Trong bối cảnh dòng vốn ngày càng thận trọng và yêu cầu của nhà đầu tư quốc tế ngày một khắt khe, ESG đang dần vượt khỏi phạm vi một bộ tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị để trở thành “tấm vé” giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, chi phí thấp.

Tại tọa đàm “Quản trị tốt để hút vốn rẻ - Kinh nghiệm từ các doanh nghiệp thành công” TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng, xét ở góc độ quản trị, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững trước hết phải có chiến lược dài hạn.

Theo ông, một doanh nghiệp cần có kế hoạch dài hạn, mục tiêu và tầm nhìn rõ ràng; tiếp đó là xây dựng mục tiêu trung - dài hạn cụ thể và cuối cùng là tổ chức vận hành để thực thi các mục tiêu đó.

“Đó là toàn bộ công việc của quản trị: Chiến lược, kế hoạch và tổ chức thực hiện”, ông Nghĩa nhấn mạnh.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Phạm Xuân Hòa - đại diện STP Group, doanh nghiệp đạt danh vị Vietnam ESG Awards 2025 cho rằng ba yếu tố cốt lõi để triển khai ESG gồm minh bạch dữ liệu, khả năng thực hành ESG hàng ngày và tầm nhìn chiến lược dài hạn.

Theo TS Lê Xuân Nghĩa, doanh nghiệp Việt Nam không còn lựa chọn nào khác ngoài phát triển xanh và đáp ứng các tiêu chí ESG.

“Chúng ta không thể chần chừ chờ đợi Chính phủ hay các cơ quan ban ngành chỉ đạo”, ông nói.

Nhà đầu tư giờ không chỉ nhìn lợi nhuận

Theo TS Lê Xuân Nghĩa, không chỉ châu Âu mà ngay cả Mỹ, nơi vẫn tồn tại nhiều quan điểm trái chiều về ESG các doanh nghiệp cũng đang vận hành theo xu hướng xanh.

Ông cho rằng trong tương lai, ngay cả khi xuất khẩu sang Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam cũng sẽ phải có báo cáo ESG.

Điều đó đồng nghĩa ESG không còn là một “điểm cộng” mang tính hình thức mà đang trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Phải chuẩn bị ESG với tâm thế sống còn giữa thị trường”, vị chuyên gia nhấn mạnh.

TS Lê Xuân Nghĩa dẫn ví dụ đáng chú ý ở lĩnh vực hàng không. Từ năm 2027, các hãng hàng không trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam, sẽ phải chịu thuế carbon.

Nếu không có lộ trình giảm phát thải và đầu tư công nghệ xanh, chi phí vận hành sẽ tăng mạnh, kéo theo giá vé tăng cao và nguy cơ mất khả năng cạnh tranh.

“Người ta sẽ chọn hãng hàng không khác giá rẻ hơn”, ông cảnh báo.

Dưới góc nhìn thị trường vốn, bà Nguyễn Ngọc Linh - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán DNSE cho biết trong quá trình kết nối các quỹ đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, câu hỏi đầu tiên nhà đầu tư thường đặt ra là doanh nghiệp đang theo bộ tiêu chuẩn ESG nào. Sau đó, họ sẽ rà soát rất kỹ các tiêu chí liên quan.

Theo bà Linh, yếu tố đầu tiên được xem xét là năng lực hội đồng quản trị và chất lượng nhân sự. Nhà đầu tư quan tâm hội đồng quản trị có đủ tính đa dạng hay không, có đại diện cổ đông và thành viên độc lập hay không.

Tiếp đến là quy trình vận hành và khả năng chuyển đổi số. Một hệ thống quản trị hiện đại phải đảm bảo tính minh bạch, thông suốt và có thể số hóa để đo lường hiệu quả hoạt động. Ngoài ra, dòng tiền và cấu trúc tài chính cũng là tiêu chí bị “soi” rất kỹ.

“Nhà đầu tư có kinh nghiệm thường rất chú ý tới những doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào vốn ngắn hạn. Họ sẽ đánh giá xem khi được cấp vốn dài hạn thì doanh nghiệp có sử dụng hiệu quả hay không”, bà Linh nói.

Vốn xanh không dễ tiếp cận như nhiều người nghĩ

Dù nhận thức về phát triển bền vững đã tăng lên, nhiều doanh nghiệp Việt vẫn gặp khó khi triển khai ESG thực tế.

Theo ông Phạm Xuân Hòa - đại diện STP Group, để tiếp cận vốn xanh, doanh nghiệp cần có kế hoạch phát triển bền vững, bộ chỉ số ESG và đặc biệt phải thực hành ESG hàng ngày bằng dữ liệu minh bạch, có thể đo đếm được. Đồng thời, doanh nghiệp cũng phải đủ năng lực hoàn thiện hồ sơ để tiếp cận các nguồn vốn quốc tế.

Quan trọng hơn, ESG cần được xem là trụ cột dài hạn trong chiến lược phát triển.

“Chúng ta hãy coi ESG là công cụ quản trị hiệu suất và quản trị rủi ro. Khi số hóa, doanh nghiệp sẽ tăng hiệu suất hoạt động và giữ chân được nhân tài”, ông Hòa nói.

Theo TS Lê Xuân Nghĩa, bước đi dễ nhất để doanh nghiệp bắt đầu ESG là xây dựng chương trình giảm phát thải khí nhà kính. Ông cho rằng phát triển xanh dài hạn phải dựa vào công nghệ, nhân lực chất lượng cao và số hóa hệ thống quản trị.

“Muốn có công nghệ thì phải có kỹ sư giỏi, phải số hóa toàn bộ hệ thống quản trị doanh nghiệp”, ông nói.

Bà Nguyễn Ngọc Linh - Tổng giám đốc DNSE cho biết công ty từ đầu đã định hướng vận hành tinh gọn, số hóa quy trình để nâng cao hiệu quả và tự tạo nguồn lực tài chính trước khi huy động vốn bên ngoài.

Theo bà Linh, ESG không chỉ để “đẹp hồ sơ” với nhà đầu tư mà còn giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, hạn chế thất thoát và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tuy nhiên, triển khai ESG cũng đi kèm nhiều thách thức. Ông Phạm Xuân Hòa cho biết khó khăn lớn là hồ sơ phức tạp, nhận thức chưa đầy đủ về vốn xanh và bài toán nhân sự.

Theo đại diện STP Group, nhiều doanh nghiệp vẫn nghĩ vốn xanh là vốn rẻ, trong khi thực tế lợi ích lớn nhất nằm ở tính tín chấp và kỳ hạn dài hơn.

Ngoài ra, việc đào tạo nhân sự để hiểu và thực hành ESG đồng bộ trong doanh nghiệp cũng không dễ dàng. “Ban lãnh đạo có thể hiểu sâu về ESG nhưng để phổ biến cho toàn bộ nhân viên không hề dễ”, ông Hòa nói.

Nguồn:ESG không còn là khẩu hiệu, mà là ‘vé vào cửa’ để hút vốn