Ngành gỗ Việt Nam có đặc điểm chuỗi cung ứng nhiều tầng nấc trung gian, từ hộ trồng rừng nhỏ lẻ, thương lái, doanh nghiệp chế biến sơ cấp đến nhà máy xuất khẩu. Sự phân mảnh này khiến nguy cơ phối trộn nguyên liệu, sai lệch dữ liệu tọa độ hoặc chồng lấn bản đồ có thể phát sinh nếu thiếu hệ thống quản trị thống nhất.

Theo các chuyên gia, giải pháp căn cơ là xây dựng nền tảng tích hợp dữ liệu không gian, chồng ghép bản đồ ranh giới rừng tại mốc 31/12/2020 với bản đồ vùng nguyên liệu hiện tại, qua đó phân loại khu vực rủi ro và kiểm soát từ đầu vào.

(Ảnh minh họa)

Tháng 6/2023, Chính phủ ban hành Nghị quyết 88 và các văn bản chỉ đạo liên quan, giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng kế hoạch hành động thích ứng với EUDR. Khung giải pháp bao gồm hoàn thiện cơ chế, hướng dẫn kỹ thuật, số hóa dữ liệu, tăng cường truyền thông và huy động nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp. Trong bối cảnh dữ liệu vệ tinh ngày càng công khai và chính xác, việc "né tránh" hay khai báo hình thức là không khả thi. Con đường duy nhất là kê khai trung thực, chuẩn hóa dữ liệu và quản trị chuỗi cung ứng theo chuẩn quốc tế.

Ở góc độ dài hạn, EUDR không chỉ là rào cản thương mại mà còn là động lực thúc đẩy chuyển đổi số và tái cấu trúc ngành gỗ. Việc truy xuất nguồn gốc đến từng tọa độ địa lý buộc doanh nghiệp phải đầu tư hệ thống quản lý dữ liệu, nâng cao năng lực quản trị và liên kết chặt chẽ với vùng nguyên liệu.

Khi đáp ứng được chuẩn mực cao của Liên minh châu Âu (EU), doanh nghiệp không chỉ giữ vững thị phần tại châu Âu mà còn nâng cao uy tín tại các thị trường lớn – những nơi ngày càng quan tâm đến yếu tố bền vững và phát thải carbon. Trong bức tranh tổng thể xuất khẩu lâm sản, EU có thể chỉ chiếm khoảng 5% về tỷ trọng trực tiếp, song lại có sức nặng lớn về định hướng. Đây là "bài kiểm tra" toàn diện về minh bạch, hợp pháp và trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp.

Các chuyên gia lưu ý, EUDR với yêu cầu truy xuất nguồn gốc đến từng tọa độ địa lý đang đặt ra chuẩn mực mới, buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng minh bạch và bền vững. Nếu vượt qua được "cửa ải" tiêu chuẩn này, ngành gỗ Việt Nam sẽ không chỉ đáp ứng yêu cầu của một thị trường khó tính, mà còn từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị lâm sản toàn cầu – nơi phát triển xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc./.

Nguồn:EUDR – Cơ hội và thách thức với sản phẩm gỗ Việt Nam