Điện Biên có điều kiện, tiềm năng phát triển nông nghiệp bền vững với diện tích đất dành cho sản xuất nông, lâm nghiệp chiếm trên 90%; thổ nhưỡng, khí hậu đặc thù từng vùng, địa phương phù hợp tạo nông sản sạch, chất lượng. Trên cơ sở các mô hình sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi cây trồng đã triển khai tại các địa phương trong tỉnh, Đảng bộ, chính quyền tỉnh đã chỉ đạo rà soát, điều chỉnh cơ cấu cây trồng theo hướng giảm diện tích cây trồng kém hiệu quả, mở rộng các loại cây có giá trị kinh tế cao, phù hợp với nhu cầu thị trường.

Việc phát triển diện tích trồng cà phê Arabica khu vực Mường Ảng, mắc ca địa bàn Tuần Giáo, dứa mật Pu Lau... đã và đang mang lại giá trị kinh tế cao. Tận dụng lợi thế phù hợp các loại cây trồng chủ lực, năm 2025, toàn tỉnh đã chuyển đổi gần 950ha đất lúa sang cây trồng khác, trong đó hơn 440ha chuyển sang cây lâu năm có giá trị kinh tế cao. Tỉnh thực hiện trồng mới gần 3.400ha cà phê, trên 2.000ha mắc ca, duy trì sản xuất ổn định hơn 630ha chè và 4.160ha cây ăn quả.

Các vùng chuyên canh trồng cà phê, mắc ca... được hình thành từ việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Trong giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã trồng mới 5.265ha cà phê, nâng tổng diện tích lên 8.133,51ha vào năm 2025, sản lượng lũy kế đạt 23.797,41 tấn, đạt 176,21% mục tiêu cả giai đoạn. Mắc ca cũng được xem là cây trồng tiềm năng mới và bắt đầu phát triển mạnh vài năm gần đây. Đến năm 2025, mắc ca được trồng tại 31/45 xã, phường, với tổng diện tích đạt 12.360,85ha, sản lượng bước đầu đạt 4.961,2 tấn. Ngoài ra, toàn tỉnh có 4.160ha cây ăn quả, trong đó diện tích trồng mới đạt 2.046,22ha, sản lượng ước đạt 115.956 tấn.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Điện Biên xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên nương sang phát triển cà phê - loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao hướng tới hình thành vùng nguyên liệu tập trung, phát triển bền vững, nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân. Tỉnh đặt mục tiêu phát triển vùng sản xuất cà phê hàng hóa tập trung với quy mô trên 20.000ha, tạo nền tảng cho ngành hàng chủ lực phát triển bền vững.

Bước vào năm 2026, xã Mường Mùn đã xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, thể hiện quyết tâm tạo đột phá ngay từ đầu nhiệm kỳ. UBND xã xác định trong năm sẽ trồng mới khoảng 1.200ha cà phê, phấn đấu đến hết năm 2026, tổng diện tích cà phê toàn xã sẽ đạt khoảng 1.700ha, vượt 200ha so với mục tiêu cả nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Còn tại xã Chiềng Sinh là vùng trọng điểm trong tái cơ cấu nông nghiệp của tỉnh. Năm 2025 sản xuất nông nghiệp của xã chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị; diện tích cây công nghiệp tăng mạnh, với hơn 310ha cà phê, đạt 151% kế hoạch giao. Bước sang năm 2026, xã đặt mục tiêu trồng mới 800ha cà phê. Tại xã Na Son, năm 2026, địa phương đặt mục tiêu trồng mới từ 150 - 160ha cà phê, nâng tổng diện tích cà phê toàn xã lên gần 250ha, từng bước mở rộng vùng sản xuất tập trung.

Một số địa phương mở rộng vùng trồng mắc ca phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu.

Tại xã Thanh Yên, nhiều diện tích đất lúa kém hiệu quả, khó chủ động nước tưới vào mùa khô nhưng lại phù hợp với các loại cây trồng cạn, cây rau màu và cây ăn quả. Trên cơ sở đó, năm 2025, xã đã thực hiện chuyển đổi 200ha đất lúa năng suất thấp sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao như ngô nếp, rau màu các loại, cà chua, đỗ leo, ớt và một số cây ăn quả. Thời gian tới, xã Thanh Yên tiếp tục rà soát quỹ đất, mở rộng diện tích chuyển đổi hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân trên địa bàn.

Thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với phát huy lợi thế địa phương, thời gian gần đây, xã Mường Mùn đã tập trung phát triển 2 loại cây trồng chủ lực là mắc ca và cà phê. Nhờ định hướng đúng đắn, cách làm bài bản, đến nay toàn xã đã hình thành vùng sản xuất tương đối tập trung với hơn 870ha mắc ca và trên 360ha cà phê, từng bước mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, tạo sinh kế ổn định cho người dân vùng cao.

Theo kế hoạch năm 2026, toàn tỉnh chuyển đổi 1.561,35 ha, gồm chuyển đổi từ đất lúa nương 1.339,45 ha, đất lúa 01 vụ 128 ha và đất chuyên trồng lúa 93,90 ha sang trồng cây hàng năm và cây lâu năm, cụ thể: Diện tích chuyển đổi sang cây hàng năm là 460,15 ha. Diện tích chuyển đổi sang cây lâu năm là 1.096,2 ha. Diện tích chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản kết hợp trồng lúa là 5,0 ha.

Để triển khai hiệu quả kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, triển khai hướng dẫn kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đến các cấp chính quyền từ cấp xã tới thôn bản. Phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể để phổ biến rộng rãi chủ trương, kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng; các quy hoạch, đề án, dự án, chính sách liên quan đến kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng tới toàn thể người dân.

Xác định cơ cấu cây trồng phù hợp với từng vùng chuyển đổi, từng chân đất, tập quán sản xuất cũng như nhu cầu của thị trường; đẩy mạnh công tác chuyển giao, ứng dụng khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất phù hợp với từng loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao; đào tạo tập huấn, xây dựng các mô hình trình diễn về giống cây trồng mới có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu với sâu bệnh, các mô hình nông lâm kết hợp, các kỹ thuật canh tác tiến bộ thích ứng biến đổi khí hậu... để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hình thành vùng chuyên canh với quy mô sản xuất hàng hóa.

Đẩy mạnh liên kết trong sản xuất, liên kết giữa nông dân với nông dân thành vùng hàng hóa; liên kết nông dân với HTX, doanh nghiệp để cung ứng vật tư, thu mua tiêu thụ sản phẩm, liên kết giữa nông dân với các nhà khoa học để áp dụng các tiến bộ kỹ thuật cho hiệu quả kinh tế cao. Duy trì nâng cao hiệu quả hoạt động các HTX hiện có; khuyến khích, hướng dẫn phát triển, thành lập mới các HTX để các tổ chức này thực sự là cầu nối hiệu quả trong liên kết giữa người dân và doanh nghiệp trong trồng, chế biến, tiêu thụ nông sản hàng hóa.../.

Nguồn:Điện Biên: Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành vùng sản xuất tập trung