Những năm gần đây, Khánh Hòa xác định thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng môi trường là một trong những giải pháp trọng tâm để nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều dự án về thoát nước đô thị, xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn và bảo vệ nguồn nước đã được triển khai, góp phần cải thiện chất lượng môi trường sống và giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm.

Cùng với đó, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng xanh còn giúp địa phương tăng cường khả năng chống chịu trước các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, ngập lụt hay xâm nhập mặn. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn tạo nền tảng cho thu hút đầu tư, phát triển du lịch xanh và nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết. Tại khu vực phía nam Khánh Hòa (tỉnh Ninh Thuận cũ), nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của hạn hán.

Lượng mưa thấp, phân bố không đồng đều, mùa khô kéo dài tới chín tháng khiến tình trạng thiếu nước sinh hoạt và sản xuất thường xuyên xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân cũng như hoạt động phát triển kinh tế. Theo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh, năng lực tích trữ và điều tiết nước của hệ thống hồ chứa hiện nay cùng các công trình đã được quy hoạch vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.

Nhiều vùng sản xuất nông nghiệp, khu công nghiệp và khu dân cư đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng mỗi khi mùa khô kéo dài. Hiện, hồ Sông Cái, xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa có năng lực chứa lớn nhất vùng phía nam, nhưng do địa phương chưa đầu tư đồng bộ hệ thống dẫn nước về vùng hạ du, cho nên nhiều vùng sản xuất nông nghiệp, khu công nghiệp và khu dân cư đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng mỗi khi mùa khô kéo dài. Không chỉ đối diện bài toán nguồn nước, quá trình đô thị hóa nhanh tại phường Phan Rang và các khu vực lân cận cũng bộc lộ nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật.

Hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ khi nước mưa và nước thải sinh hoạt vẫn sử dụng chung một mạng lưới, làm gia tăng nguy cơ quá tải và ô nhiễm môi trường. Một số khu vực vẫn xảy ra ngập úng cục bộ mỗi khi xuất hiện mưa lớn. Quá trình đô thị hóa nhanh tại phường Phan Rang và các khu vực lân cận đang bộc lộ nhiều hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, khiến cho gia tăng nguy cơ quá tải và ô nhiễm môi trường, dẫn đến một số khu vực vẫn xảy ra ngập úng cục bộ mỗi khi xuất hiện mưa lớn.

Khánh Hoà đẩy mạnh đầu tư các công trình trọng điểm để giải quyết các vấn đề về cấp nước, tiêu thoát lũ…

Trong khi đó, các tuyến sông quan trọng như sông Dinh, sông Lu và sông Quao chưa được đầu tư hoàn chỉnh hệ thống kè bảo vệ, tiêu thoát lũ và chống sạt lở. Năng lực tiêu thoát nước còn hạn chế khiến nhiều khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng bởi ngập lụt, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Để giải quyết những thách thức trên, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh đã đề xuất triển khai hai dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 11.400 tỷ đồng. Theo lãnh đạo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh, Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa có tổng mức đầu tư khoảng 5.530 tỷ đồng; Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận dự tính đầu tư khoảng 5.910 tỷ đồng.

Trong đó, Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa tập trung giải quyết đồng bộ các vấn đề về cấp nước, tiêu thoát lũ, xử lý nước thải và nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước. Theo đó, nhiều hạng mục quan trọng sẽ được triển khai như tuyến ống chuyển nước từ hồ Sông Than về khu vực phía nam tỉnh; xây dựng, nâng cấp hệ thống kè sông, kênh tiêu; đầu tư hệ thống thoát lũ cho Khu công nghiệp Cà Ná; mở rộng công suất nhà máy xử lý nước thải từ 7.500m³ lên 15.000m³ mỗi ngày đêm cùng mạng lưới thu gom đồng bộ.

Khi hoàn thiện, các công trình sẽ góp phần hạn chế xâm nhập mặn, đảm bảo nguồn nước sinh hoạt, sản xuất của người dân Khánh Hoà.

Khi hoàn thành, sẽ bảo đảm nguồn nước cho toàn khu vực, phục vụ tưới tiêu cho hơn 29.000ha đất sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Đồng thời, việc giảm khai thác nước ngầm sẽ góp phần hạn chế nguy cơ xâm nhập mặn, sụt lún đất và suy giảm tài nguyên nước dưới đất.

Hệ thống kè, kênh tiêu và công trình thoát lũ cũng sẽ nâng cao khả năng phòng chống thiên tai, giảm thiểu thiệt hại do các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra. Song song với đó, Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị, nâng cao năng lực kết nối giao thông, cải thiện chất lượng môi trường sống và tạo dư địa phát triển cho đô thị trung tâm phía nam tỉnh những năm tới. Theo kế hoạch, Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực nam Khánh Hòa dự kiến triển khai trong giai đoạn 2028-2032, còn Dự án Cải thiện môi trường đô thị phường Phan Rang và khu vực lân cận thực hiện từ năm 2027 đến 2031.

Không chỉ giải quyết những nhu cầu trước mắt về nước sạch, thoát lũ hay xử lý môi trường, hai dự án còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành hệ thống hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp, du lịch, nông nghiệp và đô thị trong nhiều thập niên tới.

Không chỉ giải quyết những thách thức môi trường trước mắt, đầu tư hạ tầng môi trường đang mở ra dư địa phát triển mới cho Khánh Hòa trong dài hạn. Khi các mục tiêu tăng trưởng được gắn với yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu, địa phương sẽ có thêm nền tảng để nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển kinh tế biển bền vững và thu hút các nguồn lực đầu tư xanh. Đây được xem là hướng đi tất yếu để Khánh Hòa vừa bảo vệ môi trường sống, vừa tạo động lực cho phát triển trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh xu hướng tăng trưởng xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu, hạ tầng môi trường còn giúp Khánh Hòa nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Đây cũng là bước đi chiến lược để địa phương xây dựng hình ảnh một trung tâm kinh tế biển hiện đại, thân thiện với môi trường và có khả năng thích ứng cao.

Nguồn: Khánh Hòa: Ưu tiên đầu tư hạ tầng môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu