tư nông nghiệp có kiểm soát và thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Tuy nhiên, dù đang duy trì 16 mã số vùng trồng nội địa nhưng Điện Biên vẫn chưa có mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Đây là một trong những thách thức lớn trong quá trình đưa nông sản địa phương tiếp cận các thị trường quốc tế.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay, công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói nông sản phục vụ xuất khẩu là yêu cầu bắt buộc của các thị trường nhập khẩu và phù hợp với thông lệ quốc tế. Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, ngày 25/6/2026, UBND tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo các ngành, địa phương tăng cường các giải pháp nhằm thúc đẩy công tác thiết lập và cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói nông sản.

Tỉnh yêu cầu các địa phương tập trung rà soát diện tích sản xuất, vùng nguyên liệu tập trung và các cơ sở sơ chế, đóng gói trên địa bàn; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng các điều kiện cấp mã số. Ngành nông nghiệp tiếp tục hướng dẫn người dân thực hiện các quy định về ghi chép nhật ký sản xuất, quản lý sinh vật gây hại, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ cho các vùng trồng và cơ sở đóng gói đủ điều kiện cấp mã số. Trong thời gian tới, Điện Biên tiếp tục xác định cấp mã số vùng trồng gắn với chuẩn hóa sản xuất là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Để đạt mục tiêu này, tỉnh sẽ tăng cường hướng dẫn người dân duy trì các điều kiện của vùng trồng đã được cấp mã số, đồng thời mở rộng diện tích đủ điều kiện đối với các loại cây trồng chủ lực có tiềm năng xuất khẩu. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và giám sát quy trình sản xuất sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Đây không chỉ là giải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ, gia tăng giá trị nông sản mà còn tạo động lực thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Điện Biên.

Nguồn: Điện Biên: Đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, chuẩn hóa sản xuất