Quá trình đô thị hóa nhanh, dân số cơ học tăng cùng sự mở rộng của các hoạt động sản xuất, kinh doanh kéo theo nhu cầu sử dụng điện tại Hà Nội ngày càng lớn. Thành phố hiện là một trong những địa phương có mức tiêu thụ điện cao nhất cả nước. Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nhu cầu điện của Hà Nội chiếm khoảng 15% tổng nhu cầu điện quốc gia và dự kiến tiếp tục tăng trong giai đoạn 2026-2030.

Đặc biệt, trong những đợt nắng nóng kéo dài, công suất tiêu thụ thường tăng mạnh do nhu cầu sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát tại hộ gia đình, cơ quan, trung tâm thương mại và cơ sở sản xuất. Thành phố hầu như không có nguồn điện lớn tại chỗ. Phần lớn điện năng phục vụ đời sống người dân và phát triển kinh tế-xã hội của Thủ đô được truyền tải từ bên ngoài.

Thực tế này tạo áp lực lên hệ thống truyền tải, phân phối điện và tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ khi phụ tải đạt đỉnh. Nhu cầu sử dụng điện tiếp tục tăng trưởng mạnh đang đặt ra những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh đó, cùng với việc đầu tư phát triển nguồn và lưới điện, đẩy mạnh sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được xem là giải pháp quan trọng góp phần đảm bảo an ninh năng lượng.

Phát triển điện mặt trời mái nhà góp phần đảm bảo nguồn cung năng lượng trên địa bàn thành phố.

Hà Nội có tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà với mức bức xạ trung bình khoảng 1.329 kWh/m²/năm. Mái nhà của hộ dân, cơ quan và cơ sở sản xuất có thể được tận dụng để tạo điện mà không phải sử dụng thêm đất. Khi kết hợp hệ thống lưu trữ, điện sản xuất lúc có nắng nhưng chưa sử dụng hết có thể được tích trữ để dùng vào buổi tối, giúp hộ gia đình chủ động hơn về nguồn điện.

Theo tính toán của nhiều đơn vị chuyên lắp đặt và nghiên cứu, mỗi 1kWp điện mặt trời có thể tạo ra trung bình 3,5-4,5kW giờ/ngày. Một hệ thống công suất 5kWp cho sản lượng hơn 150kW giờ/tháng, tương đương mức tiêu thụ điện của một hộ gia đình trung bình tại Hà Nội. Cùng với lợi ích kinh tế, điện mặt trời mái nhà còn giúp giảm phát thải khí nhà kính. Ước tính, mỗi kW giờ điện mặt trời sản xuất giúp giảm khoảng 0,7kg CO₂ so với điện từ nhiên liệu hóa thạch.

Tại Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030, điện năng thương phẩm đạt 52.178 triệu kWh; điện năng thương phẩm bình quân đầu người 5.721kWh/người/năm; công suất cực đại Pmax là 9.400MW; tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm bình quân đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Thành phố phấn đấu tỷ lệ các nguồn năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt tối thiểu 5%; phấn đấu đến năm 2030, phát triển tổng công suất nguồn điện năng lượng mặt trời đạt khoảng 1.500MW. Thành phố đẩy mạnh đầu tư các dự án điện mặt trời tập trung và triển khai lắp đặt đồng bộ điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp, tòa nhà công sở, khu chung cư, nhà cao tầng, tổ hợp thương mại - dịch vụ - sinh hoạt, nhà dân trên địa bàn thành phố.

Trong đó, thành phố phấn đấu có 50% các tòa nhà công sở sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, phục vụ tiêu thụ tại chỗ, không bán điện vào hệ thống điện quốc gia. Thành phố cũng phấn đấu đến năm 2030, nguồn điện sản xuất từ rác khoảng 280MW. Theo số liệu EVNHANOI, đến hết tháng 6/2026, trên địa bàn Thủ đô có 2.936 khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà. Trong đó, 927 khách hàng đã gửi thông báo phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 23,49MWp.

Thành phố triển khai nhiều chính sách nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà.

Trước yêu cầu bảo đảm cung ứng điện và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh, HĐND thành phố đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện. Theo dự thảo, hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà được đề xuất hỗ trợ 1 triệu đồng cho mỗi kWp tổng công suất định mức của các tấm quang điện, nhưng không quá 3 triệu đồng đối với một hộ. Hệ thống thuộc diện hỗ trợ phải có tổng công suất định mức từ 1 kWp trở lên.

Trường hợp lắp đặt đồng bộ hệ thống lưu trữ điện, hộ gia đình dự kiến được hỗ trợ thêm 1 triệu đồng cho mỗi kWh tổng dung lượng lưu trữ, tối đa 3 triệu đồng. Hệ thống lưu trữ phải có tổng dung lượng từ 2 kWh trở lên. Như vậy, hộ gia đình lắp đặt đồng thời điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ có thể được hỗ trợ tổng cộng tối đa 6 triệu đồng.

Mức hỗ trợ được xác định căn cứ công suất, dung lượng ghi trong tài liệu kỹ thuật của thiết bị và không vượt quá chi phí thực tế, hợp pháp mà hộ gia đình đã thanh toán sau khi trừ các khoản hỗ trợ khác của Nhà nước cho cùng nội dung đầu tư, nếu có. Mỗi nhà ở riêng lẻ, là chỗ ở hợp pháp của hộ gia đình, chỉ được hỗ trợ một lần. Hệ thống phải hoàn thành lắp đặt, thực hiện đầy đủ thủ tục phát triển nguồn điện và vận hành đúng quy định. Hộ nhận kinh phí phải cam kết sử dụng hệ thống đúng mục đích ít nhất ba năm.

Kinh phí dự kiến được bố trí từ ngân sách thành phố, bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp xã. UBND cấp xã tiếp nhận hồ sơ; Chủ tịch UBND cấp xã quyết định phê duyệt hoặc thu hồi kinh phí. Theo dự thảo, chủ hộ phải chịu trách nhiệm về an toàn điện, phòng cháy, chữa cháy, khả năng chịu lực của công trình, bảo vệ môi trường và xử lý thiết bị sau sử dụng. Thành phố cũng cần công khai tiêu chuẩn kỹ thuật, đơn giản hóa thủ tục, kiểm soát chất lượng thiết bị và năng lực đơn vị thi công./.

Nguồn: Điện mặt trời mái nhà - thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh ở Hà Nội