Thực hiện Nghị quyết 106 của Chính phủ về phát triển HTX nông nghiệp trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, tỉnh Lâm Đồng đã chủ động ban hành nhiều kế hoạch, chương trình cụ thể nhằm lựa chọn, hoàn thiện và nhân rộng các mô hình HTX nông nghiệp kiểu mới.

Một trong những hiệu quả rõ nét nhất từ các mô hình HTX nông nghiệp điển hình là việc ứng dụng công nghệ cao và liên kết tiêu thụ sản phẩm, nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, giảm chi phí sản xuất và ổn định đầu ra. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 1.000 HTX nông nghiệp, đóng vai trò nòng cốt trong phát triển nông thôn và tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Nhiều HTX đã xây dựng được vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Những năm qua, HTX Thanh long sạch Hòa Lệ (xã Hàm Thuận) đã chuẩn hóa quy trình canh tác thanh long theo tiêu chuẩn GlobalGAP, VietGAP khoảng 200 ha, xây dựng chuỗi liên kết với gần 10 doanh nghiệp sản xuất, tiêu thụ khoảng 5.000 tấn/năm trên thị trường trong và ngoài nước. Ngoài ra, HTX còn xây dựng hơn 3.300 m2 nhà xưởng, dây chuyền máy móc sơ chế, chế biến thanh long đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm theo nhu cầu khách hàng.

Năm 2025, HTX vẫn duy trì ổn định sản xuất và liên kết tiêu thụ. Tổng sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 8.000 tấn thanh long, doanh thu đạt 60,9 tỷ đồng, tăng 10% so với kế hoạch năm. HTX tiếp tục giữ vững các thị trường xuất khẩu truyền thống như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Trung Quốc, Ấn Độ. Đến nay, HTX đã được cấp mã số vùng trồng, mã nhà đóng gói, chỉ dẫn địa lý; phát triển sản xuất theo hướng nông nghiệp xanh với hệ thống tưới nhỏ giọt, sử dụng đèn LED 9W, điện năng lượng mặt trời, mô hình nông nghiệp tuần hoàn (nuôi bò, trùn quế). HTX còn phát triển du lịch canh nông gắn với trải nghiệm tham quan vườn và hầm rượu vang thanh long.

Các HTX trở thành "bệ đỡ" quan trọng thúc đẩy hoạt động liên kết trong sản xuất, tiêu thụ nông sản.

Thành lập năm 2019, HTX Nông nghiệp dịch vụ thôn 1 Phước Thể, xã Liên Hương hiện có 15 xã viên, hoạt động theo mô hình HTX kiểu mới. Đầu năm 2023, sản phẩm nho Hồng Nhật của HTX được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. HTX triển khai mô hình tham quan vườn nho Lê My kết hợp phát triển du lịch về nông nghiệp. Ngoài bán cho thương lái, nho được bán trực tiếp cho du khách hái tại vườn với giá từ 120.000 -150.000 đồng/kg. Bên cạnh đó, các nhà vườn còn cung cấp giống và nhiều sản phẩm chế biến khác từ nho, mở rộng nguồn thu.

Ở khu vực phía Đông tỉnh Lâm Đồng, các xã Đông Giang và La Dạ chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đang cho thấy những chuyển biến tích cực trong đời sống kinh tế - xã hội. Từ sản xuất manh mún, phụ thuộc nhiều vào tự nhiên và thương lái, người dân từng bước vươn lên nhờ phát triển kinh tế hợp tác.

Hiện nay, trên địa bàn xã Đông Giang có 3 hợp tác xã nông nghiệp hoạt động hiệu quả, Thông qua các HTX, người dân được hỗ trợ từ khâu giống, kỹ thuật đến tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc liên kết với doanh nghiệp giúp đầu ra nông sản ổn định hơn, giảm rủi ro về giá cả và thị trường. phát triển các loại cây trồng chủ lực, Đông Giang cũng chú trọng khôi phục và phát triển những sản phẩm truyền thống như heo đen, dê cỏ, cơm lam…

Tại xã Nâm Nung hiện có 5 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Theo đánh giá của địa phương, tuy quy mô nhỏ nhưng đã phát huy được nguồn lực của địa phương, nhất là liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần xóa đói, giảm nghèo. UBND xã Nâm Nung tiếp tục đẩy mạnh khuyến khích, hỗ trợ để các HTX, tổ hợp tác phát triển. Đặc biệt, xã sẽ chú trọng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên cơ sở phát triển từ vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao với diện tích 340 ha.

Tại các HTX, hoạt động sản xuất được đẩy mạnh theo hướng hữu cơ, nâng cao chất lượng nông sản.

Theo Liên minh HTX tỉnh, trong thời gian tới, các HTX cần được nâng cao năng lực toàn diện, từ hoạch định chiến lược, xây dựng kế hoạch kinh doanh đến quản lý tài chính, tổ chức điều hành sản xuất. Đồng thời, cơ quan quản lý nhà nước cần tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng trong quy trình thẩm định, giải ngân và giám sát sử dụng vốn nhằm bảo đảm vốn vay đến đúng đối tượng, hạn chế rủi ro và phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa mô hình HTX nông nghiệp phù hợp với điều kiện từng địa phương; ưu tiên phát triển HTX quy mô lớn gắn với vùng nguyên liệu và liên kết chuỗi giá trị; thúc đẩy sản xuất sản phẩm OCOP; ứng dụng tiêu chuẩn chất lượng, công nghệ cao, chuyển đổi số và thích ứng biến đổi khí hậu; đẩy mạnh đầu tư khoa học - công nghệ, thương mại điện tử để giúp HTX nâng cao giá trị gia tăng.

Liên minh HTX tỉnh tập trung hỗ trợ HTX nông nghiệp ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng sản phẩm chủ lực gắn với chương trình OCOP và xây dựng nông thôn mới; tích hợp công nghệ số vào thương mại điện tử; tư vấn về chứng nhận chất lượng, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, đăng ký mã vùng trồng. Những HTX nông nghiệp hoạt động có hiệu quả, Liên minh HTX tỉnh khuyến khích đầu tư thêm nhiều loại hình dịch vụ, ngành nghề kinh doanh phù hợp, đặc biệt, tăng cường mối liên kết giữa HTX với doanh nghiệp các dịch vụ đầu vào, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản lâu dài cho thành viên.../.

Nguồn: Hợp tác xã nông nghiệp – động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn tại Lâm Đồng