Giữa nhịp sống hối hả, có dịp về thăm các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp: Đóng tủ thờ Gò Công; Làng nghề đóng xuồng, ghe rạch Bà Đài; Làng chiếu Định Yên, Long Định; nghề chạm khắc gỗ Lương Hòa Lạc hay nghề dệt choàng…,du khách sẽ được hòa mình không khí của vùng nông thôn Nam bộ mộc mạc, tinh tế và đầy sáng tạo. Làng nghề truyền thống không chỉ là nơi sản xuất các sản phẩm phục vụ đời sống, mà còn là điểm đến trải nghiệm độc đáo, khám phá văn hóa bản địa.

Men theo dòng sông Tiền hiền hòa, Làng nghề dệt khăn choàng Long Khánh được hình thành từ những năm đầu của thế kỷ XX. Từ đầu những con ngõ đã vọng lại tiếng “Lạch cạch, lạch cạch, lạch cạch...” đều đặn, nhịp nhàng phát ra từ những khung dệt khăn choàng. Âm thanh ấy không chỉ là nhịp điệu của lao động, mà còn là “nhịp đập” của một làng nghề đã trải qua trăm năm thăng trầm.

Trải qua những thăng trầm, bền bỉ, hiện làng nghề có gần 60 hộ làm nghề với 150 khung dệt, tạo việc làm cho nhiều lao động. Đặc biệt, năm 2015, sự ra đời của HTX dệt choàng Long Khánh đánh dấu một bước tiến vượt bậc. Nhờ sử dụng khung dệt máy, sản lượng tăng gấp 4 - 5 lần so với dệt thủ công; trung bình mỗi năm sản xuất khoảng 2 triệu chiếc khăn và sản phẩm từ khăn choàng.

Làng nghề dệt khăn choàng Long Khánh trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách.

Theo nghệ nhân Trần Văn Nên (67 tuổi): Làng nghề dệt khăn choàng Long Khánh không đơn thuần chỉ là một nghề, mà còn cả câu chuyện của trăm năm, của những ân tình sâu nặng. Gia đình tôi vẫn lưu giữ khung cửi ngày xưa để du khách đến tham quan, trải nghiệm. Tôi muốn du khách tìm về làng nghề để biết những thăng trầm và phát triển của nghề dệt khăn choàng, cảm nhận được cái tình của người dân dành cho nghề dệt đến tận hôm nay.

Năm 2023, niềm vui đến với bà con làng nghề khi nghề thủ công truyền thống của xã Long Khánh chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Niềm phấn khởi càng được nhân lên khi năm 2024, chính quyền địa phương tổ chức ra mắt sản phẩm du lịch trải nghiệm Làng nghề dệt choàng Long Khánh. Giờ đây, du khách đến xã Long Khánh không chỉ là người mua các sản phẩm làm từ khăn choàng, mà là người trải nghiệm văn hóa.

Còn tại làng hoa Sa Đéc với lịch sử hình thành cách đây khoảng 300 năm. Từ những vườn hoa hồng ban đầu, người dân địa phương đã tích lũy kinh nghiệm, kỹ thuật để phát triển hàng trăm giống hoa và cây kiểng, trở thành vùng sản xuất hoa kiểng lớn nhất miền Tây. Hoa, kiểng giờ đây đã trở thành ngành hàng chủ lực của phường Sa Đéc nói riêng và của tỉnh Đồng Tháp nói chung, góp phần đưa phường Sa Đéc thành trung tâm du lịch của tỉnh.

Trong đó có các mô hình sản xuất hoa, kiểng kết hợp với dịch vụ du lịch trải nghiệm homestay, du lịch nông nghiệp gắn với Làng hoa, kiểng Sa Đéc, với 6 điểm du lịch đạt chuẩn OCOP thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế…Cuối tháng 12/2025 nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc, phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đây cũng là ghi nhận cho những nỗ lực của địa phương trong bảo tồn nghề truyền thống.

Tính đến nay, toàn tỉnh đã công nhận 53 làng nghề, làng nghề truyền thống và 01 nghề truyền thống, tập trung chủ yếu vào các nhóm ngành thế mạnh của địa phương. Khu vực làng nghề hiện đang duy trì hoạt động cho 5.862 cơ sở với 26.053 lao động. Sự phát triển của các ngành nghề, đặc biệt là các làng nghề truyền thống đã đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế - xã hội chung của tỉnh. Hoạt động này không chỉ tạo điều kiện để các địa phương tôn vinh và phát huy bản sắc văn hóa đặc trưng gắn với phát triển du lịch, mà còn giải quyết hiệu quả vấn đề việc làm tại chỗ cho một lượng lớn lao động nông nhàn.

Đồng Tháp tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo tồn phát triển nghề, làng nghề truyền thống, tạo động lực phát triển du lịch.

Thời gian tới, tỉnh Đồng Tháp sẽ phát triển ngành nghề nông thôn, bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, làng nghề nhằm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế khu vực nông thôn; nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả sản xuất kinh doanh, góp phần tăng thu nhập, tạo việc làm và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Xây dựng các làng nghề gắn với không gian nông thôn xanh - sạch - đẹp, trở thành các trung tâm bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống của địa phương kết hợp ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất và quản trị chuỗi giá trị.

Cụ thể, các nhóm ngành nghề sẽ kết hợp phương pháp sản xuất truyền thống và hiện đại nhằm bảo tồn, phát huy sản phẩm làng nghề đặc trưng của địa phương. Cải tiến quy trình sản xuất theo chuỗi, đảm bảo dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm trong nước và hướng tới xuất khẩu. Phát triển các mẫu mã sản phẩm mới đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, phục vụ đối tượng là khách du lịch.

Các làng nghề thủ công mỹ nghệ tăng cường hợp tác và liên kết, kết hợp các nguyên, vật liệu tạo ra sản phẩm mới, độc đáo, có tính nghệ thuật, có khả năng sử dụng cao. Đào tạo và hỗ trợ nghệ nhân, thợ giỏi và người lao động tham gia các khóa học thiết kế mẫu mã, tạo hình, phối màu, phối hợp chất liệu trong sản xuất giúp nâng cao năng lực sản xuất và sáng tạo của ngành thủ công mỹ nghệ.

UBND tỉnh định hướng tập trung phát triển ngành hoa kiểng trở thành ngành hàng chiến lược cấp tỉnh của Đồng Tháp theo hướng bền vững, có giá trị gia tăng cao, tăng cường liên kết giữa các hình thức kinh tế hợp tác nông hộ với doanh nghiệp; gắn với phát triển du lịch.

Địa phương triển khai hiệu quả Chương trình phát triển du lịch nông thôn, du lịch làng nghề trong xây dựng nông thôn mới; thu hút đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất; đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch; phát huy các giá trị văn hóa truyền thống nông thôn; đa dạng hoạt động trải nghiệm du lịch làng nghề, du lịch nông thôn.

Tỉnh bảo tồn, khôi phục các làng nghề truyền thống đang có nguy cơ mai một, thất truyền, gắn với du lịch. Xây dựng các kênh phân phối, giới thiệu sản phẩm làng nghề; phong tặng, tôn vinh và phát triển đội ngũ nghệ nhân, thợ giỏi, người lao động trong các làng nghề truyền thống. Đồng Tháp thành lập một số hội nghề phù hợp với địa phương; hỗ trợ thiết kế mẫu mã, hoàn thiện sản phẩm, thông tin thị trường phục vụ bảo tồn và phát triển nghề, làng nghề.

Đáng chú ý, địa phương này hướng dẫn xử lý môi trường, phổ biến công nghệ xử lý môi trường phù hợp đễ hỗ trợ làng nghề phát triển bền vững; thường xuyên kiểm tra, giám sát, hướng dẫn việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề; giữ gìn và duy trì cảnh quan nông thôn bảo đảm xanh, sạch đẹp.

Triển khai có hiệu quả Chương trình phát triển du lịch nông thôn, du lịch làng nghề trong xây dựng nông thôn mới; thu hút đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất; đa dạng hoá và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch; phát huy các giá trị văn hoá truyền thống nông thôn; đa dạng hoạt động trải nghiệm du lịch làng nghề, du lịch nông thôn.../.

Nguồn: Đồng Tháp: Bảo tồn làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch