Theo báo cáo của các địa phương về phương án điều phối vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia giai đoạn 2026 đến 2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định có 6 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Hưng Yên, Tây Ninh, Cà Mau, Cần Thơ, Ninh Bình) không tự cân đối được nguồn vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các dự án và đề xuất phương án điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố để đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình, dự án quan trọng trọng điểm quốc gia.

Trong đó, Hà Nội thiếu 272,25 triệu m3 đá, 320,19 triệu m3 cát, 243,88 triệu m3 đất. Tỉnh Hưng Yên thiếu 9,5 triệu m3 đá, 20 triệu m3 cát san lấp, 13,3 triệu m3 đất san lấp. Tỉnh Tây Ninh đang cần hỗ trợ 15,6 triệu m3 cát san lấp. Tuy nhiên, qua rà soát cho thấy tiềm năng đất san lấp trên địa bàn tỉnh Tây Ninh rất lớn, bên cạnh đó, tỉnh Tây Ninh cũng có tiềm năng cát sôngTỉnh Cà Mau thiếu 22,1 triệu m3 đá, 20,7 triệu m3 cát san lấp. Thành phố Cần Thơ thiếu 2,5 triệu m3 đá để phục vụ Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1. Tỉnh Ninh Bình còn thiếu 348,31 triệu m3 cát xây dựng và cát san lấp.

Việc triển khai đồng thời nhiều dự án, công trình trọng điểm đẩy nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng tại nhiều địa phương tăng cao.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2800 về Phương án tạm thời điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố phục vụ các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia nhằm bảo đảm đủ nguồn vật liệu xây dựng thông thường, đúng thời điểm, đúng chất lượng, chi phí hợp lý cho các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030, trước mắt là các dự án đường bộ cao tốc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng bằng sông Hồng và các dự án tại tỉnh Cà Mau. Xác định rõ địa phương cung cấp, địa phương tiếp nhận, loại vật liệu, khối lượng và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân; làm cơ sở để các địa phương xác định mỏ cụ thể, cấp phép, nâng công suất và tổ chức cung ứng.

Bộ Công Thương đã phân nhóm địa phương theo khả năng cung cấp và nhu cầu hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng. Trong 34 địa phương, 18 tỉnh, thành phố tự bảo đảm và có khả năng cung cấp; 10 địa phương thiếu một số loại nhưng tự cân đối; 6 địa phương cần điều phối gồm Hà Nội, Hưng Yên, Tây Ninh, Cà Mau, Cần Thơ, Ninh Bình. Hai hành lang điều phối chính là Đồng bằng sông Cửu Long - Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng. Tổng mức phân công tối thiểu giai đoạn 2026 - 2030 gồm 306,35 triệu m3 đá xây dựng, 24,7 triệu m3 cát và 257,3 triệu m3 đất san lấp.

Trong đó, các địa phương cung cấp cho Hà Nội 272,25 triệu m3 đá xây dựng, gồm Phú Thọ cung cấp 100 triệu m3; Ninh Bình và Thái Nguyên mỗi tỉnh 50 triệu m3; Thanh Hóa 30 triệu m3, Tuyên Quang 22 triệu m3 và Nghệ An 20,25 triệu m3. Bên cạnh đó, 244 triệu m3 đất san lấp được bổ sung từ Phú Thọ, Bắc Ninh, Ninh Bình, Thái Nguyên và Tuyên Quang. TP. HCM cũng được phân công cung cấp 2,5 triệu m3 đá cho Cần Thơ làm cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1.

Về nguồn huy động, phương án ưu tiên khai thác mỏ cấp phép không qua đấu giá và khu vực thu hồi khoáng sản từ 100.000 m3 trở lên còn hiệu lực. Việc mua bán thực hiện theo hợp đồng, giá thỏa thuận và công khai. Các địa phương không được đặt thêm thủ tục cản trở cung ứng liên tỉnh. Bộ Công Thương đề nghị các chủ đầu tư gửi tổng hợp nhu cầu trước ngày 5/11; địa phương tiếp nhận gửi danh mục về Bộ trước ngày 10/11. Chủ tịch UBND các tỉnh rà soát mỏ, xử lý vi phạm và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 30/10.

Trước nhu cầu lớn về nguồn cung vật liệu xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các Bộ ngành địa phương để xây dựng Bản đồ số quốc gia về nguồn cung vật liệu, trong đó sẽ xây dựng cơ chế dự phòng nguồn vật liệu, cơ chế điều phối theo vùng kinh tế và hệ thống dự báo cung - cầu theo từng vùng, từng loại vật liệu, từng giai đoạn phát triển.

Theo Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam cho biết, bản đồ số giúp cập nhật đầy đủ thông tin về quy hoạch, kế hoạch khai thác theo từng thời kỳ, giai đoạn; tình hình các mỏ đang hoạt động, bao gồm trữ lượng, thời hạn và công suất khai thác; đồng thời xác định tiềm năng của những khu vực chưa được khai thác nhưng có thể đưa vào khai thác trong tương lai. Qua đó, góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ, găm hàng, thổi giá, gây khan hiếm cục bộ./.

Nguồn: Điều phối nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trọng điểm